Zadanie 17 — rozwiązanie, matura geografii maj 2024, PR

Zadanie 17

Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony

Wymaganie:

I.3 (poziom rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej. XXII.3 (poziom rozszerzony) — przedstawia konsekwencje zróżnicowania jakości życia człowieka w różnych krajach świata. I.4 (poziom podstawowy) — interpretuje dane liczbowe przedstawione w postaci wykresów. VII.4 (poziom podstawowy) — analizuje zróżnicowanie przestrzenne państw świata według wskaźników rozwoju. VIII.6 (poziom podstawowy) — charakteryzuje główne kierunki i przyczyny migracji ludności na świecie.

Treść zadania

Zadanie 17. (0–1)

Poniżej przedstawiono piramidy wieku i płci wybranych krajów w 2020 roku.

Wyjaśnij, dlaczego występuje różnica w strukturze ludności między Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi a Irakiem. Odnieś się do ludności w wieku produkcyjnym.

Piramidy wieku i płci ludności Iraku oraz Zjednoczonych Emiratów Arabskich w 2020 roku. — Na podstawie: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405 Oryginalny PDF CKE, str. 20

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

W ZEA jest większy udział ludności (zwłaszcza mężczyzn) w wieku produkcyjnym niż w Iraku, ponieważ do ZEA napływają imigranci zarobkowi — pracodawcy oferują im miejsca pracy m.in. w budownictwie i przemyśle naftowym, a kraj ma wysokie PKB na 1 mieszkańca i jest stabilny politycznie.

W Iraku rynek pracy charakteryzuje się wysokim bezrobociem, a sytuacja polityczna (m.in. embargo na eksport ropy naftowej) ograniczała rozwój gospodarczy — kraj nie przyciąga imigrantów.

(Na podstawie przykładowych odpowiedzi z zasad oceniania CKE.)

Treść zadania (CKE)

Zadanie 17. (0–1)

Poniżej przedstawiono piramidy wieku i płci wybranych krajów w 2020 roku.

Piramidy wieku i płci: Irak (typ progresywny) i ZEA (wybrzuszenie w wieku produkcyjnym, dominacja mężczyzn) — Piramidy wieku i płci w 2020 r. Irak — szeroka podstawa. ZEA — wybrzuszenie w wieku produkcyjnym + dominacja mężczyzn (migracja zarobkowa). Na podstawie: www.populationpyramid.net Oryginalny PDF CKE, str. 20

Wyjaśnij, dlaczego występuje różnica w strukturze ludności między Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi a Irakiem. Odnieś się do ludności w wieku produkcyjnym.

Co zrobić?

Czytaj piramidy wieku:

Irak — typowa progresywna piramida: szeroka podstawa (dużo dzieci), zwężająca się ku górze. Prawie symetryczna (podobny udział kobiet i mężczyzn).
ZEA — nietypowa struktura: wybrzuszenie w wieku produkcyjnym (zwłaszcza ok. 25–54 lata), z wyraźną przewagą mężczyzn. Wąska podstawa.

Wytłumacz wybrzuszenie ZEA: ZEA to kraj naftowy o:

Wysokim PKB na 1 mieszkańca.
Stabilności politycznej.
Dużej liczbie miejsc pracy, m.in. w budownictwie i przemyśle naftowym.

Skutek: imigracja zarobkowa, głównie mężczyzn w wieku produkcyjnym.

Wytłumacz strukturę Iraku: Irak ma:

Wysoki przyrost naturalny → szeroka podstawa piramidy.
Niestabilność polityczną (m.in. embargo na eksport ropy naftowej, które ograniczało rozwój gospodarczy) i wysokie bezrobocie.
Niższe PKB na 1 mieszkańca niż w ZEA — kraj nie przyciąga imigrantów.

Konstrukcja odpowiedzi (1 pkt): powiąż udział ludności w wieku produkcyjnym z migracjami zarobkowymi (ZEA: napływ imigrantów; Irak: brak napływu).

Punktacja CKE

1 pkt — poprawne wyjaśnienie.

Po co to umieć

Typy piramid wieku:

Progresywna (szeroka podstawa, wąski wierzchołek): wysoki przyrost naturalny.
Stacjonarna (zbliżona do prostokąta): niski przyrost, stabilna liczba ludności.
Regresywna (wąska podstawa, szeroki środek): starzejące się społeczeństwo (np. Niemcy, Japonia).

Asymetrie piramidy = sygnał o migracjach lub wojnach (np. brak mężczyzn w określonych rocznikach po II WŚ).