Zadanie 25 — rozwiązanie, matura geografii maj 2024, PR

Treść zadania

Zadanie 25. (0–2)

Na mapach przedstawiono wybrane dane odnoszące się do rolnictwa w Polsce.

Mapa 1 — towarowa produkcja rolnicza w Polsce na 1 ha użytków rolnych (zł) i struktura produkcji zwierzęca/roślinna w poszczególnych województwach.

Mapa 2 — wartość wskaźnika waloryzacji warunków przyrodniczych. Im warunki są korzystniejsze, tym wartość wyższa.

Wyjaśnij, z czego wynika różnica w strukturze towarowej produkcji rolniczej między województwami lubelskim a podlaskim. W odpowiedzi odnieś się do obu województw.

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Woj. lubelskie — duży obszar ma wysoki wskaźnik waloryzacji (gleby lessowe — czarnoziemy, mady; klimat). Sprzyja roślinom o wysokich wymaganiach (pszenica, burak cukrowy, tytoń, chmiel) → przewaga produkcji roślinnej (żółta sekcja kółka większa).

Woj. podlaskie — przeważają obszary o niskiej wartości waloryzacji (gleby bielicowe na sandrach, krótszy okres wegetacyjny). Słabsze gleby wykorzystywane jako łąki i pastwiska → przewaga produkcji zwierzęcej (mleczarstwo, hodowla bydła — zielona sekcja kółka większa).

Treść zadania (CKE)

Zadanie 25. (0–2)

Na mapach przedstawiono wybrane dane odnoszące się do rolnictwa w Polsce.

Mapa 1: towarowa produkcja rolnicza w Polsce (kółka per województwo z udziałem produkcji zwierzęcej/roślinnej) — Mapa 1 — towarowa produkcja rolnicza w Polsce na 1 ha użytków rolnych (zł) i struktura produkcji zwierzęca/roślinna. Na podstawie: Atlas statystyczny Polski, Warszawa 2018 Oryginalny PDF CKE, str. 28

Wyjaśnij, z czego wynika różnica w strukturze towarowej produkcji rolniczej między województwami lubelskim a podlaskim. W odpowiedzi odnieś się do obu województw.

Co zrobić?

Z map odczytaj:

Mapa 1: lubelskie ma kółko z przewagą żółtej sekcji (produkcja roślinna). Podlaskie ma kółko z przewagą zielonej sekcji (produkcja zwierzęca).
Mapa 2: lubelskie ma wysoką waloryzację (jasne kolory). Podlaskie ma niską waloryzację (ciemne).

Wyjaśnij lubelskie:

Wyżyna Lubelska: czarnoziemy, gleby brunatne i lessowe — bardzo żyzne.
Klimat: ciepły, długie lato, opady umiarkowane → sprzyja pszenicy, burakowi cukrowemu, tytoniowi, chmielowi, malinom.
Wysokie plony → opłaca się rolnictwo roślinne (sprzedaż zbóż, warzyw, owoców).
Przewaga produkcji roślinnej (do 65-70%).

Wyjaśnij podlaskie:

Nizina Podlaska: gleby bielicowe na sandrach, gleby bagienne (Biebrza, Narew) — niska żyzność.
Klimat: chłodniejszy, krótszy okres wegetacyjny.
Słabe gleby → wykorzystywane jako łąki i pastwiska zamiast pól.
Dominuje hodowla bydła mlecznego (Mlekowita, Mlekpol — wielkie spółdzielnie!).
Przewaga produkcji zwierzęcej (mleko, mięso).

Konstrukcja odpowiedzi (2 pkt) — oba województwa + odniesienie do warunków przyrodniczych (waloryzacja).

Punktacja CKE

2 pkt — wyjaśnienie z odniesieniem do dwóch województw i warunków przyrodniczych.
1 pkt — wyjaśnienie z odniesieniem do jednego województwa albo poprawna odpowiedź z odniesieniem do dwóch województw zawierająca wyłącznie odczyt z mapy.

Po co to umieć

Regiony rolnicze Polski (uproszczona klasyfikacja):

Roślinne: lubelskie, świętokrzyskie, kujawsko-pomorskie (Kujawy), wielkopolskie — wysokie waloryzacje gleb.
Zwierzęce: podlaskie, warmińsko-mazurskie, podkarpackie — słabsze gleby, łąki.
Mieszane: mazowieckie, łódzkie — średnia waloryzacja.

Waloryzacja warunków przyrodniczych to wskaźnik IUNG (Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa) — punktowa ocena gleb, klimatu, ukształtowania. Od 30 (bardzo słabo) do 100 (bardzo dobrze). Lubelszczyzna ~80-95, Podlasie ~45-55.