Zadanie 16
Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: I.3 (poziom rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej.
III.2 (poziom rozszerzony) — przedstawia charakterystyczne zmiany pogody w czasie przemieszczania się frontów atmosferycznych.
III.6 (poziom rozszerzony) — dostrzega prawidłowości w rozmieszczeniu zjawisk i procesów atmosferycznych.
III.4 (poziom podstawowy) — analizuje mapę synoptyczną.
Treść zadania
Zadanie 16. (0–2)
Na mapie synoptycznej fragmentu Europy zaznaczono fronty atmosferyczne i układy baryczne w wybranym dniu. Literami A i B oznaczono wybrane obszary oddzielone frontem atmosferycznym. Następnego dnia na obszarze przedstawionym na mapie rozbuduje się front zokludowany.
Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.
Spośród obszarów, które oddziela front ciepły, masa powietrza o wyższej temperaturze znajduje się nad obszarem oznaczonym literą (A / B) ........... .
Wiatr o największej prędkości występuje na obszarze położonym na (wschód / zachód) ........... od Irlandii.
W wyniku rozwoju okluzji powierzchnia obszaru położonego między frontami atmosferycznymi – oznaczonego literą A – się (zwiększy / zmniejszy) ........... .
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
- masa powietrza o wyższej temperaturze: A (za frontem ciepłym, w wycinku ciepłym między frontami)
- wiatr o największej prędkości: na zachód od Irlandii (tam izobary wokół niżu są najgęstsze)
- po okluzji powierzchnia obszaru A się zmniejszy (ciepłe powietrze zostaje wypchnięte w górę przez chłodne)
Treść zadania (CKE)
Zadanie 16. (0–2)
Na mapie synoptycznej fragmentu Europy zaznaczono fronty atmosferyczne i układy baryczne w wybranym dniu. Literami A i B oznaczono wybrane obszary oddzielone frontem atmosferycznym. Następnego dnia na obszarze przedstawionym na mapie rozbuduje się front zokludowany.
Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach.
Spośród obszarów, które oddziela front ciepły, masa powietrza o wyższej temperaturze znajduje się nad obszarem oznaczonym literą (A / B) … .
Wiatr o największej prędkości występuje na obszarze położonym na (wschód / zachód) … od Irlandii.
W wyniku rozwoju okluzji powierzchnia obszaru położonego między frontami atmosferycznymi – oznaczonego literą A – się (zwiększy / zmniejszy) … .
Co zrobić?
Luka 1: gdzie cieplejsze powietrze przy froncie ciepłym?
- Front ciepły = nadciągające ciepłe powietrze wypiera chłodniejsze i wślizguje się nad nie.
- Ciepła masa jest więc za frontem ciepłym (po stronie, z której front nadchodzi), a chłodniejsza — przed nim (w kierunku przesuwania się frontu).
Obszar A leży za frontem ciepłym, w wycinku między frontem ciepłym a chłodnym → cieplejszy. Obszar B leży przed frontem ciepłym → chłodniejszy.
Luka 2: gdzie najsilniejszy wiatr?
- Wiatr jest najsilniejszy tam, gdzie gęsto rozmieszczone izobary (duża różnica ciśnienia na małej odległości).
- W mapie niż centralny (~967 hPa) leży na zachód od Irlandii. Tam izobary są gęstsze.
→ na zachód od Irlandii.
Luka 3: co dzieje się przy okluzji?
- Front zokludowany powstaje gdy chłodny front (szybszy) dogania ciepły (wolniejszy).
- Ciepła masa powietrza (między frontami) zostaje wypchnięta do góry — ciepłe powietrze jest lżejsze.
- Przy powierzchni ziemi stykają się dwie chłodniejsze masy powietrza.
- Powierzchnia obszaru ciepłego (A) na poziomie ziemi zmniejsza się aż do zaniku.
Punktacja CKE
- 2 pkt — trzy poprawne odpowiedzi.
- 1 pkt — dwie poprawne odpowiedzi.
Po co to umieć
Cykl niżu barycznego (klasyczny model norweski):
- Faza wczesna — fronty ciepły i chłodny rozdzielone, ciepły wycinek powietrza między nimi.
- Faza dojrzała — fronty wyraźne, ciepły wycinek widoczny.
- Okluzja — chłodny dogania ciepły, ciepła masa wypchnięta do góry.
- Faza zaniku — niż słabnie i zanika.
Nad Polskę często docierają niże znad Atlantyku, a wraz z nimi fronty atmosferyczne.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „mapa synoptyczna, fronty atmosferyczne, okluzja” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl