Zadanie 13

Rozwiązanie

Pękanie kontynentu afrykańskiego następuje wzdłuż strefy ryftowej (Wielki Rów Wschodnioafrykański). Dochodzi do rozsuwania się dwóch płyt litosfery: afrykańskiej i somalijskiej. Pod wpływem rozbieżnych prądów konwekcyjnych w płaszczu Ziemi płyty oddalają się — po pewnym czasie odłączy się Półwysep Somalijski.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 13. (0–1)

Na mapie przedstawiono przewidywany zarys kontynentu afrykańskiego za około 10 milionów lat.

Przewidywany zarys Afryki za 10 mln lat — odłączenie Półwyspu Somalijskiego — Mapa: Afryka za ~10 mln lat. Pęknięcie wzdłuż Wielkiego Rowu Wschodnioafrykańskiego. Na podstawie: www.indiatimes.com Oryginalny PDF CKE, str. 15

Przedstaw przyczynę przewidywanego rozłamu Afryki. W odpowiedzi odnieś się do tektoniki płyt litosfery.

Co zrobić?

Wielki Rów Wschodnioafrykański — strefa ryftowa o długości ~6000 km od Mozambiku po Morze Czerwone. Aktywne tektoniczne pęknięcie kontynentu — rozsuwają się dwie płyty:

Płyta afrykańska (Nubia) — duża, zachodnia część.
Płyta somalijska — mniejsza, wschodnia część (obejmie m.in. Etiopię, Somalię, Kenię wsch.).

Mechanizm pękania (od podstaw):

W płaszczu Ziemi działają prądy konwekcyjne — gorąca magma wznosi się ku powierzchni.
W strefie ryftu prądy rozbieżne rozsuwają płyty.
Skorupa kontynentalna ulega rozciąganiu i pękaniu → powstaje rów tektoniczny.
W rowie: wulkanizm (Kilimandżaro, Nyirangongo), trzęsienia ziemi, jeziora ryftowe (Tanganika, Malawi).

Skutek za ~10 mln lat:

Rozsunięcie kontynuuje się — szczelina pogłębia się.
Morze wlewa się w obniżenie → powstaje nowy ocean (analogicznie do Morza Czerwonego).
Półwysep Somalijski odłącza się od reszty Afryki.

Konstrukcja odpowiedzi (1 pkt): wymień mechanizm tektoniczny (rozsuwanie płyt / strefa ryftowa / prądy konwekcyjne) i wskaż dwie płyty (afrykańska + somalijska).

Punktacja CKE

1 pkt — poprawna przyczyna (ryft / rozsuwanie się płyt litosfery / prądy konwekcyjne).

Po co to umieć

Strefy ryftowe na świecie:

Wielki Rów Wschodnioafrykański — Afryka rozsuwa się.
Grzbiet Śródatlantyczny — Ameryka i Europa rozsuwają się.
Grzbiet Wschodniopacyficzny — Ameryki i Pacyfik.
Rów Czerwonomorski — Afryka i Płw. Arabski się oddzielają (już dawno temu).

Każdy ryft = przyszły ocean (jeśli proces kontynuuje się przez miliony lat). Geofizyka długoterminowa.

Treść zadania

Rozwiązanie

Treść zadania (CKE)

Co zrobić?

Punktacja CKE

Po co to umieć

Podobne zadania

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji