Zadanie 25
Matura z WOS-u, maj 2020, poziom rozszerzony
Wymaganie: Podstawa programowa WOS PR: IV.4 - znajomosc NATO, polityki bezpieczenstwa Polski; umiejetnosc analizy danych sondazowych (CBOS).
Treść zadania
Wykres: Odpowiedzi na pytanie: Czy, Pana(i) zdaniem, w tej chwili Polska moze byc pewna zaangazowania sojusznikow z NATO w ewentualnej obronie naszych granic, czy tez nie? (w %)
- IX 2014: zdecydowanie moze 9% / raczej moze 45% / raczej nie moze 29% / zdecydowanie nie moze 6% / trudno powiedziec 11%
- V 2018: zdecydowanie moze 11% / raczej moze 50% / raczej nie moze 25% / zdecydowanie nie moze 4% / trudno powiedziec 10%
Tabela: Odpowiedzi na pytanie: Czy uwaza Pan(i), ze w Polsce powinny stacjonowac wojska innych panstw NATO, czy tez nie? (w %)
- Zdecydowanie powinny: IX 2014 - 20%, V 2018 - 24%
- Raczej powinny: 37, 43
- Raczej nie powinny: 22, 17
- Zdecydowanie nie powinny: 8, 5
- Trudno powiedziec: 13, 11
(Na podstawie: Polacy o NATO i bezpieczenstwie miedzynarodowym, Komunikat z badan CBOS BS/71/2018)
25.1. Przedstaw - z przytoczeniem danych - kierunek zmian opinii spoleczenstwa polskiego na tematy wskazane w obu materialach zrodlowych.
25.2. Ocen, czy ponizsze informacje sa prawdziwe. Zaznacz P, jesli informacja jest prawdziwa, albo F - jesli jest falszywa.
- W przedstawionym okresie o 4 punkty procentowe wzrost odsetek osob uwazajacych, ze w Polsce zdecydowanie powinny stacjonowac wojska innych panstw NATO. P/F
- W przedstawionym okresie o 6% spadl odsetek osob twierdzacych, ze Polska nie moze byc pewna zaangazowania sojusznikow z NATO w ewentualnej obronie polskich granic. P/F
- W kazdym z terminow badan najczesciej odsetek ankietowanych byl wieksze przy odpowiedzi pewnoso, ze sojusznicy z Paktu Polnocnoatlantyckiego zaangazuje sie w ewentualnej obronie polskich granic. P/F
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-202005. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
25.1. Kierunek zmian opinii spoleczenstwa:
W przedstawionym okresie (IX 2014 - V 2018) opinia publiczna w obu sprawach przesunela sie w kierunku wiekszego zaufania do NATO i wiekszego poparcia dla stacjonowania wojsk NATO w Polsce.
W kwestii zaangazowania sojusznikow z NATO:
- "Zdecydowanie moze" wzroslo z 9% do 11% (+2 pp)
- "Raczej moze" wzroslo z 45% do 50% (+5 pp)
- Lacznie "moze byc pewna" wzroslo z 54% do 61% (+7 pp)
- "Raczej/zdecydowanie nie moze" spadlo z 35% do 29% (-6 pp)
W kwestii stacjonowania wojsk NATO:
- "Zdecydowanie powinny" wzroslo z 20% do 24% (+4 pp)
- "Raczej powinny" wzroslo z 37% do 43% (+6 pp)
- Lacznie "powinny" wzroslo z 57% do 67% (+10 pp)
- "Raczej/zdecydowanie nie powinny" spadlo z 30% do 22% (-8 pp)
Podsumowanie: w obu kwestiach Polacy stali sie bardziej proatlantyccy - rosly zaufanie do NATO i poparcie dla stacjonowania wojsk sojusznikow, malala niepewnosc i sprzeciw. Kontekst: aneksja Krymu (2014) i wojna w Donbasie zwiekszyly polskie obawy o bezpieczenstwo, co zmotywowalo poparcie dla NATO.
25.2. Ocena P/F:
P (PRAWDA) - "Zdecydowanie powinny stacjonowac wojska NATO" wzroslo z 20% (IX 2014) do 24% (V 2018), czyli o 4 pp (punkty procentowe). Zdanie poprawne.
P/F zalezy od precyzji - lacznie "raczej nie moze" + "zdecydowanie nie moze" w IX 2014 = 29+6 = 35%; w V 2018 = 25+4 = 29%. Roznica: 35% - 29% = 6 pp (spadek o 6 punktow procentowych). Zdanie mowi "o 6%" - jezeli interpretowac jako "o 6 punktow procentowych", to PRAWDA. Jezeli jako "o 6% wartosci poczatkowej" - to bylby spadek wzgledny 6/35 = ~17%, czyli FALSZ. Klucz CKE najczesciej akceptuje pierwsza interpretacje: P.
P (PRAWDA) - W obu terminach najczestsza odpowiedz to "raczej moze" (45% w 2014, 50% w 2018) - czyli opinia pozytywna o NATO (Polska moze byc pewna sojusznikow). Najczesciej wsrod wszystkich opcji wystepowala odpowiedz typu "moze byc pewna" zaangazowania NATO. PRAWDA.
25.1: glowny blad - "rozni sie" bez sprecyzowania KIERUNKU. Trzeba pokazac jasno, ze obie opinie poszly w gore (proatlantycko). 25.2 zdanie 2: pulapka "o 6%" - czy to punkty procentowe czy procent wzgledny. CKE zazwyczaj akceptuje obie interpretacje jako PRAWDE, ale klucz ostateczny moze wymagac precyzji. Drugi blad: liczenie tylko jednej kategorii zamiast sumy "raczej nie" + "zdecydowanie nie".
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
NATO i Polska - kontekst
NATO (North Atlantic Treaty Organization, Pakt Polnocnoatlantycki) - sojusz polityczno-wojskowy, zalozony 4 kwietnia 1949 r. (Traktat Polnocnoatlantycki podpisany w Waszyngtonie).
Polska w NATO: od 12 marca 1999 r. (razem z Czechami i Wegrami - pierwsza fala rozszerzenia NATO na panstwa Europy Srodkowej i Wschodniej).
Liczba czlonkow: 29 (w 2018 r.), obecnie 32 (od 2024 r. po przystapieniu Szwecji).
Kluczowy artykul Traktatu: art. 5 - zasada wspolnej obrony - atak na jednego czlonka NATO jest atakiem na wszystkich. To wlasnie ta zasada lezy u podstaw pytania w sondazu CBOS.
Kontekst sondazy CBOS (BS/71/2018)
Pomiar opinii publicznej w dwoch momentach:
- IX 2014 - zaraz po aneksji Krymu przez Rosje (marzec 2014) i wybuchu wojny w Donbasie (kwiecien 2014). Szczyt obaw o bezpieczenstwo wschodniej flanki NATO.
- V 2018 - po szczycie NATO w Warszawie (2016), na ktorym podjeto decyzje o rozszerzeniu obecnosci wojsk NATO w Polsce (Battle Group w Orzyszu) i krajach baltyckich (Enhanced Forward Presence).
Analiza danych
Tabela 1: Zaangazowanie sojusznikow NATO (wykres)
| Odpowiedz | IX 2014 | V 2018 | Zmiana |
|---|---|---|---|
| Zdecydowanie moze | 9% | 11% | +2 pp |
| Raczej moze | 45% | 50% | +5 pp |
| Raczej nie moze | 29% | 25% | -4 pp |
| Zdecydowanie nie moze | 6% | 4% | -2 pp |
| Trudno powiedziec | 11% | 10% | -1 pp |
Suma pozytywnych (moze byc pewna): 54% → 61% (+7 pp) Suma negatywnych (nie moze): 35% → 29% (-6 pp)
Tabela 2: Stacjonowanie wojsk NATO w Polsce
| Odpowiedz | IX 2014 | V 2018 | Zmiana |
|---|---|---|---|
| Zdecydowanie powinny | 20% | 24% | +4 pp |
| Raczej powinny | 37% | 43% | +6 pp |
| Raczej nie powinny | 22% | 17% | -5 pp |
| Zdecydowanie nie powinny | 8% | 5% | -3 pp |
| Trudno powiedziec | 13% | 11% | -2 pp |
Suma pozytywnych: 57% → 67% (+10 pp) Suma negatywnych: 30% → 22% (-8 pp)
25.1. Kierunek zmian
W obu kwestiach opinia publiczna stala sie bardziej proatlantycka:
- wzrost zaufania do NATO (+7 pp);
- wzrost poparcia dla stacjonowania obcych wojsk (+10 pp);
- spadek nieufnosci i sprzeciwu.
Argumentacja powinna podawac konkretne liczby - bez nich CKE nie da punktu.
25.2. Analiza zdan
Zdanie 1: Wzrost “zdecydowanie powinny” o 4 pp.
Dane: 20% → 24% = wzrost o 4 pp. PRAWDA.
Zdanie 2: Spadek o 6% odsetka osob twierdzacych, ze Polska “nie moze byc pewna” zaangazowania NATO.
Dane: lacznie “nie moze” (raczej nie + zdecydowanie nie) w 2014 = 29+6 = 35%; w 2018 = 25+4 = 29%. Roznica: 35-29 = 6 pp (punkty procentowe). Jezeli czytamy “o 6%” jako “o 6 punktow procentowych”, to PRAWDA.
(Jezeli interpretowac “o 6%” jako spadek o 6% poczatkowej wartosci (35%) = 35 × 0,94 = 32,9% - to bylby falsz. CKE zwykle akceptuje pp.)
Zdanie 3: Najczesciej wybierane bylo zdanie, ze NATO sie zaangazuje.
Najczestsze odpowiedzi to “raczej moze” (45% / 50%) - czyli pozytywna o NATO. PRAWDA.
Tabela podsumowujaca
| Zdanie | Ocena | Uzasadnienie |
|---|---|---|
| 1. “Zdecydowanie powinny” +4 pp | P | 20% → 24% |
| 2. Spadek o 6% nieufnosci | P (zwykle) | 35% → 29% = 6 pp |
| 3. Najczestsze “moze” | P | 45% i 50% to najwyzsze wartosci |
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „NATO, polityka bezpieczenstwa, opinia publiczna, sondaze CBOS" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl