Zadanie 3
Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: V.2 (poziom rozszerzony) — charakteryzuje najważniejsze wydarzenia geologiczne i przyrodnicze w dziejach Ziemi.
XIII.1 (poziom rozszerzony) — wyjaśnia wpływ procesów wewnętrznych i zewnętrznych na ukształtowanie powierzchni głównych jednostek fizycznogeograficznych Polski.
XIII.3 (poziom rozszerzony) — przedstawia specyficzne cechy środowiska przyrodniczego Sudetów.
I.3 (poziom podstawowy) — czyta i interpretuje treści różnych map, w tym topograficznych.
Treść zadania
Zadanie 3. (0–2)
Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.
Do powstania obiektu geologicznego położonego obok stacji kolejowej w polu B3 (przyczyniło / nie przyczyniło) ................... się występowanie w przeszłości procesów endogenicznych w Sudetach.
Sieć rzeczna obszaru przedstawionego na mapie w porównaniu z siecią rzeczną Pojezierza Pomorskiego jest (starsza / młodsza) ................... .
Złoża węgla kamiennego, które występują w rejonie Wałbrzycha, powstały (wcześniej / później) ................... niż złoża węgla brunatnego w zachodniej części Sudetów.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
- przyczyniło
- starsza
- wcześniej
Sieć rzeczna w starych górach (Sudety) jest starsza niż na młodym Pojezierzu Pomorskim (którego rzeźba powstała w czasie ostatniego zlodowacenia). Węgiel kamienny (karbon) powstał wcześniej niż węgiel brunatny (neogen).
Treść zadania (CKE)
Zadanie 3. (0–2)
Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.
Do powstania obiektu geologicznego położonego obok stacji kolejowej w polu B3 (przyczyniło / nie przyczyniło) … się występowanie w przeszłości procesów endogenicznych w Sudetach.
Sieć rzeczna obszaru przedstawionego na mapie w porównaniu z siecią rzeczną Pojezierza Pomorskiego jest (starsza / młodsza) … .
Złoża węgla kamiennego, które występują w rejonie Wałbrzycha, powstały (wcześniej / później) … niż złoża węgla brunatnego w zachodniej części Sudetów.
Co zrobić?
Luka 1: procesy endogeniczne w Sudetach. Sudety to góry zrębowe (hercynidy z paleozoiku, odmłodzone w trzeciorzędzie ruchami tektonicznymi). Procesy endogeniczne = wewnętrzne (tektonika, wulkanizm, intruzje magmowe). Obok stacji kolejowej Jedlina Górna w polu B3 mapa pokazuje komin wulkaniczny — formę związaną z dawnym wulkanizmem. Zatem przyczyniło się.
Luka 2: wiek sieci rzecznej Sudety vs Pojezierze Pomorskie.
- Sudety — góry stare, ich obszar był lądem i był rozcinany przez rzeki na długo przed zlodowaceniami → sieć rzeczna starsza.
- Pojezierze Pomorskie — krajobraz młodoglacjalny (ukształtowany w czasie ostatniego zlodowacenia) → sieć rzeczna młoda, z licznymi jeziorami na biegu rzek.
Sieć Sudetów jest starsza.
Luka 3: wiek węgla kamiennego vs brunatnego.
- Węgiel kamienny — powstał w karbonie (paleozoik, ok. 300 mln lat temu).
- Węgiel brunatny — w Polsce powstał głównie w neogenie (kenozoik).
Kamienny powstał wcześniej niż brunatny.
Punktacja CKE
- 2 pkt — trzy poprawne uzupełnienia.
- 1 pkt — dwa poprawne uzupełnienia.
Po co to umieć
Skala czasu geologicznego (uproszczona):
- Paleozoik (538-252 mln lat temu) — kambr, ord., sylur, dewon, karbon (węgiel kamienny!), perm.
- Mezozoik (252-66) — trias, jura, kreda.
- Kenozoik (66-dziś) — paleogen, neogen (węgiel brunatny!), czwartorzęd (zlodowacenia).
Każdy okres pozostawił swoje skały i złoża: karbon — węgiel kamienny, neogen — węgiel brunatny.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „geologia Sudetów, komin wulkaniczny, wiek złóż węgla” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl