Zadanie 27

Matura z chemii, maj 2024, poziom rozszerzony

Wymaganie:

X.2/X.7 — halogenowanie alkanów, substytucja rodnikowa, reakcje redoks w chemii organicznej.

Treść zadania

Organiczny związek otrzymany w reakcji 3. zmieszano z bromem (w stosunku molowym 1:1) i poddano reakcji w obecności światła.

Narysuj wzór półstrukturalny lub uproszczony organicznego produktu opisanej reakcji i uzupełnij zdanie. Wybierz i zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych w nawiasie.

Opisana przemiana (jest / nie jest) reakcją utlenienia-redukcji.

Źródło: arkusz CKE MCHP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Patrz materiał źródłowy CKE — bromowanie w obecności światła to substytucja rodnikowa (SR). Br₂ podstawia jeden atom H w łańcuchu alifatycznym (najchętniej przy 3°/2° węglu — stabilność rodników). Produkt: bromopochodna alkanu/estru.

Reakcja JEST reakcją utlenienia-redukcji: atom C zmienia stopień utlenienia (z H na Br); Br redukuje się (z 0 w Br₂ do -1 w R-Br), C utlenia (różnica elektroujemności C-Br vs C-H).

Typowy błąd / pułapka

Bromowanie w obecności światła = rodnikowy mechanizm SR (nie addycja!). Tylko alkany i strony alifatyczne ulegają, NIE pierścień aromatyczny (ten wymaga FeBr₃ + bromowanie elektrofilowe SE).

Strona arkusza CKE z treścia zadania

Zadanie 27 - chemia 2024 PR — Strona arkusza CKE 2024 PR chemia — zadanie 27 (bromowanie w obecności światła, mechanizm rodnikowy). Na podstawie: CKE 2024 Oryginalny PDF CKE, str. 28

Po co to umieć

Substytucja rodnikowa to mechanizm zachodzący przy spalaniu (degradacja paliw), procesach atmosferycznych (chemia chloru w stratosferze, dziura ozonowa) i polimeryzacji rodnikowej (produkcja polietylenu, PVC).

Podobne zadania

chemia organiczna, oktopamina, fenole, aminy, alkohole, FeCl3, deaminacja, HNO2

Zadanie 27 (3 pkt)

maj 2025 • PR

Oktopamina jest hormonem występującym w organizmach bezkręgowców. Jej wzór przedstawiono poniżej: HO−C₆H₄−CH(OH)−CH₂−NH₂ We wzorze cząsteczki oktopaminy literami A–C zaznaczono wybrane fragmenty jej struktury: - **A** — pierścień benzenowy z grupą hydroksylową (fenol) - **B** — grupa aminowa (−CH₂−NH₂) - **C** — grupa hydroksylowa (alkoholowa) na atomie węgla drugorzędowym ### Zadanie 27.1. (0–1) Oceń prawdziwość zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F — jeśli jest fałszywe. | 1. | Grupy −OH w cząsteczce oktopaminy różnią się zdolnością odłączania protonu. | P | F | |---|---|---|---| | 2. | Oktopamina może być utleniona do ketonu. | P | F | ### Zadanie 27.2. (0–1) W temperaturze 25 °C przeprowadzono doświadczenie. Do dwóch probówek zawierających oktopaminę wprowadzono: do jednej rozcieńczony kwas solny, a do drugiej wodny roztwór chlorku żelaza(III). Uzupełnij zdania. Zaznacz jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie. Rozcieńczony kwas solny uległ reakcji z fragmentem struktury oktopaminy oznaczonym literą (**A** / **B** / **C**). Fragment struktury oktopaminy oznaczony literą A (**uległ** / **nie uległ**) reakcji z chlorkiem żelaza(III). ### Zadanie 27.3. (0–1) Próbkę oktopaminy wprowadzono do zakwaszonego roztworu azotanu(III) potasu. W wyniku reakcji wydzielił się bezbarwny, niepalny gaz z masie molowej równej 28 g·mol⁻¹. Otrzymany w warunkach doświadczenia organiczny produkt X opisanej reakcji — wprowadzony do probówki zawierającej świeżo strącony osad wodorotlenku miedzi(II) i nadmiar zasady — spowodował roztworzenie osadu i powstanie klarownego roztworu barwy ciemnoniebieskiej (szafirowej). Uzupełnij schemat tak, aby powstało w **formie jonowej skróconej** równanie reakcji, w której otrzymano organiczny produkt X. Napisz wzory brakujących produktów. HO−C₆H₄−CH(OH)−CH₂−NH₃⁺ + HNO₂ —środowisko kwasowe→ [produkt organiczny X] + [gaz] + H₃O⁺

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „chemia organiczna, halogenowanie, mechanizm rodnikowy, alkany" zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl