Zadanie 18 — rozwiązanie, matura geografii maj 2024, PR

Zadanie 18

Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony

Wymaganie:

I.3 (poziom rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej. VIII.1 (poziom podstawowy) — wskazuje obszary koncentracji ludności i małej gęstości zaludnienia oraz określa czynniki i prawidłowości w zakresie rozmieszczenia ludności świata.

Treść zadania

Zadanie 18. (0–1)

W strefie klimatów równikowych w Ameryce Południowej, m.in. w okolicach Quito i Bogoty, duża gęstość zaludnienia występuje na wysokościach powyżej 2500 m n.p.m., do czego przyczyniają się m.in. warunki termiczne.

Wyjaśnij, dlaczego w niskich szerokościach geograficznych – ze względu na warunki termiczne – obszary położone wysoko n.p.m. mogą być korzystniejsze do osiedlania się niż obszary nizinne.

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Średnia temperatura powietrza obniża się wraz z wysokością (średnio ok. 0,6°C na 100 m), więc wysoko n.p.m. w strefie klimatów równikowych jest chłodniej niż na gorących nizinach — warunki do życia są tam korzystniejsze.

Inne przykładowe wyjaśnienia (zasady oceniania CKE):

na nizinach klimat sprzyja owadom, m.in. komarom przenoszącym malarię; chłodniejszy klimat wyżej ogranicza ich rozprzestrzenianie się;
na nizinach klimat sprzyja nadmiernemu rozwojowi roślinności i wkraczaniu lasu na tereny zurbanizowane; wyżej dynamika tego zjawiska jest mniejsza.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 18. (0–1)

Wyjaśnij, dlaczego w niskich szerokościach geograficznych – ze względu na warunki termiczne – obszary położone wysoko n.p.m. mogą być korzystniejsze do osiedlania się niż obszary nizinne.

Co zrobić?

Klucz: temperatura powietrza spada wraz z wysokością — średnio o ok. 0,6°C na każde 100 m. W górach strefy równikowej powstają więc piętra klimatyczne: od gorących nizin po coraz chłodniejsze obszary wyżej.

Dlaczego niziny równikowe są mniej korzystne (ze względu na warunki termiczne):

Wysoka temperatura przez cały rok → uciążliwy klimat dla ludzi.
Klimat sprzyja owadom, m.in. komarom przenoszącym malarię.
Klimat sprzyja bujnej roślinności, która szybko wkracza na tereny zagospodarowane.

Dlaczego obszary położone wysoko są korzystniejsze:

Niższa temperatura — łagodniejsze warunki do życia.
Chłodniejszy klimat ogranicza rozprzestrzenianie się owadów (m.in. komarów).
Wolniejsze tempo wkraczania roślinności na tereny zagospodarowane.

Konstrukcja odpowiedzi (1 pkt): wskaż spadek temperatury z wysokością i wynikające z niego korzystniejsze warunki do osiedlania się (np. mniej uciążliwe upały, mniej komarów).

Punktacja CKE

1 pkt — poprawne wyjaśnienie.

Po co to umieć

Piętrowość przyrodnicza w górach zależy od klimatu strefowego:

W Tatrach (strefa umiarkowana): regiel dolny, regiel górny, kosodrzewina, hale, turnie.
W Andach w strefie równikowej: od gorących nizin (tierra caliente) przez piętra coraz chłodniejsze (tierra templada, tierra fría) aż po wysokogórskie.