Zadanie 12
Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: IV.3 — układ prądów morskich i ich wpływ na życie i gospodarkę.
Treść zadania
Zadanie 12.
Na mapie świata przedstawiono prądy morskie. Strzałkami czerwonymi oznaczono prądy ciepłe, a niebieskimi – zimne.
Zadanie 12.1. (0–1)
Przedstaw korzyść dla działalności człowieka wynikającą z oddziaływania prądów morskich na wschodnie wybrzeża obszarów lądowych, położone między 20° a 35° szerokości geograficznej południowej.
Zadanie 12.2. (0–1)
Przyczyną katastrofy Titanica było zderzenie z górą lodową, które nastąpiło w miejscu o współrzędnych geograficznych 42°N, 50°W.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.
| Nr | Zdanie | Ocena |
|---|---|---|
| 1. | Katastrofa Titanica była spowodowana zderzeniem z górą lodową, która przemieściła się z Antarktydy wraz z wodami jednego z zimnych prądów morskich. | P / F |
| 2. | Góra lodowa, z którą zderzenie doprowadziło do katastrofy Titanica, przemieściła się przez koło podbiegunowe do miejsca katastrofy na skutek cyrkulacji pasatowej. | P / F |
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
12.1. Wschodnie wybrzeża 20–35°S są pod wpływem ciepłych prądów (Mozambicki, Wschodnioaustralijski, Brazylijski) → wilgotne powietrze, wysokie sumy opadów, brak pustyń, sprzyjające warunki dla rolnictwa (uprawy, długi okres wegetacyjny, wysoki udział gruntów ornych).
12.2. — FF (góra przybyła z Arktyki/Grenlandii, nie Antarktydy; ruch z północy na południe odbywa się Prądem Labradorskim, nie cyrkulacją pasatową — która płynie ku równikowi i jest cieplejsza)
Wschodnie vs zachodnie wybrzeża między zwrotnikami: wschodnie = ciepłe prądy = wilgotno (Brazylia, Mozambik, wsch. Australia); zachodnie = zimne prądy = pustynie (Atacama, Namib, Australia Zachodnia).
Treść zadania (CKE)
Zadanie 12.
Na mapie świata przedstawiono prądy morskie. Strzałkami czerwonymi oznaczono prądy ciepłe, a niebieskimi – zimne.
Zadanie 12.1. (0–1)
Przedstaw korzyść dla działalności człowieka wynikającą z oddziaływania prądów morskich na wschodnie wybrzeża obszarów lądowych, położone między 20° a 35° szerokości geograficznej południowej.
Zadanie 12.2. (0–1)
Przyczyną katastrofy Titanica było zderzenie z górą lodową, które nastąpiło w miejscu o współrzędnych geograficznych 42°N, 50°W (zobacz mapę na stronie 14.).
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.
| Nr | Zdanie | Ocena |
|---|---|---|
| 1. | Katastrofa Titanica była spowodowana zderzeniem z górą lodową, która przemieściła się z Antarktydy wraz z wodami jednego z zimnych prądów morskich. | P / F |
| 2. | Góra lodowa, z którą zderzenie doprowadziło do katastrofy Titanica, przemieściła się przez koło podbiegunowe do miejsca katastrofy na skutek cyrkulacji pasatowej. | P / F |
Co zrobić?
12.1. — korzyść z prądów ciepłych na E wybrzeżach 20-35°S
Identyfikuj prądy w obszarze:
- E wybrzeże Afryki — Prąd Mozambicki / Agulhas (ciepły).
- E wybrzeże Australii — Prąd Wschodnioaustralijski (ciepły).
- E wybrzeże Ameryki Płd. — Prąd Brazylijski (ciepły).
Wszystkie ciepłe — przeciwnie do zachodnich wybrzeży (Atakama, Namib, Australia Zachodnia — zimne prądy → pustynie).
Skutki ciepłego prądu dla wschodnich wybrzeży:
- Ciepłe powietrze nad ocean → parowanie → wilgotne masy.
- Wiatr nawiewa wilgotne masy na ląd → wysokie opady.
- Skutki dla człowieka:
- Bogate rolnictwo (uprawy tropikalne, owocowe, trzcina cukrowa).
- Bujna roślinność (lasy podzwrotnikowe).
- Długi okres wegetacyjny (ciepło + woda).
- Sprzyja osadnictwu (np. Brazylia, Mozambik, Sydney).
Wybierz jedną konkretną korzyść.
12.2. — góra lodowa Titanica
Lokalizacja katastrofy: 42°N, 50°W — na północnym Atlantyku, ~600 km od Nowej Funlandii.
Zdanie 1: “góra z Antarktydy” → FAŁSZ. Antarktyda jest na półkuli S, góry stamtąd nie dochodzą na półkulę N. Góra Titanica pochodziła z Grenlandii / Arktyki (półkula N).
Zdanie 2: “przez koło podbiegunowe, cyrkulacja pasatowa” → FAŁSZ. Cyrkulacja pasatowa to wiatry w okolicach równika (NE i SE pasat). Góra do miejsca katastrofy przybyła z Prądem Labradorskim (zimny prąd morski), nie pasatami.
Punktacja CKE
- 12.1: 1 pkt — poprawna korzyść.
- 12.2: 1 pkt — dwie poprawne oceny.
Po co to umieć
Asymetria zwrotnikowa:
- W wybrzeża między zwrotnikami (zimne prądy) → pustynie (Atakama, Namib, Sahara w niektórych częściach, Australia Zach.).
- E wybrzeża między zwrotnikami (ciepłe prądy) → bujne tropikalne lasy / sawanny wilgotne (Brazylia, Madagaskar, NE Australia).
To klasyk geografii fizycznej — wyjaśnia, dlaczego pustynie są na zachodnich, a nie wschodnich brzegach kontynentów w pasie zwrotnikowym.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „prądy morskie, wschodnie wybrzeża 20–35°S, katastrofa Titanica" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl