Zadanie 29
Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: XII.3 — uwarunkowania rozwoju rodzajów transportu.
XV.11 — zróżnicowanie sieci transportu w Polsce.
Treść zadania
Zadanie 29.
Poniżej przedstawiono dwa źródła informacji odnoszące się do wskaźnika wykorzystania kolei na wybranych obszarach. Wartość tego wskaźnika jest średnią liczbą podróży koleją w ciągu roku przypadającą na 1 mieszkańca.
Zadanie 29.1. (0–2)
W Polsce w 2018 r. średni wskaźnik wykorzystania kolei osiągnął wartość 8,1, a średnia gęstość sieci kolejowej wynosiła 6,2 km na 100 km².
Uzupełnij tabelę. Na podstawie źródła 1. przyporządkuj do podanych opisów właściwe województwa. Nazwy województw wybierz spośród podanych poniżej.
podlaskie, lubuskie, mazowieckie, pomorskie
| Opis | Województwo |
|---|---|
| W tym województwie na wartość powyżej średniej krajowej wskaźnika wykorzystania kolei wpływa węzeł kolejowy o koncentrycznie zbiegających się liniach oraz masowe dojazdy pociągami podmiejskimi do pracy. | _______ |
| Na wartość wskaźnika wykorzystania kolei wpływa gęstość sieci kolejowej poniżej średniej krajowej, wykluczenie z transportu kolejowego wielu miejscowości i mała na tle kraju gęstość zaludnienia. | _______ |
| W tym województwie na wartość wskaźnika wykorzystania kolei wyższą od średniej krajowej wpływają przewozy sezonowe w okresie letnim i funkcjonowanie szybkiej kolei miejskiej w konurbacji. | _______ |
Zadanie 29.2. (0–2)
Podaj dwa przykłady czynników wpływających na wartości wskaźnika wykorzystania kolei w państwach europejskich, przedstawione w źródle 2. na stronie 33. Uzasadnij wpływ każdego z czynników na wartość tego wskaźnika.
Czynnik: ......... Uzasadnienie: .........
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
29.1.
- mazowieckie — wpływ węzła kolejowego (Warszawa) + dojazdy podmiejskie
- podlaskie — niska gęstość sieci, mała liczba miejscowości, gęstość zaludnienia niska
- pomorskie — Trójmiasto + Hel + szybki przewóz sezonowy (turyści)
29.2. Dwa z czynników:
- gęstość sieci kolejowej (im większa, tym wyższy wskaźnik)
- stan taboru / komfort jazdy (modernizacja zachęca do przesiadki z samochodu)
- PKB/mieszkańca (bogate państwa inwestują w infrastrukturę)
- wartość nakładów na transport kolejowy (możliwość budowy tuneli, wiaduktów)
- powierzchnia kraju (w małych krajach może być nieopłacalne)
Treść zadania (CKE)
Zadanie 29.
Poniżej przedstawiono dwa źródła informacji odnoszące się do wskaźnika wykorzystania kolei na wybranych obszarach. Wartość tego wskaźnika jest średnią liczbą podróży koleją w ciągu roku przypadającą na 1 mieszkańca.
W Europie w 2018 r. średnia wartość wskaźnika wykorzystania kolei wyniosła 20,3. Najwyższe wartości w Szwajcarii (69,1), Danii (47,1), Niemczech (35,1) i Austrii (32,9), niskie w krajach bałkańskich.
Zadanie 29.1. (0–2)
W Polsce w 2018 r. średni wskaźnik wykorzystania kolei osiągnął wartość 8,1, a średnia gęstość sieci kolejowej wynosiła 6,2 km na 100 km².
Uzupełnij tabelę. Na podstawie źródła 1. przyporządkuj do podanych opisów właściwe województwa. Nazwy województw wybierz spośród podanych poniżej.
podlaskie lubuskie mazowieckie pomorskie
| Opis | Województwo |
|---|---|
| W tym województwie na wartość powyżej średniej krajowej wskaźnika wykorzystania kolei wpływa węzeł kolejowy o koncentrycznie zbiegających się liniach oraz masowe dojazdy pociągami podmiejskimi do pracy. | mazowieckie |
| Na wartość wskaźnika wykorzystania kolei wpływa gęstość sieci kolejowej poniżej średniej krajowej, wykluczenie z transportu kolejowego wielu miejscowości i mała na tle kraju gęstość zaludnienia. | podlaskie |
| W tym województwie na wartość wskaźnika wykorzystania kolei wyższą od średniej krajowej wpływają przewozy sezonowe w okresie letnim i funkcjonowanie szybkiej kolei miejskiej w konurbacji. | pomorskie |
Zadanie 29.2. (0–2)
Podaj dwa przykłady czynników wpływających na wartości wskaźnika wykorzystania kolei w państwach europejskich, przedstawione w źródle 2. na stronie 33. Uzasadnij wpływ każdego z czynników na wartość tego wskaźnika.
