Zadanie 28 — rozwiązanie, matura geografii maj 2024, PR

Zadanie 28

Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony

Wymaganie:

I.3 (poziom rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej. XI.1 (poziom rozszerzony) — wyjaśnia zmiany znaczenia czynników lokalizacji w procesie rozwoju cywilizacyjnego. XI.1 (poziom podstawowy) — wyjaśnia zmieniającą się rolę czynników lokalizacji przemysłu oraz ich wpływ na rozmieszczenie i rozwój wybranych jego działów. XIX.2 — wyjaśnia związki między występowaniem surowców mineralnych a kierunkami rozwoju przemysłu (w zasadach oceniania CKE w grupie wymagań poziomu podstawowego).

Treść zadania

Zadanie 28. (0–1)

Oceń, czy poniższe informacje o lokalizacji hutnictwa żelaza są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.

Nr	Zdanie	Ocena
1.	Miejscowa baza surowcowa przyczyniła się do lokalizacji hutnictwa żelaza na obszarze Staropolskiego Okręgu Przemysłowego.	P / F
2.	Huta w Krakowie wybudowana po II wojnie światowej jest przykładem lokalizacji przymusowej obok miejsca eksploatacji rud żelaza w tym samym okręgu przemysłowym.	P / F

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

P — w Staropolskim Okręgu Przemysłowym hutnictwo żelaza powstało w oparciu o miejscowe surowce: rudy żelaza z rejonu Gór Świętokrzyskich i drewno (węgiel drzewny) z okolicznych lasów.
F — w rejonie Krakowa nie wydobywano rud żelaza; huta korzystała z rudy sprowadzanej z innych obszarów, więc nie jest to lokalizacja obok miejsca eksploatacji rud.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 28. (0–1)

Oceń, czy poniższe informacje o lokalizacji hutnictwa żelaza są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.

Nr	Zdanie	Ocena
1.	Miejscowa baza surowcowa przyczyniła się do lokalizacji hutnictwa żelaza na obszarze Staropolskiego Okręgu Przemysłowego.	P / F
2.	Huta w Krakowie wybudowana po II wojnie światowej jest przykładem lokalizacji przymusowej obok miejsca eksploatacji rud żelaza w tym samym okręgu przemysłowym.	P / F

Co zrobić?

Zdanie 1: Staropolski Okręg Przemysłowy + lokalna baza surowcowa:

Staropolski OP (m.in. Skarżysko-Kamienna, Końskie, Ostrowiec Świętokrzyski) korzystał z rud żelaza wydobywanych w rejonie Gór Świętokrzyskich.
Do tego węgiel drzewny z okolicznych lasów.
To lokalizacja związana z miejscową bazą surowcową.

Zdanie 1: PRAWDA.

Zdanie 2: Huta Kraków + lokalna ruda żelaza:

Huta w Nowej Hucie (budowana od 1949 r.) nie powstała przy złożach rud żelaza — w rejonie Krakowa ich nie wydobywano.
Lokalizację wyznaczyła decyzja polityczna (lokalizacja przymusowa), a surowce trzeba było dowozić:
- ruda żelaza — głównie z importu (z ZSRR),
- węgiel koksowy — z Górnego Śląska.
Wodę dla huty zapewniała Wisła.

Lokalizacja nie była oparta na miejscowych rudach — zdanie mówi o hucie „obok miejsca eksploatacji rud”.

Zdanie 2: FAŁSZ.

Punktacja CKE

1 pkt — dwie poprawne oceny.

Po co to umieć

Czynniki lokalizacji hutnictwa żelaza (historia):

Tradycyjne (XIX w.): obok rud + węgla koksowego (Górny Śląsk, Zagłębie Ruhry).
XX w.: dodano dostęp do wody i transportu (porty, koleje).
Współcześnie: huty często powstają przy portach, do których dowozi się importowane surowce.

Staropolski Okręg Przemysłowy to przykład dawnej lokalizacji hutnictwa opartej na miejscowych surowcach.