Zadanie 26
Matura z WOS-u, maj 2020, poziom rozszerzony
Wymaganie: Podstawa programowa WOS PR: IV.5 - znajomosc procesu integracji europejskiej (EWWiS 1951, traktaty rzymskie 1957, traktat z Maastricht 1992, Amsterdam 1997, Nicea 2001, Lizbona 2007); ojcowie zalozyciele UE.
Treść zadania
Fragment traktatu miedzynarodowego (polskawue.gov.pl): "Art. 4. Wymienione ponizej uznaje sie za niezgodne ze wspolnym rynkiem wegla i stali i w konsekwencji za zniesione i zakazane w granicach Wspolnoty, jak przewidziano w niniejszym Traktacie: a) oplaty przywozowe i wywozowe lub podatki majace to samo znaczenie, jak rowniez ograniczenia ilosciowe obrotu weglem i stala [...]"
Informacje o politykach europejskich:
- A. Kierowal rzadem Francji w latach 1944-46; konflikt w Algierii umozliwil mu powrot do wladzy - w 1958 roku zostal premierem, a w 1959 - prezydentem.
- B. Lider konserwatystow brytyjskich kierujacy partia w latach 1975-90; najdluzej urzedujacy premier tego kraju w XX wieku.
- C. Kanclerz RFN w latach 1949-63; zwolennik zblizenia politycznego z Francja i integracji w ramach zachodnich struktur ekonomicznych i politycznych.
- D. Przewodniczacy rzadu Hiszpanii w latach 1938-73; byl szefem panstwa az do smierci w 1975 roku.
26.1. Podaj nazwe wspolnoty europejskiej stworzonej na podstawie traktatu, ktorego fragment przytoczono.
26.2. Okresl, ktory sposrod przedstawionych politykow podpisal cytowany traktat - podaj jego nazwisko oraz litere, ktora oznaczono informacje o nim.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-202005. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
26.1. Europejska Wspolnota Wegla i Stali (EWWiS)
Wskazowka w tekscie: "wspolny rynek wegla i stali", "obrot weglem i stala". To traktat paryski z 18 kwietnia 1951 r. ustanawiajacy EWWiS - pierwsza ze Wspolnot Europejskich, fundament dzisiejszej UE. Sygnatariusze: Francja, RFN, Wlochy, Belgia, Holandia, Luksemburg (tzw. "szostka" zalozycielska).
26.2. Nazwisko: Konrad Adenauer; litera: C
Sygnaly:
- Opis C: "Kanclerz RFN w latach 1949-63; zwolennik zblizenia politycznego z Francja i integracji w ramach zachodnich struktur ekonomicznych i politycznych" - to Konrad Adenauer, pierwszy kanclerz RFN.
- Traktat EWWiS zostal podpisany 18 kwietnia 1951 r. - Adenauer juz byl kanclerzem (od 1949), tylko jego nazwisko sposrod przedstawionych pasuje czasowo.
- Charles de Gaulle (A) - byl szefem rzadu Francji 1944-46, ale w 1951 nie byl u wladzy (powrot 1958); NIE podpisal EWWiS osobiscie.
- Margaret Thatcher (B) - 1975-90, znacznie pozniej.
- Francisco Franco (D) - rzadzil Hiszpania 1938-75, ale Hiszpania NIE byla w "szostce" EWWiS (Hiszpania przystapila do UE dopiero w 1986 r.).
Tylko Adenauer (C) pasuje - byl szefem rzadu Niemiec (jednego z 6 sygnatariuszy) w momencie podpisania traktatu w 1951 r.
Glowna pulapka: pomylenie traktatu paryskiego (EWWiS 1951) z rzymskim (EWG i EURATOM 1957) lub z Maastricht (UE 1992). Sygnal "wegiel i stal" jest jednoznaczny - EWWiS. Druga pulapka: rozpoznanie politykow z opisow. Adenauer to nazwa-klucz "Kanclerz RFN 1949-63" + "zblizenie z Francja" (program pojednania francusko-niemieckiego). Trzecia: dokladne daty: traktat 1951 - Adenauer juz byl kanclerzem, de Gaulle byl POZA WLADZA.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Etapy integracji europejskiej
| Rok | Wydarzenie | Akt prawny |
|---|---|---|
| 1951 | EWWiS (Europejska Wspolnota Wegla i Stali) | Traktat paryski (18.04.1951) |
| 1957 | EWG (Europejska Wspolnota Gospodarcza) + EURATOM | Traktaty rzymskie (25.03.1957) |
| 1965 | Polaczenie organow trzech Wspolnot | Traktat fuzyjny (1967 wejscie w zycie) |
| 1986 | Jednolity Akt Europejski | (utworzenie wspolnego rynku 1992) |
| 1992 | Unia Europejska | Traktat z Maastricht (07.02.1992) |
| 1997 | Reforma instytucjonalna | Traktat amsterdamski |
| 2001 | Reforma pod katem rozszerzenia | Traktat z Nicei |
| 2007 | Aktualna podstawa UE | Traktat lizbonski (wszedl w zycie 1.12.2009) |
EWWiS - kontekst historyczny
Powstanie pomyslu: 9 maja 1950 r. - Plan Schumana (Robert Schuman, francuski minister spraw zagranicznych). Koncepcja autorstwa Jean Monneta: poddanie produkcji wegla i stali Francji i Niemiec wspolnej, ponadnarodowej kontroli (Wysokiej Wladzy) - co miala wykluczyc mozliwosc nowej wojny miedzy tymi krajami. Wegiel i stal byly podstawowymi surowcami przemyslu zbrojeniowego.
Sygnatariusze traktatu paryskiego (18 kwietnia 1951):
- Francja - Robert Schuman (min. spr. zagr.);
- Republika Federalna Niemiec - Konrad Adenauer (kanclerz);
- Wlochy - Alcide De Gasperi (premier);
- Belgia - Paul van Zeeland;
- Holandia - Dirk Stikker;
- Luksemburg - Joseph Bech.
Te szesc panstw nazywa sie “szostka zalozycielska” Wspolnot Europejskich. Wszystkie sa do dzis czlonkami UE.
Wejscie w zycie EWWiS: 23 lipca 1952 r., na 50 lat (wygasla 23 lipca 2002 r., kompetencje przejela WE/UE).
Ojcowie zalozyciele UE
Konrad Adenauer (1876-1967):
- Pierwszy kanclerz RFN: 15 wrzesnia 1949 - 16 pazdziernika 1963 (14 lat - dotad najdluzej urzedujacy kanclerz Niemiec wspolczesnych).
- CDU (Chrzescijansko-Demokratyczna Unia Niemiec) - wspolzalozyciel.
- Glowna idea: westintegration (integracja zachodnia) - zwiazanie RFN z Zachodem ekonomicznie (EWWiS, EWG), politycznie i wojskowo (NATO 1955).
- Pojednanie francusko-niemieckie - kluczowa relacja z de Gaullem, Traktat elizejski 1963 (Adenauer-de Gaulle).
Robert Schuman (1886-1963):
- Francuski politykz Lotaryngii (urodzony w Luksemburgu);
- Plan Schumana 9.05.1950 → traktat EWWiS 1951.
Jean Monnet (1888-1979):
- Francuski ekonomista, “ojciec Europy”;
- Pierwszy przewodniczacy Wysokiej Wladzy EWWiS.
Alcide De Gasperi, Paul-Henri Spaak, Altiero Spinelli - inni ojcowie zalozyciele.
Identyfikacja politykow z opisow
A. de Gaulle (Charles, 1890-1970):
- Szef Rzadu Tymczasowego Republiki Francuskiej 1944-46;
- Powrot do wladzy 1958 (V Republika): premier 1958, prezydent 1959-69;
- Algier - tak, kryzys algierski 1958 umozliwil mu powrot.
- NIE podpisal EWWiS - w 1951 r. byl poza wladza polityczna (na uboczu);
- Owszem, podpisal Traktat Elizejski z Adenauerem 1963, ale TO INNY TRAKTAT.
B. Margaret Thatcher (1925-2013):
- Lider Partii Konserwatywnej 1975-1990;
- Premier UK 1979-1990 (11,5 roku - najdluzej w XX w.);
- W 1951 r. nie byla na zadnym istotnym stanowisku (mlodziez). Wielka Brytania DOLACZYLA do Wspolnot Europejskich w 1973 r. (wczesniej francuskie veto de Gaulle’a w 1963 i 1967).
C. Konrad Adenauer - prawidlowa odpowiedz:
- Kanclerz RFN 1949-63;
- W 1951 r. juz byl kanclerzem, mogl podpisac EWWiS;
- Promotor integracji europejskiej, zblizenia z Francja.
D. Franco (Francisco, 1892-1975):
- Caudillo Hiszpanii 1938 (lub 1939 - po wojnie domowej) - 1975;
- Hiszpania NIE byla czlonkiem EWWiS ani EWG - dolaczyla do UE dopiero w 1986 r. (rok po smierci Franco i kilkanascie lat po jego smierci). Hiszpania pod Franco byla dyktatura i nie spelniala kryteriow demokratycznych.
Odpowiedzi
- 26.1: Europejska Wspolnota Wegla i Stali (EWWiS)
- 26.2: Nazwisko - Konrad Adenauer; litera - C
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „integracja europejska, EWWiS, Adenauer, traktat paryski" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl