Zadanie 22
Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: XVII.3 — cechy środowiska stref klimatycznych.
XVII.5 — wpływ astrefowych czynników na modyfikowanie zjawisk strefowych.
Treść zadania
Zadanie 22. (0–3)
W tabeli przedstawiono strukturę użytkowania gruntów w wybranych państwach w 2018 r.
| Państwo | Grunty orne (%) | Łąki i pastwiska (%) | Lasy (%) | Pozostałe (%) |
|---|---|---|---|---|
| Finlandia | 7,4 | 0,2 | 72,9 | 19,5 |
| Algieria | 3,1 | 13,3 | 0,8 | 82,8 |
| Austria | 16,5 | 20,8 | 47,2 | 15,5 |
Na świecie udział lasów w powierzchni obszarów lądowych wynosi około 30%.
Uzasadnij, że warunki przyrodnicze wywierają wpływ na lesistość obszarów państw wymienionych w tabeli. W odpowiedzi odnieś się – odpowiednio – do strefowych lub astrefowych uwarunkowań przyrodniczych.
- Finlandia — uwarunkowanie strefowe: ............
- Algieria — uwarunkowanie strefowe: ............
- Austria — uwarunkowanie astrefowe: ............
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Finlandia (lasy 72,9% — wysoka):
- położenie w strefie tajgi (lasy iglaste)
- klimat umiarkowany chłodny sprzyja roślinności iglastej
- zbyt krótki okres wegetacyjny dla wielu upraw (nie skłania do wyrębu)
Algieria (lasy 0,8% — bardzo niska):
- położenie większości obszaru w strefie zwrotnikowej — pustynie (Sahara)
- niskie sumy opadów atmosferycznych
- typ lasu (suchy las podzwrotnikowy) — niska wartość gospodarcza
Austria (lasy 47,2% — wysoka, astrefowa):
- duża górzystość kraju (Alpy)
- w niższych piętrach Alp dominują lasy reglowe (modyfikacja astrefowa — piętrowość pionowa)
Treść zadania (CKE)
Zadanie 22. (0–3)
W tabeli przedstawiono strukturę użytkowania gruntów w wybranych państwach w 2018 r.
Na świecie udział lasów w powierzchni obszarów lądowych wynosi około 30%.
Uzasadnij, że warunki przyrodnicze wywierają wpływ na lesistość obszarów państw wymienionych w tabeli. W odpowiedzi odnieś się – odpowiednio – do strefowych lub astrefowych uwarunkowań przyrodniczych.
- Finlandia — uwarunkowanie strefowe: …
- Algieria — uwarunkowanie strefowe: …
- Austria — uwarunkowanie astrefowe: …
Co zrobić?
Klucz: strefowe vs astrefowe uwarunkowania:
- Strefowe — wynikają z szerokości geograficznej (klimat, roślinność strefowa: tajga, las liściasty, step, pustynia).
- Astrefowe — wynikają z innych czynników (wysokość n.p.m., bliskość morza, prądy, ukształtowanie). Modyfikują strefowość.
Finlandia (lasy 72,9% — strefowe):
- Położenie 60-70°N → strefa tajgi (bory iglaste, sosna + świerk + brzoza).
- Klimat umiarkowany chłodny — krótkie lato, długie zimy.
- Niewielka część kraju nadaje się pod uprawy (krótki okres wegetacyjny) → lasy nie są wycinane na rolnictwo.
- Strefowe = wynika z szerokości geograficznej.
Algieria (lasy 0,8% — strefowe):
- Położenie 20-37°N → strefa zwrotnikowa, większość kraju to Sahara.
- Niskie opady (<200 mm rocznie na większości obszaru) → niemożliwe dla lasów.
- Tylko wąski pas północny (klimat śródziemnomorski) ma lasy/makię.
- Strefowe = pustynia wynika ze strefy zwrotnikowej + wiatrów schodzących.
Austria (lasy 47,2% — astrefowe):
- Położenie ~46-49°N — strefa lasów liściastych europejskich, w której średnia ~30-40% lesistości.
- Austria przekracza średnią strefową dzięki Alpom — 60% powierzchni to obszary górskie.
- Piętrowość: w piętrze regla dolnego i górnego dominują lasy (jodła, świerk, buk).
- Nizinne tereny rolnicze (Niż Wiedeński, dolina Dunaju) mają mniej lasów.
- Astrefowe = wysoka lesistość wynika z górzystości, nie ze strefy klimatycznej.
Konstrukcja odpowiedzi (3 pkt) — uzasadnij WSZYSTKIE TRZY państwa, każde z odpowiednim typem uwarunkowania (Finlandia + Algieria = strefowe; Austria = astrefowe).
Punktacja CKE
- 3 pkt — poprawne uzasadnienia odnoszące się do trzech państw.
- 2 pkt — dwa państwa.
- 1 pkt — jedno państwo.
Po co to umieć
Lesistość świata (najwyższa → najniższa):
- Najwyższa (>50%): Gabon, Finlandia, Szwecja, Brazylia, Demokratyczna Rep. Konga.
- Średnia (30-50%): Polska (~30%), Austria (47%), Niemcy.
- Niska (<10%): kraje pustynne (Algieria, Egipt), wyspy bezleśne (Islandia), kraje rolnicze (Ukraina, Indie).
Czynniki: klimat (opady + temperatury), wysokość, polityka leśna państwa, gęstość zaludnienia. Polska stara się zwiększyć lesistość do 33% (cel Krajowego Programu Zwiększania Lesistości).
Podobne zadania
step, klimat umiarkowany kontynentalny, czarnoziem vs bielica
Zadanie 11 (4 pkt)
**Zadanie 11.** Na klimatogramie przedstawiono średnie miesięczne wartości temperatury powietrza i średnie miesięczne sumy opadów atmosferycznych z wybranej stacji meteorologicznej w Europie. Stacja jest położona poniżej 200 m n.p.m. ### Zadanie 11.1. (0–2) Poniżej zamieszczono reprodukcję obrazu przedstawiającego krajobraz – nieużytkowany rolniczo – strefowej formacji roślinnej, charakterystycznej dla obszaru, na którym jest położona stacja meteorologiczna. Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach. Strefową formacją roślinną, przedstawioną na obrazie i charakterystyczną dla klimatu stacji, dla której sporządzono klimatogram, jest (*makia / step*) ........... . Ta formacja występuje w klimacie umiarkowanym ciepłym (*morskim / kontynentalnym*) ............ . Tę formację tworzą głównie (*trawy i rośliny zielne / mchy i porosty*) ........... . ### Zadanie 11.2. (0–2) Poniżej przedstawiono profile dwóch gleb strefowych. Literą X oznaczono profil gleby charakterystycznej dla formacji roślinnej obszaru, dla którego sporządzono klimatogram, a literą Y — profil gleby, która tworzy się pod lasami iglastymi na sandrach lub wydmach. Przyjmij, że profile gleb są takiej samej głębokości. Uzasadnij dwoma argumentami, że gleba, której profil oznaczono literą Y, charakteryzuje się mniejszą przydatnością dla upraw o wysokich wymaganiach niż gleba oznaczona literą X.
rolnictwo Polski, lubelskie vs podlaskie, waloryzacja warunków przyrodniczych
Zadanie 25 (2 pkt)
**Zadanie 25. (0–2)** Na mapach przedstawiono wybrane dane odnoszące się do rolnictwa w Polsce. Mapa 1 — towarowa produkcja rolnicza w Polsce na 1 ha użytków rolnych (zł) i struktura produkcji zwierzęca/roślinna w poszczególnych województwach. Mapa 2 — wartość wskaźnika waloryzacji warunków przyrodniczych. Im warunki są korzystniejsze, tym wartość wyższa. Wyjaśnij, z czego wynika różnica w strukturze towarowej produkcji rolniczej między województwami lubelskim a podlaskim. W odpowiedzi odnieś się do obu województw.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „lesistość strefowa, Finlandia / Algieria / Austria" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl