Zadanie 3
Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: V.4 — wyjaśnianie procesów wewnętrznych modelujących powierzchnię Ziemi.
V.7 — prawidłowości w rozmieszczeniu zjawisk geologicznych.
Treść zadania
Zadanie 3. (0–2)
Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.
Do powstania obiektu geologicznego położonego obok stacji kolejowej w polu B3 (przyczyniło / nie przyczyniło) ................... się występowanie w przeszłości procesów endogenicznych w Sudetach.
Sieć rzeczna obszaru przedstawionego na mapie w porównaniu z siecią rzeczną Pojezierza Pomorskiego jest (starsza / młodsza) ................... .
Złoża węgla kamiennego, które występują w rejonie Wałbrzycha, powstały (wcześniej / później) ................... niż złoża węgla brunatnego w zachodniej części Sudetów.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
- przyczyniło
- starsza
- wcześniej
Sieć rzeczna w starych górach (Sudety, hercynidy) jest starsza niż na młodym Pojezierzu Pomorskim (które powstało po ostatnim zlodowaceniu). Węgiel kamienny (karbon) powstał wcześniej niż węgiel brunatny (neogen).
Treść zadania (CKE)
Zadanie 3. (0–2)
Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.
Do powstania obiektu geologicznego położonego obok stacji kolejowej w polu B3 (przyczyniło / nie przyczyniło) … się występowanie w przeszłości procesów endogenicznych w Sudetach.
Sieć rzeczna obszaru przedstawionego na mapie w porównaniu z siecią rzeczną Pojezierza Pomorskiego jest (starsza / młodsza) … .
Złoża węgla kamiennego, które występują w rejonie Wałbrzycha, powstały (wcześniej / później) … niż złoża węgla brunatnego w zachodniej części Sudetów.
Co zrobić?
Luka 1: procesy endogeniczne w Sudetach. Sudety to góry zrębowe (hercynidy z paleozoiku, odmłodzone w trzeciorzędzie ruchami tektonicznymi). Procesy endogeniczne = wewnętrzne (tektonika, wulkanizm, intruzje magmowe). Tak — przyczyniło się do powstania obiektu geologicznego (skały wulkaniczne / intruzja w Sudetach).
Luka 2: wiek sieci rzecznej Sudety vs Pojezierze Pomorskie.
- Sudety — góry stare (hercynidy, ok. 300 mln lat), rzeźba ukształtowana od dawna → sieć rzeczna stara, dojrzała.
- Pojezierze Pomorskie — krajobraz postglacjalny (po ostatnim zlodowaceniu, ok. 10 tys. lat) → sieć rzeczna młoda, niewykształcona.
Sieć Sudetów jest starsza.
Luka 3: wiek węgla kamiennego vs brunatnego.
- Węgiel kamienny — powstał w karbonie (paleozoik, ok. 300 mln lat temu).
- Węgiel brunatny — powstał w neogenie (kenozoik, ok. 20-5 mln lat temu).
Kamienny powstał wcześniej niż brunatny.
Punktacja CKE
- 2 pkt — trzy poprawne uzupełnienia.
- 1 pkt — dwa poprawne uzupełnienia.
Po co to umieć
Skala czasu geologicznego (uproszczona):
- Paleozoik (538-252 mln lat temu) — kambr, ord., sylur, dewon, karbon (węgiel kamienny!), perm.
- Mezozoik (252-66) — trias, jura, kreda. Dinozaury.
- Kenozoik (66-dziś) — paleogen, neogen (węgiel brunatny!), czwartorzęd (zlodowacenia).
Każda epoka pozostawiła swoje skały i złoża. Karbon = węgiel kamienny + wielkie lasy paprociowe. Neogen = węgiel brunatny + miocen z dużymi ssakami.
Podobne zadania
astronomia, górowanie Słońca, fotografia zamku Grodno
Zadanie 5 (1 pkt)
**Zadanie 5. (0–1)** Na fotografii wykonanej w lipcu o wschodzie słońca literą X oznaczono zamek Grodno (pole E2), a literą Y — szczyt wybranej góry. Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa. | Nr | Zdanie | Ocena | |---|---|---| | 1. | Na fotografii literą Y oznaczono szczyt góry Choina (pole E2). | P / F | | 2. | W każdym dniu roku górowanie słońca występuje wcześniej nad zamkiem przedstawionym na fotografii niż nad Zamkową Górą (pole A2). | P / F |
przekrój geologiczny, wiek względny skał, sfałdowanie i uskok
Zadanie 15 (1 pkt)
**Zadanie 15. (0–1)** Poniżej przedstawiono przekrój geologiczny wybranego obszaru. Na przekroju geologicznym skały z dwóch er – paleozoicznej i mezozoicznej – oddziela powierzchnia zrównania. Które wydarzenia geologiczne wystąpiły przed powstaniem powierzchni zrównania przedstawionej na przekroju? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. **A.** Sedymentacja w jurze i powstanie intruzji porfirów. **B.** Sfałdowanie skał paleozoicznych i powstanie uskoku. **C.** Sedymentacja w paleozoiku i wyerodowanie doliny przez rzekę. **D.** Transgresja morza i denudacja skał jurajskich w warunkach lądowych.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „geologia Sudetów, sieć rzeczna, wiek złóż węgla" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl