Zadanie 22 — rozwiązanie, matura geografii maj 2024, PR

Zadanie 22

Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony

Wymaganie:

I.3 (poziom rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej. XVII.3 (poziom rozszerzony) — przedstawia główne cechy środowiska przyrodniczego stref od równikowej do polarnych. XVII.5 (poziom rozszerzony) — wyjaśnia wpływ astrefowych czynników przyrodniczych na modyfikowanie zjawisk strefowych na Ziemi. I.4 (poziom podstawowy) — interpretuje dane liczbowe przedstawione w postaci tabel. X.4 (poziom podstawowy) — wyjaśnia zróżnicowanie przestrzenne wskaźnika lesistości na świecie.

Treść zadania

Zadanie 22. (0–3)

W tabeli przedstawiono strukturę użytkowania gruntów w wybranych państwach w 2018 r.

Państwo	Grunty orne i uprawy trwałe (%)	Łąki i pastwiska (%)	Lasy (%)	Pozostałe grunty (%)
Finlandia	7,4	0,1	72,9	19,6
Algieria	3,6	13,8	0,8	81,8
Austria	17,3	21,1	47,2	14,4

Na podstawie: www.cia.gov

Na świecie udział lasów w powierzchni obszarów lądowych wynosi około 30%.

Uzasadnij, że warunki przyrodnicze wywierają wpływ na lesistość obszarów państw wymienionych w tabeli. W odpowiedzi odnieś się – odpowiednio – do strefowych lub astrefowych uwarunkowań przyrodniczych.

Finlandia — uwarunkowanie strefowe: ............
Algieria — uwarunkowanie strefowe: ............
Austria — uwarunkowanie astrefowe: ............

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Finlandia (lasy 72,9% — wysoka):

położenie w strefie tajgi (lasy iglaste)
klimat umiarkowany chłodny sprzyja roślinności iglastej
zbyt krótki okres wegetacyjny dla wielu upraw (nie skłania do wyrębu)

Algieria (lasy 0,8% — bardzo niska):

położenie większości obszaru w strefie zwrotnikowej — pustynie (Sahara)
niskie sumy opadów atmosferycznych
typ lasu (suchy las podzwrotnikowy) nie dostarcza dobrego drewna budowlanego

Austria (lasy 47,2% — wysoka, astrefowa):

duża górzystość kraju (Alpy)
w niższych piętrach Alp dominują lasy reglowe (piętrowość — czynnik astrefowy)

(Na podstawie przykładowych odpowiedzi z zasad oceniania CKE.)

Treść zadania (CKE)

Zadanie 22. (0–3)

W tabeli przedstawiono strukturę użytkowania gruntów w wybranych państwach w 2018 r.

Tabela: udział gruntów ornych, łąk i pastwisk, lasów i pozostałych dla Finlandii, Algierii i Austrii — Struktura użytkowania gruntów 2018: Finlandia (lasy 72,9%), Algieria (0,8%), Austria (47,2%). Na podstawie: www.cia.gov Oryginalny PDF CKE, str. 26

Na świecie udział lasów w powierzchni obszarów lądowych wynosi około 30%.

Finlandia — uwarunkowanie strefowe: …
Algieria — uwarunkowanie strefowe: …
Austria — uwarunkowanie astrefowe: …

Co zrobić?

Klucz: strefowe vs astrefowe uwarunkowania:

Strefowe — wynikają z szerokości geograficznej (klimat, roślinność strefowa: tajga, las liściasty, step, pustynia).
Astrefowe — wynikają z innych czynników (wysokość n.p.m., bliskość morza, prądy, ukształtowanie). Modyfikują strefowość.

Finlandia (lasy 72,9% — strefowe):

Położenie 60-70°N → strefa tajgi (bory iglaste, sosna + świerk + brzoza).
Klimat umiarkowany chłodny — krótkie lato, długie zimy.
Niewielka część kraju nadaje się pod uprawy (krótki okres wegetacyjny) → lasy nie są wycinane na rolnictwo.
Strefowe = wynika z szerokości geograficznej.

Algieria (lasy 0,8% — strefowe):

Położenie 20-37°N → strefa zwrotnikowa, większość kraju to Sahara.
Niskie sumy opadów na większości obszaru → warunki niesprzyjające lasom.
Tylko wąski pas północny (klimat śródziemnomorski) ma lasy i zarośla.
Strefowe = pustynia wynika z położenia w strefie klimatów zwrotnikowych.

Austria (lasy 47,2% — astrefowe):

Lesistość Austrii (47,2%) jest wyraźnie wyższa niż średnia światowa (ok. 30%) — dzięki Alpom, które zajmują większą część kraju.
Piętrowość: w niższych piętrach Alp (regiel dolny i górny) dominują lasy.
Niziny (np. Kotlina Wiedeńska, dolina Dunaju) są w dużej części użytkowane rolniczo.
Astrefowe = wysoka lesistość wynika z górzystości, nie ze strefy klimatycznej.

Konstrukcja odpowiedzi (3 pkt) — uzasadnij WSZYSTKIE TRZY państwa, każde z odpowiednim typem uwarunkowania (Finlandia + Algieria = strefowe; Austria = astrefowe).

Punktacja CKE

3 pkt — poprawne uzasadnienia odnoszące się do trzech państw.
2 pkt — dwa państwa.
1 pkt — jedno państwo.

Po co to umieć

Lesistość zależy od:

czynników strefowych — klimatu (opady, temperatura, długość okresu wegetacyjnego): wysoka w strefie tajgi i wilgotnych lasów równikowych, bardzo niska na pustyniach;
czynników astrefowych — np. wysokości n.p.m. i ukształtowania terenu (góry trudniej zagospodarować rolniczo);
czynników pozaprzyrodniczych — gęstości zaludnienia, rozwoju rolnictwa, polityki leśnej państwa.