Zadanie 26
Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: 26.1: I.3 (poziom rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej; X.1 (poziom rozszerzony) — charakteryzuje różne typy rolnictwa; X.1 (poziom podstawowy) — wyjaśnia wpływ czynników pozaprzyrodniczych na rozwój rolnictwa na świecie.
26.2: I.3 i X.1 (poziom rozszerzony); XIX.3 (poziom rozszerzony) — prezentuje przykłady sposobów pokonywania przyrodniczych ograniczeń działalności gospodarczej człowieka i ocenia ich zgodność z zasadami zrównoważonego rozwoju.
Treść zadania
Zadanie 26.
Na fotografii oznaczonej numerem 1 i na zdjęciu satelitarnym oznaczonym numerem 2 przedstawiono gospodarstwa rolne położone na pustynnych obszarach Arabii Saudyjskiej.
Zadanie 26.1. (0–1)
Wyjaśnij, dlaczego warunki pozaprzyrodnicze Arabii Saudyjskiej przyczyniły się do zakładania gospodarstw rolnych, takich jak przedstawione powyżej.
Zadanie 26.2. (0–1)
W niektórych gospodarstwach rolnych, przedstawionych na zdjęciu satelitarnym oznaczonym numerem 2, po krótkim okresie ich funkcjonowania zaprzestano uprawy roślin.
Wyjaśnij, dlaczego w niektórych gospodarstwach rolnych – takich jak przedstawione na zdjęciu satelitarnym – zaprzestano uprawy roślin. Odnieś się do związku przedstawionego sposobu prowadzenia gospodarki rolnej z hydrosferą.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
26.1. Pozaprzyrodnicze warunki Arabii Saudyjskiej sprzyjające zakładaniu gospodarstw rolnych na pustyni:
- nadwyżki finansowe z eksportu ropy naftowej → pokrycie kosztów stałego nawadniania, zakup sprzętu do eksploatacji wód podziemnych, zatrudnienie specjalistów;
- wysokie PKB na 1 mieszkańca sprzyjało nakładom na technologie (eksploatacja wód podziemnych, odsalanie wody morskiej, nawadnianie);
- wzrost liczby ludności → wzrost zapotrzebowania na żywność;
- niska cena energii → opłacalny pobór wód podziemnych do nawadniania;
- niestabilna sytuacja polityczna na Bliskim Wschodzie → dążenie do ograniczenia importu żywności;
- niski udział gruntów ornych w strukturze użytkowania ziemi.
26.2. Nawadnianie upraw na pustyni wymaga dużej ilości wody (intensywne parowanie) → nadmierne zużycie wód podziemnych, powstawanie leja depresyjnego, rosnące koszty pozyskania wody; nawadnianie sprzyja też zasoleniu gleb, przez co stają się nieużyteczne dla rolnictwa.
(Na podstawie przykładowych odpowiedzi z zasad oceniania CKE.)
Treść zadania (CKE)
Zadanie 26.
Na fotografii oznaczonej numerem 1 i na zdjęciu satelitarnym oznaczonym numerem 2 przedstawiono gospodarstwa rolne położone na pustynnych obszarach Arabii Saudyjskiej.
Zadanie 26.1. (0–1)
Wyjaśnij, dlaczego warunki pozaprzyrodnicze Arabii Saudyjskiej przyczyniły się do zakładania gospodarstw rolnych, takich jak przedstawione powyżej.
Zadanie 26.2. (0–1)
W niektórych gospodarstwach rolnych, przedstawionych na zdjęciu satelitarnym oznaczonym numerem 2, po krótkim okresie ich funkcjonowania zaprzestano uprawy roślin.
Wyjaśnij, dlaczego w niektórych gospodarstwach rolnych – takich jak przedstawione na zdjęciu satelitarnym – zaprzestano uprawy roślin. Odnieś się do związku przedstawionego sposobu prowadzenia gospodarki rolnej z hydrosferą.
Co zrobić?
26.1. — pozaprzyrodnicze warunki Arabii Saudyjskiej
Co znaczy “pozaprzyrodnicze”? Wszystkie warunki inne niż klimat, gleby, rzeźba, woda — czyli społeczno-gospodarcze, polityczne, technologiczne, ekonomiczne.
Czynniki sprzyjające Arabii Saudyjskiej:
- Bogactwo finansowe z eksportu ropy naftowej → możliwość finansowania kosztownego nawadniania.
- Wysokie PKB na 1 mieszkańca → nakłady na technologie (eksploatacja wód podziemnych, odsalanie, nawadnianie).
- Wzrost liczby ludności → wzrost zapotrzebowania na żywność.
- Niska cena energii → opłacalność poboru wód podziemnych.
- Niestabilna sytuacja polityczna w regionie → dążenie do ograniczenia importu żywności.
26.2. — dlaczego zaprzestano uprawy
Mechanizm degradacji związany z hydrosferą:
- Nawadnianie wodami podziemnymi — w gorącym klimacie potrzeba bardzo dużo wody z powodu intensywnego parowania.
- Nadmierne pobieranie → spadek zwierciadła wód → lej depresyjny.
- Wzrost kosztów pompowania (z większej głębokości).
- Zasolenie gleb — woda z nawadnianych pól paruje, a rozpuszczone w niej sole zostają w glebie.
- Po pewnym czasie: brak wody albo gleby zasolone, nieprzydatne dla upraw → opuszczenie pól.
Konstrukcja odpowiedzi: musi się wyraźnie odnosić do hydrosfery (woda podziemna, jej wyczerpywanie, zasolenie).
Punktacja CKE
- 26.1: 1 pkt — poprawne wyjaśnienie.
- 26.2: 1 pkt — poprawne wyjaśnienie z odniesieniem do hydrosfery.
Po co to umieć
Nawadnianie pustyń ma dwie strony:
- Pozytywna: uprawy tam, gdzie bez nawadniania nie byłyby możliwe.
- Negatywna: wyczerpywanie wód podziemnych, zasolenie gleb, rosnące koszty pozyskania wody.
To przykład sposobu pokonywania przyrodniczych ograniczeń, który trzeba ocenić pod kątem zrównoważonego rozwoju: krótkoterminowe zyski rolne kontra długoterminowa degradacja zasobów.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „nawadnianie pustyń, Arabia Saudyjska, zrównoważony rozwój” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl