Zadanie 22 — rozwiązanie, matura geografii maj 2024, PR

Treść zadania

Zadanie 22. (0–3)

W tabeli przedstawiono strukturę użytkowania gruntów w wybranych państwach w 2018 r.

Państwo	Grunty orne (%)	Łąki i pastwiska (%)	Lasy (%)	Pozostałe (%)
Finlandia	7,4	0,2	72,9	19,5
Algieria	3,1	13,3	0,8	82,8
Austria	16,5	20,8	47,2	15,5

Na świecie udział lasów w powierzchni obszarów lądowych wynosi około 30%.

Uzasadnij, że warunki przyrodnicze wywierają wpływ na lesistość obszarów państw wymienionych w tabeli. W odpowiedzi odnieś się – odpowiednio – do strefowych lub astrefowych uwarunkowań przyrodniczych.

Finlandia — uwarunkowanie strefowe: ............
Algieria — uwarunkowanie strefowe: ............
Austria — uwarunkowanie astrefowe: ............

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Finlandia (lasy 72,9% — wysoka):

położenie w strefie tajgi (lasy iglaste)
klimat umiarkowany chłodny sprzyja roślinności iglastej
zbyt krótki okres wegetacyjny dla wielu upraw (nie skłania do wyrębu)

Algieria (lasy 0,8% — bardzo niska):

położenie większości obszaru w strefie zwrotnikowej — pustynie (Sahara)
niskie sumy opadów atmosferycznych
typ lasu (suchy las podzwrotnikowy) — niska wartość gospodarcza

Austria (lasy 47,2% — wysoka, astrefowa):

duża górzystość kraju (Alpy)
w niższych piętrach Alp dominują lasy reglowe (modyfikacja astrefowa — piętrowość pionowa)

Treść zadania (CKE)

Zadanie 22. (0–3)

W tabeli przedstawiono strukturę użytkowania gruntów w wybranych państwach w 2018 r.

Tabela: udział gruntów ornych, łąk i pastwisk, lasów i pozostałych dla Finlandii, Algierii i Austrii — Struktura użytkowania gruntów 2018: Finlandia (lasy 72,9%), Algieria (0,8%), Austria (47,2%). Na podstawie: www.cia.gov Oryginalny PDF CKE, str. 26

Na świecie udział lasów w powierzchni obszarów lądowych wynosi około 30%.

Finlandia — uwarunkowanie strefowe: …
Algieria — uwarunkowanie strefowe: …
Austria — uwarunkowanie astrefowe: …

Co zrobić?

Klucz: strefowe vs astrefowe uwarunkowania:

Strefowe — wynikają z szerokości geograficznej (klimat, roślinność strefowa: tajga, las liściasty, step, pustynia).
Astrefowe — wynikają z innych czynników (wysokość n.p.m., bliskość morza, prądy, ukształtowanie). Modyfikują strefowość.

Finlandia (lasy 72,9% — strefowe):

Położenie 60-70°N → strefa tajgi (bory iglaste, sosna + świerk + brzoza).
Klimat umiarkowany chłodny — krótkie lato, długie zimy.
Niewielka część kraju nadaje się pod uprawy (krótki okres wegetacyjny) → lasy nie są wycinane na rolnictwo.
Strefowe = wynika z szerokości geograficznej.

Algieria (lasy 0,8% — strefowe):

Położenie 20-37°N → strefa zwrotnikowa, większość kraju to Sahara.
Niskie opady (<200 mm rocznie na większości obszaru) → niemożliwe dla lasów.
Tylko wąski pas północny (klimat śródziemnomorski) ma lasy/makię.
Strefowe = pustynia wynika ze strefy zwrotnikowej + wiatrów schodzących.

Austria (lasy 47,2% — astrefowe):

Położenie ~46-49°N — strefa lasów liściastych europejskich, w której średnia ~30-40% lesistości.
Austria przekracza średnią strefową dzięki Alpom — 60% powierzchni to obszary górskie.
Piętrowość: w piętrze regla dolnego i górnego dominują lasy (jodła, świerk, buk).
Nizinne tereny rolnicze (Niż Wiedeński, dolina Dunaju) mają mniej lasów.
Astrefowe = wysoka lesistość wynika z górzystości, nie ze strefy klimatycznej.

Konstrukcja odpowiedzi (3 pkt) — uzasadnij WSZYSTKIE TRZY państwa, każde z odpowiednim typem uwarunkowania (Finlandia + Algieria = strefowe; Austria = astrefowe).

Punktacja CKE

3 pkt — poprawne uzasadnienia odnoszące się do trzech państw.
2 pkt — dwa państwa.
1 pkt — jedno państwo.

Po co to umieć

Lesistość świata (najwyższa → najniższa):

Najwyższa (>50%): Gabon, Finlandia, Szwecja, Brazylia, Demokratyczna Rep. Konga.
Średnia (30-50%): Polska (~30%), Austria (47%), Niemcy.
Niska (<10%): kraje pustynne (Algieria, Egipt), wyspy bezleśne (Islandia), kraje rolnicze (Ukraina, Indie).

Czynniki: klimat (opady + temperatury), wysokość, polityka leśna państwa, gęstość zaludnienia. Polska stara się zwiększyć lesistość do 33% (cel Krajowego Programu Zwiększania Lesistości).