Zadanie 4
Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: XIII.7 — przykłady zmian środowiska pod wpływem działalności człowieka.
XX.2 — zasady zrównoważonego rozwoju.
Treść zadania
Zadanie 4.
Na reliefie przedstawiono fragment obszaru położonego w polu A2 mapy szczegółowej. Literami X, Y oznaczono wybrane obiekty, których funkcje miały związek z wydobywaniem w XIX i XX w. węgla kamiennego na przedstawionym obszarze. Kolory na reliefie odnoszą się do wysokości n.p.m. (skala 1 cm = 130 m).
Zadanie 4.1. (0–2)
Wykaż związek obiektów oznaczonych literami X, Y z funkcjonowaniem w przeszłości kopalni węgla kamiennego na przedstawionym obszarze.
Obiekty oznaczone literą X: ............................
Obiekt oznaczony literą Y: ............................
Zadanie 4.2. (0–1)
Uzasadnij, że rekultywacja terenu przemysłowego, przedstawionego na reliefie, może przyczynić się do odniesienia korzyści gospodarczych lub środowiskowych w skali lokalnej.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
4.1. X — hałdy / zwałowiska skały płonnej z głębinowego wydobycia węgla kamiennego. Y — szyb / wieża szybowa / obiekt wydobywczy kopalni.
4.2. Rekultywacja zdegradowanego terenu (np. zalesienie, park, ścieżki rowerowe) podnosi atrakcyjność rekreacyjną i estetyczną miasta, zmniejsza pylenie z hałd, ogranicza erozję — bez konieczności zajmowania nowych gruntów.
Treść zadania (CKE)
Zadanie 4.
Na reliefie przedstawiono fragment obszaru położonego w polu A2 mapy szczegółowej. Literami X, Y oznaczono wybrane obiekty, których funkcje miały związek z wydobywaniem w XIX i XX w. węgla kamiennego. Kolory na reliefie odnoszą się do wysokości n.p.m. (skala 1 cm = 130 m).
Zadanie 4.1. (0–2)
Wykaż związek obiektów oznaczonych literami X, Y z funkcjonowaniem w przeszłości kopalni węgla kamiennego na przedstawionym obszarze.
Obiekty oznaczone literą X: …
Obiekt oznaczony literą Y: …
Zadanie 4.2. (0–1)
Uzasadnij, że rekultywacja terenu przemysłowego, przedstawionego na reliefie, może przyczynić się do odniesienia korzyści gospodarczych lub środowiskowych w skali lokalnej.
Co zrobić?
4.1. — identyfikacja obiektów X, Y
Kontekst: Wałbrzych był centrum głębinowego wydobycia węgla kamiennego (XIX-XX w.). W krajobrazie pozostały:
- Hałdy (zwałowiska) — sztuczne wzniesienia ze skały płonnej, wydobytej razem z węglem.
- Szyby kopalniane — wieże nadszybowe, obiekty wydobywcze.
- Sortownie, koksownie, składowiska — przemysłowa zabudowa.
Z reliefu (mapa wysokości):
- X to wyraźne wzniesienia o regularnym kształcie, nietypowe dla otaczającej rzeźby → hałdy.
- Y to pojedynczy obiekt punktowy w terenie → szyb / wieża szybowa.
4.2. — korzyści z rekultywacji
Cele rekultywacji terenów pokopalnianych:
- Środowiskowe: ograniczenie pylenia, erozji, zanieczyszczenia wód, regeneracja roślinności.
- Społeczno-gospodarcze: nowe tereny rekreacyjne, zielone, parkingi, zabudowa mieszkaniowa, ścieżki rowerowe.
- Estetyczne: poprawa krajobrazu miejskiego.
- Zrównoważony rozwój: ponowne wykorzystanie terenu zdegradowanego zamiast zajmowania nowych gruntów rolnych / leśnych.
Wybierz konkretne korzyści (gospodarcze + środowiskowe) w skali lokalnej (Wałbrzych) i sformułuj zdanie.
Punktacja CKE
- 4.1: 2 pkt — poprawne nazwanie i wyjaśnienie genezy obu obiektów; 1 pkt — jeden z dwóch.
- 4.2: 1 pkt — poprawne uzasadnienie odwołujące się do korzyści gospodarczych lub środowiskowych w skali lokalnej.
Po co to umieć
Rekultywacja terenów pokopalnianych — kierunki:
- Leśny — zalesienie, ogród botaniczny.
- Rolny — pola, sady (tylko jeśli gleby pozwalają).
- Wodny — sztuczne jeziora (np. po odkrywce węgla brunatnego).
- Rekreacyjny — park, stok narciarski, ścieżki rowerowe.
- Mieszkaniowy / komercyjny — osiedla, magazyny.
W Polsce klasyczne przykłady: kopalnia Wieliczka (UNESCO, muzeum), Park Śląski w Chorzowie (na hałdach), zbiorniki w Bełchatowie. Każdy kraj górniczy ma swoje “drugie życie” hałd.
Podobne zadania
tektonika płyt, Wielki Rów Wschodnioafrykański, rozłam Afryki
Zadanie 13 (1 pkt)
**Zadanie 13. (0–1)** Na mapie przedstawiono przewidywany zarys kontynentu afrykańskiego za około 10 milionów lat. Przedstaw przyczynę przewidywanego rozłamu Afryki. W odpowiedzi odnieś się do tektoniki płyt litosfery.
nawadnianie pustyń, Arabia Saudyjska, zrównoważony rozwój
Zadanie 26 (2 pkt)
**Zadanie 26.** Na fotografii oznaczonej numerem 1 i na zdjęciu satelitarnym oznaczonym numerem 2 przedstawiono gospodarstwa rolne położone na pustynnych obszarach Arabii Saudyjskiej. ### Zadanie 26.1. (0–1) Wyjaśnij, dlaczego warunki pozaprzyrodnicze Arabii Saudyjskiej przyczyniły się do zakładania gospodarstw rolnych, takich jak przedstawione powyżej. ### Zadanie 26.2. (0–1) W niektórych gospodarstwach rolnych, przedstawionych na zdjęciu satelitarnym oznaczonym numerem 2, po krótkim okresie ich funkcjonowania zaprzestano uprawy roślin. Wyjaśnij, dlaczego w niektórych gospodarstwach rolnych – takich jak przedstawione na zdjęciu satelitarnym – zaprzestano uprawy roślin. Odnieś się do związku przedstawionego sposobu prowadzenia gospodarki rolnej z hydrosferą.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „antropogeniczne formy terenu, hałdy pokopalniane, rewitalizacja" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl