Zadanie 6

Treść zadania

Zadanie 6. (0–2)

Oblicz wysokość słońca w dniu równonocy w momencie górowania w miejscu, w którym jest położony szczyt góry Klasztorzysko (pole C2). Przyjmij wartość szerokości geograficznej tego miejsca odczytaną z mapy z dokładnością do jednej minuty. Zapisz obliczenia.

Wysokość słońca: ...........................

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Wysokość słońca: 39°15′

W dniu równonocy: $h_{g S} = 90° - φ = 90° - 50°45' = 39°15'$
(φ = 50°45′ N odczytana z mapy szczegółowej).

Typowy błąd / pułapka

Wzór $h = 90° - φ$ obowiązuje wyłącznie w dniach równonocy (deklinacja Słońca = 0°). W przesileniach trzeba dodać/odjąć 23°26′.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 6. (0–2)

Oblicz wysokość słońca w dniu równonocy w momencie górowania w miejscu, w którym jest położony szczyt góry Klasztorzysko (pole C2). Przyjmij wartość szerokości geograficznej tego miejsca odczytaną z mapy z dokładnością do jednej minuty. Zapisz obliczenia.

Wysokość słońca: …

Mapa topograficzna Sudetów — szczyt góry Klasztorzysko w polu C2 — Mapa szczegółowa fragmentu Sudetów. Szczyt Klasztorzysko leży w polu C2. Na podstawie: CKE 2024 Oryginalny PDF CKE

Co zrobić?

Odczyt z mapy: szerokość geograficzna szczytu Klasztorzysko (pole C2). Z siatki geograficznej φ ≈ 50°45′ N.

Wzór dla dnia równonocy (deklinacja Słońca δ = 0°):

$h_{g S} = 90° - φ$

Podstaw φ = 50°45′ N:

$h_{g S} = 90° - 50°4 5^{'}$

Wykonaj odejmowanie. Pożycz 60′ z 1°:

$90° = 89°6 0^{'}$

$h_{g S} = 89°6 0^{'} - 50°4 5^{'} = 39°1 5^{'}$

Punktacja CKE

2 pkt — poprawny sposób obliczenia wysokości słońca i poprawny wynik.
1 pkt — poprawny sposób obliczenia z błędem rachunkowym albo odczytanie φ z mapy bez obliczenia.

Po co to umieć

Wysokość Słońca w południe (górowanie) zależy od:

Szerokości geograficznej φ.
Deklinacji Słońca δ (zmienna w roku: -23°27′ ↔ +23°27′).

Pełny wzór: $h_{g S} = 90° - ∣ φ - δ ∣$ .

W Polsce (φ ≈ 52° N):

W równonoc: h ≈ 38°.
W lecie (δ = +23°27′): h ≈ 61°.
W zimie (δ = -23°27′): h ≈ 14°.

Ta zmienność wpływa na klimat, długość dnia, intensywność opadów. To fundament astronomicznej geografii.