Zadanie 5
Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: I.3 (poziom rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej.
I.3 (poziom podstawowy) — czyta i interpretuje treści różnych map.
II.2 (poziom podstawowy) — charakteryzuje następstwa ruchów Ziemi.
Treść zadania
Zadanie 5. (0–1)
Na fotografii wykonanej w lipcu o wschodzie słońca literą X oznaczono zamek Grodno (pole E2), a literą Y — szczyt wybranej góry.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.
| Nr | Zdanie | Ocena |
|---|---|---|
| 1. | Na fotografii literą Y oznaczono szczyt góry Choina (pole E2). | P / F |
| 2. | W każdym dniu roku górowanie słońca występuje wcześniej nad zamkiem przedstawionym na fotografii niż nad Zamkową Górą (pole A2). | P / F |
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
FP
Górowanie Słońca występuje wcześniej nad punktem położonym dalej na wschód (większa długość geograficzna E). Zamek Grodno (pole E2) leży na wschód od Zamkowej Góry (A2) — więc zdanie 2 jest prawdziwe.
Treść zadania (CKE)
Zadanie 5. (0–1)
Na fotografii wykonanej w lipcu o wschodzie słońca literą X oznaczono zamek Grodno (pole E2), a literą Y — szczyt wybranej góry.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.
| Nr | Zdanie | Ocena |
|---|---|---|
| 1. | Na fotografii literą Y oznaczono szczyt góry Choina (pole E2). | P / F |
| 2. | W każdym dniu roku górowanie słońca występuje wcześniej nad zamkiem przedstawionym na fotografii niż nad Zamkową Górą (pole A2). | P / F |
Co zrobić?
Zdanie 1: identyfikacja szczytu Y. Na mapie zamek Grodno stoi na szczycie Choiny (450 m, pole E2) — czyli Choina to góra, na której znajduje się obiekt X. Szczyt Y, widoczny w oddali, w stronę wschodzącego słońca, to inna góra → FAŁSZ.
Zdanie 2: kolejność górowania Słońca. Klucz: Ziemia obraca się z zachodu na wschód. Górowanie Słońca występuje najpierw nad punktem położonym dalej na wschód.
Porównaj długości geograficzne:
- Zamek Grodno (pole E2 mapy) — wschodnia część mapy → większa długość E.
- Zamkowa Góra (pole A2 mapy) — zachodnia część mapy → mniejsza długość E.
Górowanie najpierw nad Grodnem (E2), potem nad Zamkową Górą (A2) → “wcześniej nad zamkiem (Grodno) niż nad Zamkową Górą” → PRAWDA.
Punktacja CKE
- 1 pkt — dwie poprawne oceny.
- 0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań.
Po co to umieć
Czas słoneczny prawdziwy — moment górowania Słońca zależy od długości geograficznej. Im dalej na wschód, tym wcześniej. Co 15° długości = 1 godzina różnicy (15° × 24 = 360°).
W Polsce: górowanie najpierw na wschodzie (Białystok), potem na zachodzie (Szczecin) — różnica ok. 34 min (ok. 8,6° długości). Mimo to w całym kraju obowiązuje jeden czas urzędowy (CET / CEST).
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „astronomia, górowanie Słońca, fotografia zamku Grodno” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl