Zadanie 25
Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: XIX.1 — związki kierunków produkcji rolnej z klimatem, glebami, zasobami wodnymi.
XV.7 — obszary o najkorzystniejszych warunkach dla rolnictwa.
Treść zadania
Zadanie 25. (0–2)
Na mapach przedstawiono wybrane dane odnoszące się do rolnictwa w Polsce.
Mapa 1 — towarowa produkcja rolnicza w Polsce na 1 ha użytków rolnych (zł) i struktura produkcji zwierzęca/roślinna w poszczególnych województwach.
Mapa 2 — wartość wskaźnika waloryzacji warunków przyrodniczych. Im warunki są korzystniejsze, tym wartość wyższa.
Wyjaśnij, z czego wynika różnica w strukturze towarowej produkcji rolniczej między województwami lubelskim a podlaskim. W odpowiedzi odnieś się do obu województw.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Woj. lubelskie — duży obszar ma wysoki wskaźnik waloryzacji (gleby lessowe — czarnoziemy, mady; klimat). Sprzyja roślinom o wysokich wymaganiach (pszenica, burak cukrowy, tytoń, chmiel) → przewaga produkcji roślinnej (żółta sekcja kółka większa).
Woj. podlaskie — przeważają obszary o niskiej wartości waloryzacji (gleby bielicowe na sandrach, krótszy okres wegetacyjny). Słabsze gleby wykorzystywane jako łąki i pastwiska → przewaga produkcji zwierzęcej (mleczarstwo, hodowla bydła — zielona sekcja kółka większa).
Treść zadania (CKE)
Zadanie 25. (0–2)
Na mapach przedstawiono wybrane dane odnoszące się do rolnictwa w Polsce.
Wyjaśnij, z czego wynika różnica w strukturze towarowej produkcji rolniczej między województwami lubelskim a podlaskim. W odpowiedzi odnieś się do obu województw.
Co zrobić?
Z map odczytaj:
- Mapa 1: lubelskie ma kółko z przewagą żółtej sekcji (produkcja roślinna). Podlaskie ma kółko z przewagą zielonej sekcji (produkcja zwierzęca).
- Mapa 2: lubelskie ma wysoką waloryzację (jasne kolory). Podlaskie ma niską waloryzację (ciemne).
Wyjaśnij lubelskie:
- Wyżyna Lubelska: czarnoziemy, gleby brunatne i lessowe — bardzo żyzne.
- Klimat: ciepły, długie lato, opady umiarkowane → sprzyja pszenicy, burakowi cukrowemu, tytoniowi, chmielowi, malinom.
- Wysokie plony → opłaca się rolnictwo roślinne (sprzedaż zbóż, warzyw, owoców).
- Przewaga produkcji roślinnej (do 65-70%).
Wyjaśnij podlaskie:
- Nizina Podlaska: gleby bielicowe na sandrach, gleby bagienne (Biebrza, Narew) — niska żyzność.
- Klimat: chłodniejszy, krótszy okres wegetacyjny.
- Słabe gleby → wykorzystywane jako łąki i pastwiska zamiast pól.
- Dominuje hodowla bydła mlecznego (Mlekowita, Mlekpol — wielkie spółdzielnie!).
- Przewaga produkcji zwierzęcej (mleko, mięso).
Konstrukcja odpowiedzi (2 pkt) — oba województwa + odniesienie do warunków przyrodniczych (waloryzacja).
Punktacja CKE
- 2 pkt — wyjaśnienie z odniesieniem do dwóch województw i warunków przyrodniczych.
- 1 pkt — wyjaśnienie z odniesieniem do jednego województwa albo poprawna odpowiedź z odniesieniem do dwóch województw zawierająca wyłącznie odczyt z mapy.
Po co to umieć
Regiony rolnicze Polski (uproszczona klasyfikacja):
- Roślinne: lubelskie, świętokrzyskie, kujawsko-pomorskie (Kujawy), wielkopolskie — wysokie waloryzacje gleb.
- Zwierzęce: podlaskie, warmińsko-mazurskie, podkarpackie — słabsze gleby, łąki.
- Mieszane: mazowieckie, łódzkie — średnia waloryzacja.
Waloryzacja warunków przyrodniczych to wskaźnik IUNG (Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa) — punktowa ocena gleb, klimatu, ukształtowania. Od 30 (bardzo słabo) do 100 (bardzo dobrze). Lubelszczyzna ~80-95, Podlasie ~45-55.
Podobne zadania
step, klimat umiarkowany kontynentalny, czarnoziem vs bielica
Zadanie 11 (4 pkt)
**Zadanie 11.** Na klimatogramie przedstawiono średnie miesięczne wartości temperatury powietrza i średnie miesięczne sumy opadów atmosferycznych z wybranej stacji meteorologicznej w Europie. Stacja jest położona poniżej 200 m n.p.m. ### Zadanie 11.1. (0–2) Poniżej zamieszczono reprodukcję obrazu przedstawiającego krajobraz – nieużytkowany rolniczo – strefowej formacji roślinnej, charakterystycznej dla obszaru, na którym jest położona stacja meteorologiczna. Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach. Strefową formacją roślinną, przedstawioną na obrazie i charakterystyczną dla klimatu stacji, dla której sporządzono klimatogram, jest (*makia / step*) ........... . Ta formacja występuje w klimacie umiarkowanym ciepłym (*morskim / kontynentalnym*) ............ . Tę formację tworzą głównie (*trawy i rośliny zielne / mchy i porosty*) ........... . ### Zadanie 11.2. (0–2) Poniżej przedstawiono profile dwóch gleb strefowych. Literą X oznaczono profil gleby charakterystycznej dla formacji roślinnej obszaru, dla którego sporządzono klimatogram, a literą Y — profil gleby, która tworzy się pod lasami iglastymi na sandrach lub wydmach. Przyjmij, że profile gleb są takiej samej głębokości. Uzasadnij dwoma argumentami, że gleba, której profil oznaczono literą Y, charakteryzuje się mniejszą przydatnością dla upraw o wysokich wymaganiach niż gleba oznaczona literą X.
lesistość strefowa, Finlandia / Algieria / Austria
Zadanie 22 (3 pkt)
**Zadanie 22. (0–3)** W tabeli przedstawiono strukturę użytkowania gruntów w wybranych państwach w 2018 r. | Państwo | Grunty orne (%) | Łąki i pastwiska (%) | Lasy (%) | Pozostałe (%) | |---|---|---|---|---| | Finlandia | 7,4 | 0,2 | 72,9 | 19,5 | | Algieria | 3,1 | 13,3 | 0,8 | 82,8 | | Austria | 16,5 | 20,8 | 47,2 | 15,5 | Na świecie udział lasów w powierzchni obszarów lądowych wynosi około 30%. Uzasadnij, że warunki przyrodnicze wywierają wpływ na lesistość obszarów państw wymienionych w tabeli. W odpowiedzi odnieś się – odpowiednio – do strefowych lub astrefowych uwarunkowań przyrodniczych. - Finlandia — uwarunkowanie strefowe: ............ - Algieria — uwarunkowanie strefowe: ............ - Austria — uwarunkowanie astrefowe: ............
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „rolnictwo Polski, lubelskie vs podlaskie, waloryzacja warunków przyrodniczych" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl