Zadanie 25
Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: I.3 (poziom rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej.
XIX.1 (poziom rozszerzony) — wykazuje związki kierunków produkcji rolnej, w tym struktury upraw, z klimatem, ukształtowaniem powierzchni, żyznością gleb i zasobami wodnymi.
I.3 (poziom podstawowy) — czyta i interpretuje treści różnych map.
XV.7 (poziom podstawowy) — wskazuje obszary o najkorzystniejszych warunkach dla rozwoju rolnictwa.
Treść zadania
Zadanie 25. (0–2)
Na mapach przedstawiono wybrane dane odnoszące się do rolnictwa w Polsce.
Mapa 1 — towarowa produkcja rolnicza w Polsce na 1 ha użytków rolnych (zł) i struktura produkcji zwierzęca/roślinna w poszczególnych województwach.
Mapa 2 — wartość wskaźnika waloryzacji warunków przyrodniczych dla rolnictwa w Polsce. Im warunki są korzystniejsze, tym wartość wyższa.
Wyjaśnij, z czego wynika różnica w strukturze towarowej produkcji rolniczej między województwami lubelskim a podlaskim. W odpowiedzi odnieś się do obu województw.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Woj. lubelskie — duży obszar ma wysoki wskaźnik waloryzacji warunków przyrodniczych (urodzajne gleby), co sprzyja roślinom uprawnym o wysokich wymaganiach → przewaga produkcji roślinnej.
Woj. podlaskie — przeważają obszary o niskiej wartości wskaźnika, ze słabszymi glebami (niskich klas bonitacyjnych), wykorzystywanymi jako łąki i pastwiska (użytki zielone) → przewaga produkcji zwierzęcej.
Zasady oceniania CKE: za sam odczyt z mapy dla obu województw (bez odniesienia do warunków przyrodniczych) — 1 pkt.
Treść zadania (CKE)
Zadanie 25. (0–2)
Na mapach przedstawiono wybrane dane odnoszące się do rolnictwa w Polsce.
Wyjaśnij, z czego wynika różnica w strukturze towarowej produkcji rolniczej między województwami lubelskim a podlaskim. W odpowiedzi odnieś się do obu województw.
Co zrobić?
Z map odczytaj:
- Mapa 1: w lubelskim w diagramie przeważa zielona część (produkcja roślinna), w podlaskim — pomarańczowa (produkcja zwierzęca).
- Mapa 2: w lubelskim duże obszary mają wysoką wartość wskaźnika (zielone, > 72,5), w podlaskim przeważają obszary o niskiej wartości (pomarańczowe i żółte).
Wyjaśnij lubelskie:
- Duża część województwa ma urodzajne gleby (m.in. na lessach) — wysoki wskaźnik waloryzacji.
- Dobre warunki sprzyjają roślinom uprawnym o wysokich wymaganiach (np. pszenicy, burakom cukrowym).
- Przewaga produkcji roślinnej.
Wyjaśnij podlaskie:
- Przeważają słabsze gleby (niskich klas bonitacyjnych) — niski wskaźnik waloryzacji.
- Słabe gleby są wykorzystywane jako łąki i pastwiska (użytki zielone).
- Użytki zielone sprzyjają chowowi bydła → przewaga produkcji zwierzęcej.
Konstrukcja odpowiedzi (2 pkt) — oba województwa + odniesienie do warunków przyrodniczych (waloryzacja).
Punktacja CKE
- 2 pkt — wyjaśnienie z odniesieniem do dwóch województw i warunków przyrodniczych.
- 1 pkt — wyjaśnienie z odniesieniem do jednego województwa albo poprawna odpowiedź z odniesieniem do dwóch województw zawierająca wyłącznie odczyt z mapy.
Po co to umieć
Waloryzacja warunków przyrodniczych (mapa 2 pochodzi z serwisu IUNG w Puławach) to punktowa ocena warunków dla rolnictwa — im wyższa wartość, tym korzystniejsze warunki. Jej rozkład pomaga wyjaśnić, dlaczego w jednych regionach przeważa produkcja roślinna, a w innych — zwierzęca oparta na użytkach zielonych.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „rolnictwo Polski, lubelskie vs podlaskie, waloryzacja warunków przyrodniczych” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl