Zadanie 26
Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: XIX.3 — przykłady pokonywania przyrodniczych ograniczeń działalności gospodarczej.
XX.2 — zasady zrównoważonego rozwoju.
Treść zadania
Zadanie 26.
Na fotografii oznaczonej numerem 1 i na zdjęciu satelitarnym oznaczonym numerem 2 przedstawiono gospodarstwa rolne położone na pustynnych obszarach Arabii Saudyjskiej.
Zadanie 26.1. (0–1)
Wyjaśnij, dlaczego warunki pozaprzyrodnicze Arabii Saudyjskiej przyczyniły się do zakładania gospodarstw rolnych, takich jak przedstawione powyżej.
Zadanie 26.2. (0–1)
W niektórych gospodarstwach rolnych, przedstawionych na zdjęciu satelitarnym oznaczonym numerem 2, po krótkim okresie ich funkcjonowania zaprzestano uprawy roślin.
Wyjaśnij, dlaczego w niektórych gospodarstwach rolnych – takich jak przedstawione na zdjęciu satelitarnym – zaprzestano uprawy roślin. Odnieś się do związku przedstawionego sposobu prowadzenia gospodarki rolnej z hydrosferą.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
26.1. Pozaprzyrodnicze warunki Arabii Saudyjskiej sprzyjające zakładaniu gospodarstw rolnych na pustyni:
- nadwyżki finansowe z eksportu ropy naftowej → pokrycie kosztów stałego nawadniania, zakup sprzętu (pivoty), eksploatacja wód podziemnych, zatrudnienie specjalistów;
- wysokie PKB/mieszk. sprzyja inwestycjom w technologie (odsalanie wody morskiej, nawadnianie kropelkowe);
- wzrost liczby ludności → wzrost zapotrzebowania na żywność;
- niska cena energii umożliwia opłacalność pomp;
- niska politycznie wymuszona dążność do samowystarczalności żywnościowej.
26.2. Nawadnianie pustyń → nadmierne wykorzystanie wód podziemnych (kopalnych) → lej depresyjny / spadek poziomu zwierciadła; nawadnianie wodą zasoloną → zasolenie gleb → grunty stają się nieużyteczne dla rolnictwa.
Treść zadania (CKE)
Zadanie 26.
Na fotografii oznaczonej numerem 1 i na zdjęciu satelitarnym oznaczonym numerem 2 przedstawiono gospodarstwa rolne położone na pustynnych obszarach Arabii Saudyjskiej.
Zadanie 26.1. (0–1)
Wyjaśnij, dlaczego warunki pozaprzyrodnicze Arabii Saudyjskiej przyczyniły się do zakładania gospodarstw rolnych, takich jak przedstawione powyżej.
Zadanie 26.2. (0–1)
W niektórych gospodarstwach rolnych, przedstawionych na zdjęciu satelitarnym oznaczonym numerem 2, po krótkim okresie ich funkcjonowania zaprzestano uprawy roślin.
Wyjaśnij, dlaczego w niektórych gospodarstwach rolnych – takich jak przedstawione na zdjęciu satelitarnym – zaprzestano uprawy roślin. Odnieś się do związku przedstawionego sposobu prowadzenia gospodarki rolnej z hydrosferą.
Co zrobić?
26.1. — pozaprzyrodnicze warunki Arabii Saudyjskiej
Co znaczy “pozaprzyrodnicze”? Wszystkie warunki inne niż klimat, gleby, rzeźba, woda — czyli społeczno-gospodarcze, polityczne, technologiczne, ekonomiczne.
Czynniki sprzyjające Arabii Saudyjskiej:
- Bogactwo finansowe z eksportu ropy naftowej → możliwość finansowania kosztownego nawadniania.
- Wysokie PKB/mieszk. → inwestycje w technologie (odsalanie, pivoty, nawadnianie kropelkowe).
- Wzrost liczby ludności → wzrost zapotrzebowania na żywność.
- Niska cena energii w kraju ropy → opłacalność pomp i transportu wody.
- Dążenie do samowystarczalności żywnościowej ze względu na niestabilność regionu (sankcje, blokady).
- Subsydia rządowe dla rolnictwa.
26.2. — dlaczego zaprzestano uprawy
Mechanizm degradacji związany z hydrosferą:
- Nawadnianie wodami podziemnymi (głównie kopalnymi z aquiferów).
- Nadmierne pobieranie → spadek zwierciadła wód → lej depresyjny.
- Wzrost kosztów pompowania (z większej głębokości).
- Zasolenie gleb — woda słona z głębi + parowanie = sól zostaje na powierzchni.
- Po pewnym czasie: gleby zasolone, niemożliwe dla upraw → opuszczenie pól.
Konstrukcja odpowiedzi: musi się wyraźnie odnosić do hydrosfery (woda podziemna, jej wyczerpywanie, zasolenie).
Punktacja CKE
- 26.1: 1 pkt — poprawne wyjaśnienie.
- 26.2: 1 pkt — poprawne wyjaśnienie z odniesieniem do hydrosfery.
Po co to umieć
Nawadnianie pustyń — globalne zjawisko z dwiema stronami:
- Pozytywna: sztuczne plantacje pszenicy, lucerny, warzyw na Saharze (Egipt, Libia), Bliskim Wschodzie, w Australii.
- Negatywna: wyczerpywanie wód kopalnych (np. Wody Wielkiego Manmade Riveru w Libii — wystarczą na 50-100 lat), zasolenie gleb (Aralskie pustkowia po wysuszeniu Morza Aralskiego), utrata ekosystemów.
To klasyczny dylemat zrównoważonego rozwoju: krótkoterminowe zyski rolne vs długoterminowa degradacja zasobów.
Podobne zadania
PKB Chin vs Afryka, uwarunkowania demograficzne i ekonomiczne
Zadanie 21 (2 pkt)
**Zadanie 21. (0–2)** Na mapach przedstawiono relacje PKB na 1 mieszkańca w państwach Afryki do PKB na 1 mieszkańca w Chinach w wybranych latach. Przedstaw dwa uwarunkowania – jedno demograficzne i jedno ekonomiczne – które przyczyniły się do zmiany relacji PKB na 1 mieszkańca państw Afryki i Chin w latach 1980–2016. W obu odpowiedziach odnieś się do państw Afryki i do Chin. - Uwarunkowanie demograficzne: ........... - Uwarunkowanie ekonomiczne: ...........
struktura PKB sektorów, poziom rozwoju gospodarczego
Zadanie 27 (1 pkt)
**Zadanie 27. (0–1)** W tabeli przedstawiono strukturę PKB (w %) według rodzajów działalności w wybranych państwach w 2017 roku. | Państwo | Rolnictwo (%) | Przemysł (%) | Usługi (%) | |---|---|---|---| | Belgia | 1 | 22 | 77 | | Boliwia | 14 | 38 | 48 | | Iran | 10 | 35 | 55 | | Kanada | 2 | 28 | 70 | | Rumunia | 4 | 33 | 63 | Sformułuj prawidłowość dotyczącą związku między poziomem rozwoju gospodarczego państw a wielkością udziału rolnictwa i wielkością udziału usług w strukturze PKB.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „nawadnianie pustyń, Arabia Saudyjska, zrównoważony rozwój" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl