Zadanie 21

Treść zadania

Zadanie 21. (0–2)

Na mapach przedstawiono relacje PKB na 1 mieszkańca w państwach Afryki do PKB na 1 mieszkańca w Chinach w wybranych latach.

Przedstaw dwa uwarunkowania – jedno demograficzne i jedno ekonomiczne – które przyczyniły się do zmiany relacji PKB na 1 mieszkańca państw Afryki i Chin w latach 1980–2016. W obu odpowiedziach odnieś się do państw Afryki i do Chin.

Uwarunkowanie demograficzne: ...........
Uwarunkowanie ekonomiczne: ...........

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Uwarunkowanie demograficzne: Chiny w okresie 1979–2016 prowadziły politykę jednego dziecka → znaczne ograniczenie przyrostu naturalnego. Afryka w tym samym okresie miała dynamiczny wzrost ludności (TFR > 5 dzieci/kobietę) → PKB/mieszkańca rósł wolniej (mianownik szybko rośnie).

Uwarunkowanie ekonomiczne: Chiny przeszły modernizację gospodarki (reforma Deng Xiaopinga, otwarcie na inwestycje, eksport produktów przemysłowych). Afryka — w wielu krajach gospodarka nie modernizowała się po dekolonizacji, dominował eksport surowców. Chiny dodatkowo prowadziły ekspansję inwestycyjną w Afryce (Pas i Szlak, kopalnie, infrastruktura), wzbogacając się szybciej.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 21. (0–2)

Na mapach przedstawiono relacje PKB na 1 mieszkańca w państwach Afryki do PKB na 1 mieszkańca w Chinach w wybranych latach.

Dwie mapy Afryki: 1980 (większość państw niebieskie — PKB wyższe niż w Chinach) i 2016 (większość czerwone — PKB niższe niż w Chinach) — 1980 r. — większość państw Afryki miała PKB/mieszk. wyższe niż Chiny (niebieskie). 2016 r. — relacja się odwróciła (czerwone). Na podstawie: www.worldbank.org (podział polityczny z 2016 r.) Oryginalny PDF CKE, str. 25

Uwarunkowanie demograficzne: …
Uwarunkowanie ekonomiczne: …

Co zrobić?

Zaobserwuj zmianę na mapach: w 1980 r. Afryka była bogatsza od Chin (PKB/mieszk.), w 2016 r. biedniejsza. Czyli Chiny “wyprzedziły” Afrykę w 36 lat. Wytłumacz przez dwa uwarunkowania (demograficzne + ekonomiczne).

Uwarunkowanie demograficzne:

Chiny: polityka jednego dziecka (1979-2015) → silne ograniczenie przyrostu naturalnego. TFR z ~6 dzieci spadł do ~1,5.
Afryka: nieustannie wysoki TFR (~5-7 dzieci/kobietę). Liczba ludności wzrosła z ~470 mln (1980) do ~1,2 mld (2016) — ponad 2,5×.

PKB/mieszk. = całkowite PKB ÷ liczba ludzi. W Afryce szybko rosła liczba ludzi → PKB/osobę rosło wolno (lub stagnowało). W Chinach liczba ludzi rosła wolniej + PKB szybko wzrastało → PKB/osobę gwałtownie w górę.

Uwarunkowanie ekonomiczne:

Chiny: reforma Deng Xiaopinga (od 1978) — otwarcie gospodarki, modernizacja przemysłu, wejście do WTO (2001), zostały “fabryką świata”. Eksport produktów przetworzonych (elektronika, tekstylia, samochody).
Afryka: po dekolonizacji wiele krajów pozostało z gospodarkami surowcowymi (eksport ropy, kakao, diamentów), brak modernizacji, niestabilność polityczna, korupcja.

Dodatkowo Chiny prowadzą ekspansję inwestycyjną w Afryce (kopalnie, infrastruktura — Pas i Szlak) — wzbogacając się bardziej niż partnerzy afrykańscy.

Konstrukcja odpowiedzi (2 pkt) — OBA uwarunkowania z odniesieniem do OBU obszarów (Afryka + Chiny).

Punktacja CKE

2 pkt — dwa poprawne uwarunkowania (odnoszące się do obu obszarów).
1 pkt — jedno poprawne uwarunkowanie odnoszące się do obu obszarów albo dwa uwarunkowania odnoszące się do jednego obszaru.

Po co to umieć

Zmiana relacji Chiny-Afryka to jedno z najważniejszych zjawisk gospodarczych XX/XXI w. Chiny w 40 lat z biednego kraju agrarnego stały się drugą gospodarką świata. Afryka pozostała kontynentem rozwijającym się mimo dynamicznego wzrostu w niektórych krajach (Nigeria, Etiopia, Kenia).

To pokazuje, że PKB/mieszk. zależy nie tylko od wzrostu gospodarczego, ale też od demografii (mianownika). Dwa kraje mogą rosnąć w tym samym tempie, ale jeden z szybszą demografią będzie biedniał na głowę.