Zadanie 20
Matura z geografii, maj 2023, poziom rozszerzony
Wymaganie: X.1 — typy rolnictwa, uwarunkowania.
XVI.2 — struktura użytkowania gruntów wsi.
XIX.1 — związki produkcji rolnej z klimatem, glebami, zasobami wodnymi.
Treść zadania
Zadanie 20. Na mapie oznaczonej literą A przedstawiono strukturę wielkości gospodarstw rolnych, a na mapie oznaczonej literą B – towarowość produkcji rolnej w Polsce.
Na podstawie: pis.gov.pl
Zadanie 20.1. (0–2)
Wyjaśnij, z czego wynika udział gospodarstw o powierzchni przekraczającej 15 ha w strukturze wielkości gospodarstw rolnych w województwie zachodniopomorskim, a czego – udział gospodarstw rolnych do 5 ha w strukturze wielkości gospodarstw rolnych w województwie śląskim. W odpowiedzi odnieś się do czynników uwarunkowań przyczyniających się do wielkości gospodarstw w każdym z tych województw.
Województwo zachodniopomorskie: ........................
Województwo śląskie: ........................
Zadanie 20.2. (0–1)
Wyjaśnij wpływ dużego udziału gospodarstw rolnych o wielkości poniżej 5 ha na towarowość produkcji rolnej w województwie podkarpackim.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2305. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
20.1.
Woj. zachodniopomorskie (duże gospodarstwa):
- niska gęstość zaludnienia → sieć osadnicza nie ogranicza wielkości gospodarstw;
- po II wojnie światowej wysiedlenia + utworzenie PGR-ów (duże powierzchnie);
- prywatyzacja PGR-ów sprzyjała powstaniu gospodarstw > 15 ha;
- rzeźba terenu nie ogranicza wielkości; rolnictwo wysokotowarowe.
Woj. śląskie (małe gospodarstwa):
- niski udział PGR-ów przed 1990 → brak prywatyzacji;
- wysoki udział ludności dwuzawodowej / chłoporobotników w PRL;
- zasada dziedziczenia → rozdrobnienie;
- duża urbanizacja / uprzemysłowienie / gęstość zaludnienia ograniczają wielkość gospodarstw;
- górski/wyżynny południowy obszar, gleby słabej jakości.
20.2. Niska towarowość → małe gospodarstwa < 5 ha → dominuje produkcja na własne potrzeby, mniejsze nadwyżki na sprzedaż.
Tresc zadania (CKE)
Co zrobić?
20.1. — wielkość gospodarstw w dwóch województwach
Zachodniopomorskie (DUŻE gospodarstwa) — kontekst historyczny:
- Po II WŚ obszar wysiedlony (Niemcy), zasiedlony nową ludnością.
- Utworzono PGR-y (Państwowe Gospodarstwa Rolne) na byłych majątkach niemieckich — gospodarstwa wielohektarowe.
- Po 1990 r. PGR-y prywatyzowano w wielkich blokach → powstały gospodarstwa rolne rzędu kilkudziesięciu - kilkuset hektarów.
- Niska gęstość zaludnienia, dobre gleby (Pojezierze Pomorskie) → rolnictwo wysokotowarowe.
Śląskie (MAŁE gospodarstwa) — kontekst:
- Brak PGR-ów w PRL (przed 1990) → kontynuacja drobnej własności prywatnej.
- Dziedziczenie: gospodarstwo dzielone między synów → rozdrabnianie.
- Wysoka urbanizacja i uprzemysłowienie (Górnośląski Okręg Przemysłowy) → mało gruntów na rolnictwo.
- Ludność dwuzawodowa (chłoporobotnicy) — gospodarstwo + praca w fabryce.
- Częściowo górzysty / wyżynny obszar, słabe gleby → niska opłacalność powiększania.
20.2. — niska towarowość = małe gospodarstwa
Mechanizm: małe gospodarstwo (<5 ha) → niska produktywność → dominacja produkcji na własne potrzeby (samozaopatrzenie) → mała nadwyżka na sprzedaż = niska towarowość.
Punktacja CKE
- 20.1: 2 pkt — wyjaśnienie dla obu województw; 1 pkt — dla jednego.
- 20.2: 1 pkt — poprawne wyjaśnienie.
Po co to umieć
Struktura agrarna Polski — historycznie zróżnicowana:
- Północ i zachód (Pomorze, Lubuskie, Warmia): duże gospodarstwa po PGR-ach.
- Południe (Małopolska, Świętokrzyskie, Podkarpacie): bardzo małe gospodarstwa, rozdrobnienie.
- Centrum i wschód: średnie gospodarstwa rodzinne.
To wynik historii politycznej (zabory, II WŚ, PRL) + warunków przyrodniczych.
Podobne zadania
rolnictwo świata, Egipt, islam, niska pogłowie owiec
Zadanie 21 (2 pkt)
Na mapie kolorem zielonym oznaczono wybrane państwa położone nad Morzem Śródziemnym. W tabeli przedstawiono informacje dotyczące produkcji rolniczej państw oznaczonych kolorem zielonym na mapie. | Lp. | Zbiory cytrusów (tys. ton) | Zbiory winogron (tys. ton) | Pogłowie owiec (tys. sztuk) | Pogłowie trzody chlewnej (tys. sztuk) | |---|---|---|---|---| | 1. | 6 937 | 5 934 | 15 963 | 29 232 | | 2. | 2 524 | 8 202 | 7 285 | 8 478 | | 3. | 4 800 | 1 717 | 5 640 | 300* | *dane szacunkowe Na podstawie: Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2018, www.stat.gov.pl **Podaj nazwę państwa, wybranego spośród wskazanych kolorem zielonym na mapie, którego dotyczą informacje zawarte w wierszu tabeli oznaczonym numerem 3. Uzasadnij odpowiedź dwoma argumentami odnoszącymi się do odpowiedniej cechy tego państwa, przyczyniającej się do osiągnięcia – przedstawionej w tabeli – wartości wskaźników jego produkcji rolniczej.** Państwo: ........................ Uzasadnienie: 1. ........................ 2. ........................
rolnictwo Polski, lubelskie vs podlaskie, waloryzacja warunków przyrodniczych
Zadanie 25 (2 pkt)
maj 2024 • PR
**Zadanie 25. (0–2)** Na mapach przedstawiono wybrane dane odnoszące się do rolnictwa w Polsce. Mapa 1 — towarowa produkcja rolnicza w Polsce na 1 ha użytków rolnych (zł) i struktura produkcji zwierzęca/roślinna w poszczególnych województwach. Mapa 2 — wartość wskaźnika waloryzacji warunków przyrodniczych. Im warunki są korzystniejsze, tym wartość wyższa. Wyjaśnij, z czego wynika różnica w strukturze towarowej produkcji rolniczej między województwami lubelskim a podlaskim. W odpowiedzi odnieś się do obu województw.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „rolnictwo Polski, woj. zachodniopomorskie vs śląskie, struktura gospodarstw" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl