Zadanie 19
Matura z historii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: II. Analiza i interpretacja historyczna. 1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega zależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego. XLII. Dzieje polityczne II Rzeczypospolitej. 1) charakteryzuje ustrój polityczny II Rzeczypospolitej na podstawie konstytucji marcowej z 1921 r.; 2) wyjaśnia przyczyny przewrotu majowego […] oraz ocenia skutki ustrojowe. (PP)
Treść zadania
Fragment konstytucji marcowej: „Art. 40. Jeżeli Prezydent Rzeczypospolitej nie może sprawować urzędu, oraz w razie opróżnienia urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej wskutek śmierci, zrzeczenia się lub innej przyczyny, zastępuje go Marszałek Sejmu. Art. 41. W razie opróżnienia urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej Sejm i Senat łączą się natychmiast na zaproszenie Marszałka Sejmu i pod jego przewodnictwem z samego prawa w Zgromadzenie Narodowe celem wyboru Prezydenta”.
Polecenie: Wymień dwa wydarzenia z dziejów II Rzeczypospolitej, które spowodowały konieczność zastosowania zacytowanych zapisów konstytucji.
Źródło: arkusz CKE MHIP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Wydarzenie 1: zabójstwo (śmierć) prezydenta Gabriela Narutowicza (grudzień 1922 r.).
Wydarzenie 2: zrzeczenie się urzędu przez prezydenta Stanisława Wojciechowskiego / zamach majowy (maj 1926 r.).
W obu przypadkach obowiązki prezydenta przejął marszałek Sejmu Maciej Rataj, a Zgromadzenie Narodowe wybrało nowego prezydenta (w 1922 r. Stanisława Wojciechowskiego, w 1926 r. Ignacego Mościckiego).
Punktacja CKE: 2 pkt za dwa wydarzenia, 1 pkt za jedno.
Uwaga: chodzi o wydarzenia, po których urząd prezydenta został opróżniony w czasie obowiązywania konstytucji marcowej – śmierć Narutowicza i ustąpienie Wojciechowskiego po zamachu majowym. Sam wybór prezydenta (np. w 1926 r.) nie jest takim wydarzeniem.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
Art. 40 i 41 konstytucji marcowej (1921) regulowały postępowanie w razie opróżnienia urzędu prezydenta: zastępował go marszałek Sejmu, który zwoływał Zgromadzenie Narodowe w celu wyboru nowego prezydenta. W II Rzeczypospolitej stało się tak dwukrotnie:
Wydarzenie 1: zabójstwo prezydenta Gabriela Narutowicza (16 grudnia 1922 r.).
- Narutowicz, wybrany przez Zgromadzenie Narodowe 9 grudnia 1922 r., został zastrzelony w warszawskiej Zachęcie przez Eligiusza Niewiadomskiego.
- Obowiązki prezydenta przejął marszałek Sejmu Maciej Rataj; Zgromadzenie Narodowe wybrało Stanisława Wojciechowskiego.
Wydarzenie 2: zrzeczenie się urzędu przez prezydenta Stanisława Wojciechowskiego po zamachu majowym (maj 1926 r.).
- Po walkach w Warszawie wywołanych przez Józefa Piłsudskiego Wojciechowski zrzekł się urzędu.
- Obowiązki prezydenta ponownie przejął Maciej Rataj; Zgromadzenie Narodowe wybrało najpierw Piłsudskiego, który wyboru nie przyjął, a następnie Ignacego Mościckiego.
Zasady oceniania CKE: 2 pkt za dwa wydarzenia, 1 pkt za jedno.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „konstytucja marcowa, zabójstwo Narutowicza, zamach majowy” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl