Zadanie 21
Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: I.3 (poziom rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej.
XXIII.2 (poziom rozszerzony) — identyfikuje przyczyny przyrodnicze, historyczne, społeczne, gospodarcze i polityczne dysproporcji rozwoju regionów świata i państw oraz przedstawia skutki tych nierówności.
I.3 (poziom podstawowy) — czyta i interpretuje treści różnych map.
Treść zadania
Zadanie 21. (0–2)
Na mapach przedstawiono relację PKB na 1 mieszkańca w państwach Afryki do PKB na 1 mieszkańca w Chinach w wybranych latach.
Przedstaw dwa uwarunkowania – jedno demograficzne i jedno ekonomiczne – które przyczyniły się do zmiany relacji PKB na 1 mieszkańca państw Afryki i Chin w latach 1980–2016. W obu odpowiedziach odnieś się do państw Afryki i do Chin.
- Uwarunkowanie demograficzne: ...........
- Uwarunkowanie ekonomiczne: ...........
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Uwarunkowanie demograficzne: w Chinach nastąpiło ograniczenie przyrostu naturalnego, a w krajach Afryki liczba ludności szybko rosła — dlatego w Afryce PKB na 1 mieszkańca nie wzrastał tak szybko jak w Chinach.
Uwarunkowanie ekonomiczne: gospodarka Chin przeszła modernizację (m.in. ekspansywny wzrost eksportu towarów przetworzonych), a w wielu krajach Afryki gospodarka nie uległa modernizacji po upadku systemu kolonialnego i eksport ograniczał się głównie do surowców i płodów rolnych. Chiny prowadziły też ekspansję gospodarczą, m.in. inwestycje w państwach Afryki.
(Na podstawie przykładowych odpowiedzi z zasad oceniania CKE.)
Treść zadania (CKE)
Zadanie 21. (0–2)
Na mapach przedstawiono relację PKB na 1 mieszkańca w państwach Afryki do PKB na 1 mieszkańca w Chinach w wybranych latach.
Przedstaw dwa uwarunkowania – jedno demograficzne i jedno ekonomiczne – które przyczyniły się do zmiany relacji PKB na 1 mieszkańca państw Afryki i Chin w latach 1980–2016. W obu odpowiedziach odnieś się do państw Afryki i do Chin.
- Uwarunkowanie demograficzne: …
- Uwarunkowanie ekonomiczne: …
Co zrobić?
Zaobserwuj zmianę na mapach: w 1980 r. prawie wszystkie państwa Afryki miały PKB na 1 mieszkańca wyższy niż Chiny, a w 2016 r. prawie wszystkie — niższy. Chiny „wyprzedziły” Afrykę w ciągu 36 lat. Wytłumacz przez dwa uwarunkowania (demograficzne + ekonomiczne).
Uwarunkowanie demograficzne:
- Chiny: polityka jednego dziecka → silne ograniczenie przyrostu naturalnego.
- Afryka: wysoki przyrost naturalny → liczba ludności szybko rosła.
PKB/mieszk. = całkowite PKB ÷ liczba ludzi. W Afryce szybko rosła liczba ludzi → PKB/osobę rosło wolno (lub stagnowało). W Chinach liczba ludzi rosła wolniej + PKB szybko wzrastało → PKB/osobę gwałtownie w górę.
Uwarunkowanie ekonomiczne:
- Chiny: reformy Deng Xiaopinga (od 1978 r.) — otwarcie gospodarki, modernizacja przemysłu, ekspansywny wzrost eksportu towarów przetworzonych.
- Afryka: po upadku systemu kolonialnego gospodarka wielu krajów nie uległa modernizacji; eksport ograniczał się głównie do surowców i płodów rolnych.
Zasady oceniania CKE uznają też m.in. ekspansję gospodarczą Chin (inwestycje w państwach Afryki) i lepsze wykształcenie ludności Chin.
Konstrukcja odpowiedzi (2 pkt) — OBA uwarunkowania z odniesieniem do OBU obszarów (Afryka + Chiny).
Punktacja CKE
- 2 pkt — dwa poprawne uwarunkowania (odnoszące się do obu obszarów).
- 1 pkt — jedno poprawne uwarunkowanie odnoszące się do obu obszarów albo dwa uwarunkowania odnoszące się do jednego obszaru.
Po co to umieć
Zmiana relacji Chiny–Afryka pokazuje, jak szybko może się zmienić pozycja gospodarcza państw: Chiny z kraju biedniejszego od większości państw Afryki stały się krajem bogatszym od prawie wszystkich z nich.
PKB na 1 mieszkańca zależy nie tylko od wzrostu gospodarczego, ale też od liczby ludności (mianownika). Jeśli w dwóch krajach PKB rośnie w tym samym tempie, to PKB na 1 mieszkańca rośnie wolniej tam, gdzie szybciej przybywa ludności.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „PKB Chin vs Afryka, rozwój gospodarczy, uwarunkowania ekonomiczne” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl