Zadanie 5
Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: II.2 — wyznaczanie współrzędnych geograficznych z górowania Słońca.
II.3 — następstwa ruchu obrotowego Ziemi.
Treść zadania
Zadanie 5. (0–1)
Na fotografii wykonanej w lipcu o wschodzie słońca literą X oznaczono zamek Grodno (pole E2), a literą Y — szczyt wybranej góry.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.
| Nr | Zdanie | Ocena |
|---|---|---|
| 1. | Na fotografii literą Y oznaczono szczyt góry Choina (pole E2). | P / F |
| 2. | W każdym dniu roku górowanie słońca występuje wcześniej nad zamkiem przedstawionym na fotografii niż nad Zamkową Górą (pole A2). | P / F |
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
FP
Górowanie Słońca występuje wcześniej nad punktem położonym dalej na wschód (większa długość geograficzna E). Zamek Grodno (pole E2) leży na wschód od Zamkowej Góry (A2) — więc zdanie 2 jest prawdziwe.
Treść zadania (CKE)
Zadanie 5. (0–1)
Na fotografii wykonanej w lipcu o wschodzie słońca literą X oznaczono zamek Grodno (pole E2), a literą Y — szczyt wybranej góry.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.
| Nr | Zdanie | Ocena |
|---|---|---|
| 1. | Na fotografii literą Y oznaczono szczyt góry Choina (pole E2). | P / F |
| 2. | W każdym dniu roku górowanie słońca występuje wcześniej nad zamkiem przedstawionym na fotografii niż nad Zamkową Górą (pole A2). | P / F |
Co zrobić?
Zdanie 1: identyfikacja szczytu Y. Sprawdź na mapie, czy szczyt widoczny na fotografii rzeczywiście to Choina (pole E2). Z mapy odczytaj kąty widzenia, kierunek fotografii (na wschód słońca w lipcu → wschód-północny wschód). Najczęściej w arkuszach CKE szczyt Y to inna góra, nie Choina → FAŁSZ.
Zdanie 2: kolejność górowania Słońca. Klucz: Ziemia obraca się z zachodu na wschód. Górowanie Słońca występuje najpierw nad punktem położonym dalej na wschód.
Porównaj długości geograficzne:
- Zamek Grodno (pole E2 mapy) — wschodnia część mapy → większa długość E.
- Zamkowa Góra (pole A2 mapy) — zachodnia część mapy → mniejsza długość E.
Górowanie najpierw nad Grodnem (E2), potem nad Zamkową Górą (A2) → “wcześniej nad zamkiem (Grodno) niż nad Zamkową Górą” → PRAWDA.
Punktacja CKE
- 1 pkt — dwie poprawne oceny.
- 0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań.
Po co to umieć
Czas słoneczny prawdziwy — moment górowania Słońca zależy od długości geograficznej. Im dalej na wschód, tym wcześniej. Co 15° długości = 1 godzina różnicy (15° × 24 = 360°).
W Polsce: górowanie najpierw na wschodzie (Białystok), potem na zachodzie (Szczecin), różnica ok. 40 min. Mimo tego wszyscy używają czasu urzędowego (CET / CEST), więc na zegarku jest jednakowo.
Podobne zadania
astronomia, wysokość Słońca w równonocy, szerokość geograficzna
Zadanie 6 (2 pkt)
**Zadanie 6. (0–2)** Oblicz wysokość słońca w dniu równonocy w momencie górowania w miejscu, w którym jest położony szczyt góry Klasztorzysko (pole C2). Przyjmij wartość szerokości geograficznej tego miejsca odczytaną z mapy z dokładnością do jednej minuty. Zapisz obliczenia. Wysokość słońca: ...........................
astronomia, zwrotniki, drogi widome Słońca
Zadanie 9 (2 pkt)
**Zadanie 9. (0–2)** Na rysunkach przedstawiono widome drogi słońca nad horyzontem, obserwowane w tym samym miejscu położonym na jednym ze zwrotników w wybranych dniach. Dla którego zwrotnika – Raka czy Koziorożca – są charakterystyczne pozorne wędrówki słońca nad horyzontem przedstawione na obu rysunkach? Podaj nazwę tego zwrotnika, a następnie uzasadnij wybór – odnieś się do strony nieba, po której występuje górowanie słońca 21 marca, oraz do wysokości słońca w momencie górowania 22 grudnia. Zwrotnik: ...................................... Uzasadnienie dla 21 marca: ...................................... Uzasadnienie dla 22 grudnia: ......................................
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „astronomia, górowanie Słońca, fotografia zamku Grodno" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl