m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MGEP-R0-100-2405 • Otwarte krótkie • 2 pkt • Trudność: ★★★★☆

Zadanie 8

Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony

Wymaganie:

XIV.5 — ustroje rzeczne (typy reżimów hydrologicznych).

Treść zadania

Zadanie 8. (0–2)

Na wykresie przedstawiono średnie miesięczne przepływy Bystrzycy, płynącej przez obszar przedstawiony na mapie szczegółowej, zmierzone w wybranym punkcie pomiarowym. Literami A i B wskazano okresy obejmujące dwa kolejne miesiące roku hydrologicznego. Średni roczny przepływ Bystrzycy wynosi 1,5 m³/s.

Uzasadnij, z czego wynika różnica między wartością przepływów Bystrzycy w każdym z okresów A i B a średnim rocznym przepływem tej rzeki.

Przepływy w okresie A są mniejsze niż średni roczny przepływ, ponieważ: ...........................

Przepływy w okresie B są większe niż średni roczny przepływ, ponieważ: ...........................

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Okres A (przepływy < średnia roczna): retencja w postaci pokrywy śnieżnej w zimie / niskie opady → mały spływ powierzchniowy.
Okres B (przepływy > średnia roczna): wiosenne topnienie śniegu → wezbranie roztopowe → zwiększony spływ powierzchniowy do rzeki.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 8. (0–2)

Na wykresie przedstawiono średnie miesięczne przepływy Bystrzycy, płynącej przez obszar przedstawiony na mapie szczegółowej, zmierzone w wybranym punkcie pomiarowym. Literami A i B wskazano okresy obejmujące dwa kolejne miesiące roku hydrologicznego. Średni roczny przepływ Bystrzycy wynosi 1,5 m³/s.

Wykres średnich miesięcznych przepływów Bystrzycy z zaznaczonymi okresami A i B
Średnie miesięczne przepływy Bystrzycy [m³/s]. Okres A — koniec zimy (niskie przepływy), B — wiosna (wezbranie roztopowe). Na podstawie: www.portal.grdc.bafg.de Oryginalny PDF CKE, str. 9

Uzasadnij, z czego wynika różnica między wartością przepływów Bystrzycy w każdym z okresów A i B a średnim rocznym przepływem tej rzeki.

Przepływy w okresie A są mniejsze niż średni roczny przepływ, ponieważ: …

Przepływy w okresie B są większe niż średni roczny przepływ, ponieważ: …

Co zrobić?

Czytaj wykres: oś x — miesiące roku hydrologicznego (XI-X), oś y — przepływ w m³/s.

  • Okres A (zima, np. styczeń-luty) — przepływy niskie (< 1,5 m³/s).
  • Okres B (wiosna, np. marzec-kwiecień) — przepływy wysokie (> 1,5 m³/s).

Mechanizm niskiego przepływu A (zima):

  • Opady spadają jako śnieg → akumulują się na powierzchni (nie spływają od razu do rzeki).
  • Część wody zamarza w glebie i ciekach → brak spływu.
  • Niskie temperatury → mała ewaporacja, ale też mała aktywność hydrologiczna.

Wynik: retencja śniegowa zatrzymuje wodę → rzeka ma niski przepływ.

Mechanizm wysokiego przepływu B (wiosna):

  • Temperatury rosną → intensywne topnienie śniegu i lodu.
  • Gleba jeszcze zamarznięta → mała infiltracja → cała woda spływa po powierzchni do rzeki.
  • Wezbranie roztopowe — typowy szczyt przepływów w marcu-kwietniu w Polsce.

Konstrukcja odpowiedzi (2 pkt) wymaga uzasadnienia obu okresów. Pominięcie jednego = 1 pkt.

Punktacja CKE

  • 2 pkt — poprawne uzasadnienie odnoszące się do obu okresów (A i B).
  • 1 pkt — poprawne uzasadnienie tylko jednego okresu.

Po co to umieć

Ustrój rzeczny Polski — typ śnieżno-deszczowy:

  • Wezbranie roztopowe (III-IV) — główny szczyt.
  • Niżówka letnia (VII-VIII) — minimalne przepływy.
  • Wezbranie deszczowe letnie (VI-VIII) — wtórny szczyt (burze).
  • Spadek przepływów jesienią-zimą (X-II).

Ten cykl powtarza się rok do roku — to klucz zarządzania wodą (rezerwuary, ochrona przeciwpowodziowa).

Podobne zadania

funkcje sztucznego zbiornika wodnego, Jezioro Bystrzyckie

Zadanie 7 (1 pkt)

**Zadanie 7. (0–1)** Jezioro Bystrzyckie (pole EF2), które powstało w wyniku wybudowania zapory na Bystrzycy w XX wieku, służy m.in. pozyskiwaniu wody dla ludności pobliskich miejscowości. Na podstawie mapy szczegółowej podaj dwie funkcje Jeziora Bystrzyckiego, inne niż podana powyżej. 1. ............................................ 2. ............................................

step, klimat umiarkowany kontynentalny, czarnoziem vs bielica

Zadanie 11 (4 pkt)

**Zadanie 11.** Na klimatogramie przedstawiono średnie miesięczne wartości temperatury powietrza i średnie miesięczne sumy opadów atmosferycznych z wybranej stacji meteorologicznej w Europie. Stacja jest położona poniżej 200 m n.p.m. ### Zadanie 11.1. (0–2) Poniżej zamieszczono reprodukcję obrazu przedstawiającego krajobraz – nieużytkowany rolniczo – strefowej formacji roślinnej, charakterystycznej dla obszaru, na którym jest położona stacja meteorologiczna. Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach. Strefową formacją roślinną, przedstawioną na obrazie i charakterystyczną dla klimatu stacji, dla której sporządzono klimatogram, jest (*makia / step*) ........... . Ta formacja występuje w klimacie umiarkowanym ciepłym (*morskim / kontynentalnym*) ............ . Tę formację tworzą głównie (*trawy i rośliny zielne / mchy i porosty*) ........... . ### Zadanie 11.2. (0–2) Poniżej przedstawiono profile dwóch gleb strefowych. Literą X oznaczono profil gleby charakterystycznej dla formacji roślinnej obszaru, dla którego sporządzono klimatogram, a literą Y — profil gleby, która tworzy się pod lasami iglastymi na sandrach lub wydmach. Przyjmij, że profile gleb są takiej samej głębokości. Uzasadnij dwoma argumentami, że gleba, której profil oznaczono literą Y, charakteryzuje się mniejszą przydatnością dla upraw o wysokich wymaganiach niż gleba oznaczona literą X.

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „ustrój rzeczny Bystrzycy, wezbranie roztopowe" zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl