Zadanie 19
Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: I.3 (poziom rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej.
I.3 (poziom podstawowy) — czyta i interpretuje treści różnych map.
XV.1 (poziom podstawowy) — formułuje twierdzenia o prawidłowościach w zakresie rozmieszczenia ludności.
Treść zadania
Zadanie 19. (0–2)
Na mapach przedstawiono wybrane informacje o prognozowanych zmianach rozmieszczenia ludności w Polsce do 2030 roku. Mapa 1 — gminy o prognozowanym przyroście liczby ludności do 2030 r. większym niż 10%; mapa 2 — gminy o prognozowanym ubytku liczby ludności do 2030 r. większym niż 5%.
Na podstawie map przedstaw prawidłowość odnoszącą się do rozmieszczenia w Polsce gmin o prognozowanym przyroście ludności i prawidłowość odnoszącą się do rozmieszczenia w Polsce gmin o prognozowanym ubytku ludności.
Gminy o prognozowanym przyroście ludności: ...........
Gminy o prognozowanym ubytku ludności: ...........
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Przyrost: największy przyrost liczby ludności wystąpi w obszarach podmiejskich wokół większości dużych miast w Polsce (suburbanizacja).
Ubytek: ubytek ludności wystąpi na obszarach położonych peryferyjnie w stosunku do największych aglomeracji, m.in. w gminach „ściany wschodniej” i ziem zachodnich oraz na obszarach o stosunkowo wysokiej stopie bezrobocia.
(Na podstawie przykładowych odpowiedzi z zasad oceniania CKE.)
Treść zadania (CKE)
Zadanie 19. (0–2)
Na mapach przedstawiono wybrane informacje o prognozowanych zmianach rozmieszczenia ludności w Polsce do 2030 roku.
Na podstawie map przedstaw prawidłowość odnoszącą się do rozmieszczenia w Polsce gmin o prognozowanym przyroście ludności i prawidłowość odnoszącą się do rozmieszczenia w Polsce gmin o prognozowanym ubytku ludności.
Gminy o prognozowanym przyroście ludności: …
Gminy o prognozowanym ubytku ludności: …
Co zrobić?
Czytaj mapy: szukaj regularności geograficznej (wzorca rozmieszczenia plam):
- Mapa 1 (przyrost): koncentracja niebieskich gmin wokół dużych miast (Warszawa, Kraków, Poznań, Trójmiasto, Wrocław).
- Mapa 2 (ubytek): czerwone gminy na obszarach peryferyjnych, z dala od dużych miast — m.in. we wschodniej Polsce („ściana wschodnia”) i na ziemiach zachodnich.
Wyjaśnij wzorzec przyrostu — suburbanizacja:
- Mieszkańcy dużych miast przeprowadzają się do gmin podmiejskich.
- Tańsze działki + dom z ogrodem + dojazd do pracy w mieście = przyrost ludności w gminach podmiejskich.
Wyjaśnij wzorzec ubytku — depopulacja peryferyjna:
- Ściana wschodnia — obszar słabiej rozwinięty gospodarczo.
- Wysokie bezrobocie → odpływ ludzi w poszukiwaniu pracy.
- Brak ośrodków rozwoju → młodzi opuszczają region.
- Starzenie się ludności → przewaga zgonów nad urodzeniami.
Konstrukcja odpowiedzi (2 pkt) — dwie odrębne prawidłowości:
- Przyrost = wokół dużych aglomeracji (suburbanizacja).
- Ubytek = peryferyjne (ściana wschodnia, wysokie bezrobocie).
Punktacja CKE
- 2 pkt — dwie poprawne prawidłowości.
- 1 pkt — jedna poprawna prawidłowość.
Po co to umieć
Zmiany rozmieszczenia ludności w Polsce widoczne na mapach:
- Suburbanizacja — przybywa mieszkańców w gminach podmiejskich.
- Wyludnianie obszarów peryferyjnych — ubywa mieszkańców z dala od dużych miast.
Skutki: nierównomierny rozwój regionalny, presja na infrastrukturę w strefach podmiejskich.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „prognoza ludności gmin Polski, suburbanizacja, depopulacja” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl