Zadanie 6 — rozwiązanie, matura geografii maj 2024, PR

Zadanie 6

Matura z geografii, maj 2024, poziom rozszerzony

Wymaganie:

II.2 (poziom rozszerzony) — wyznacza współrzędne geograficzne dowolnego punktu na powierzchni Ziemi na podstawie wysokości górowania Słońca w dniach równonocy i przesileń. II.2 (poziom podstawowy) — charakteryzuje następstwa ruchów Ziemi.

Treść zadania

Zadanie 6. (0–2)

Oblicz wysokość słońca w dniu równonocy w momencie górowania w miejscu, w którym jest położony szczyt góry Klasztorzysko (pole C2). Przyjmij wartość szerokości geograficznej tego miejsca odczytaną z mapy z dokładnością do jednej minuty. Zapisz obliczenia.

Wysokość słońca: ...........................

Mapa szczegółowa fragmentu Sudetów w okolicach Wałbrzycha z siatką współrzędnych geograficznych i polami oznaczonymi literami i cyframi. — Mapa szczegółowa Na podstawie: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405 Oryginalny PDF CKE

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Wysokość słońca: 39°15′

W dniu równonocy: $h_{g S} = 90° - φ = 90° - 50°45' = 39°15'$
(φ = 50°45′ N odczytana z mapy szczegółowej).

Typowy błąd / pułapka

Wzór $h = 90° - φ$ obowiązuje wyłącznie w dniach równonocy (deklinacja Słońca = 0°). W przesileniach trzeba dodać/odjąć 23°26′.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 6. (0–2)

Oblicz wysokość słońca w dniu równonocy w momencie górowania w miejscu, w którym jest położony szczyt góry Klasztorzysko (pole C2). Przyjmij wartość szerokości geograficznej tego miejsca odczytaną z mapy z dokładnością do jednej minuty. Zapisz obliczenia.

Wysokość słońca: …

Mapa topograficzna Sudetów — szczyt góry Klasztorzysko w polu C2 — Mapa szczegółowa fragmentu Sudetów. Szczyt Klasztorzysko leży w polu C2. Na podstawie: CKE 2024 Oryginalny PDF CKE

Co zrobić?

Odczyt z mapy: szerokość geograficzna szczytu Klasztorzysko (pole C2). Z siatki geograficznej φ ≈ 50°45′ N.

Wzór dla dnia równonocy (deklinacja Słońca δ = 0°):

$h_{g S} = 90° - φ$

Podstaw φ = 50°45′ N:

$h_{g S} = 90° - 50°4 5^{'}$

Wykonaj odejmowanie. Pożycz 60′ z 1°:

$90° = 89°6 0^{'}$

$h_{g S} = 89°6 0^{'} - 50°4 5^{'} = 39°1 5^{'}$

Punktacja CKE

2 pkt — poprawny odczyt szerokości geograficznej, poprawny sposób obliczenia wysokości górowania słońca i poprawny wynik.
1 pkt — poprawny sposób obliczenia bez poprawnego wyniku (odczyt szerokości z dokładnością mniejszą niż 1′ lub błąd rachunkowy) albo sam poprawny odczyt szerokości geograficznej.

Po co to umieć

Wysokość Słońca w południe (górowanie) zależy od:

Szerokości geograficznej φ.
Deklinacji Słońca δ (zmienna w roku: od −23°26′ do +23°26′).

Pełny wzór: $h_{g S} = 90° - ∣ φ - δ ∣$ .

Dla φ = 52° N:

W równonoc: h = 38°.
22 czerwca (δ = +23°26′): h ≈ 61°26′.
22 grudnia (δ = −23°26′): h ≈ 14°34′.

Od wysokości Słońca zależy m.in. ilość energii słonecznej docierającej do powierzchni Ziemi.