Czynnik: … Uzasadnienie: …
Co zrobić?
29.1. — przyporządkowanie województw
Opis 1: “węzeł kolejowy o koncentrycznie zbiegających się liniach + dojazdy podmiejskie do pracy” → mazowieckie (Warszawa = największy węzeł w Polsce, ~2 mln dojeżdżających dziennie z aglomeracji).
Opis 2: “gęstość sieci poniżej średniej + wykluczenie wielu miejscowości + mała gęstość zaludnienia” → podlaskie (rzadkie zaludnienie, słabo rozwinięta sieć kolejowa, wiele miejscowości obsługiwanych tylko autobusami).
Opis 3: “przewozy sezonowe latem + szybka kolej miejska w konurbacji” → pomorskie (Trójmiasto + SKM Trójmiejska + turystyka latem nad Bałtyk, kierunek Hel).
29.2. — czynniki wpływające na wskaźnik kolei w Europie
Wybierz dwa czynniki + uzasadnienie:
| Czynnik | Uzasadnienie |
|---|---|
| Gęstość sieci kolejowej | Gęstsza sieć → dociera do więcej miejscowości → więcej pasażerów. |
| Stan taboru / komfort jazdy | Komfortowy = zachęta do rezygnacji z samochodu. |
| PKB / mieszkańca | Bogate kraje → więcej środków na inwestycje kolejowe. |
| Nakłady na transport | Umożliwia budowę tuneli, wiaduktów, modernizację. |
| Powierzchnia kraju | Małe kraje → krótsze trasy → niższa opłacalność niektórych połączeń. |
Przykład pełnej odpowiedzi:
- Gęstość sieci kolejowej — Szwajcaria (69,1 podróży/osobę) ma sieć jedną z najgęstszych w Europie → kolej dociera do większości miejscowości → wysoki wskaźnik. Kraje bałkańskie mają rzadką sieć → niski wskaźnik.
- PKB / mieszkańca — Bogate kraje (Szwajcaria, Niemcy, Dania) mają nakłady na utrzymanie i modernizację kolei → komfort i dostępność. Biedne kraje (Bułgaria, Rumunia) — mało inwestycji.
Punktacja CKE
- 29.1: 2 pkt — trzy poprawne; 1 pkt — dwie poprawne.
- 29.2: 2 pkt — dwa czynniki + uzasadnienie każdego; 1 pkt — jeden z uzasadnieniem albo dwa bez uzasadnienia.
Po co to umieć
Polska kolej vs Europa Zachodnia:
- Polska wskaźnik ~8 podróży / mieszk. / rok.
- Średnia Europy ~20.
- Szwajcaria ~69 (lider, kolej alpejska + dobra integracja z autobusami).
Polski problem: długi czas regeneracji infrastruktury (po PRL i transformacji lat 90.), brak modernizacji w okresie 1990-2010. Obecnie zwiększają się inwestycje (PKP Intercity, koleje regionalne, koleje miejskie SKM, KM, ŁKA).
Podobne zadania
prognoza ludności gmin Polski, suburbanizacja, depopulacja
Zadanie 19 (2 pkt)
**Zadanie 19. (0–2)** Na mapach przedstawiono wybrane informacje o prognozowanych zmianach rozmieszczenia ludności w Polsce do 2030 roku. Na podstawie map przedstaw prawidłowość odnoszącą się do rozmieszczenia w Polsce gmin o prognozowanym przyroście ludności i prawidłowość odnoszącą się do rozmieszczenia w Polsce gmin o prognozowanym ubytku ludności. Gminy o prognozowanym przyroście ludności: ........... Gminy o prognozowanym ubytku ludności: ...........
energetyka, lotnisko Pittsburgh, fotowoltaika vs gaz ziemny
Zadanie 30 (1 pkt)
**Zadanie 30. (0–1)** Poniżej podano wybrane informacje o jednym z lotnisk w Stanach Zjednoczonych. > Lotnisko w Pittsburghu (40°N, 80°W) korzysta z samowystarczalnego systemu energetycznego. System składa się z dziesięciu tysięcy paneli słonecznych oraz z pięciu generatorów, w których spala się gaz ziemny eksploatowany z lokalnych złóż. Wielkość produkowanej energii jest większa w przybliżeniu o 30% od maksymalnego zapotrzebowania. Wyjaśnij, dlaczego do systemu opisanego powyżej wykorzystuje się – oprócz odnawialnego – także nieodnawialne źródło energii.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „transport kolejowy Polski, wykorzystanie kolei, gęstość sieci" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl