Zadanie 23
Matura z WOS-u, maj 2020, poziom rozszerzony
Wymaganie: Podstawa programowa WOS PR: IV.1/IV.2 - znajomosc organizacji miedzynarodowych (ONZ, OECD, NATO, UE, RE, OBWE, WTO); czlonkostwo Polski.
Treść zadania
O organizacji miedzynarodowej (www.msz.gov.pl): wazna miedzynarodowa, miedzyrzadowa organizacja gospodarcza skupiajaca wysoko rozwiniete panstwa, w tym od listopada 1996 roku Polske. Wszystkie panstwa czlonkowskie uznaja, iz wartosciami nadrzednymi w zyciu polityczno-spolecznym i gospodarczym sa trzy zasady, ktore wspolnie stanowia niepisane podstawowe kryteria dla panstw ubiegajacych sie o czlonkostwo: demokracja czyli pluralizm polityczny, poszanowanie praw czlowieka i swobod obywatelskich oraz stabilny wzrost w ramach otwartej gospodarki rynkowej.
Zaznacz poprawne dokonczenie zdania. Organizacja, ktorej dotyczy tekst, to
A. Rada Europy. B. Rada Panstw Morza Baltyckiego. C. Organizacja Wspolpracy Gospodarczej i Rozwoju. D. Organizacja Bezpieczenstwa i Wspolpracy w Europie.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-202005. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
C. Organizacja Wspolpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD)
Klucze w tekscie:
- "miedzynarodowa, miedzyrzadowa organizacja gospodarcza" - charakter ekonomiczny;
- "skupiajaca wysoko rozwiniete panstwa" - OECD czesto nazywana jest "klubem panstw bogatych";
- "od listopada 1996 roku Polske" - Polska przystapila do OECD w listopadzie 1996 r. (data jest jednoznaczna; Polska przystapila do Rady Europy w 1991 r., do NATO w 1999 r., do UE w 2004 r.);
- "demokracja, prawa czlowieka, gospodarka rynkowa" - to formalne kryteria czlonkostwa OECD (od reform z 1996 r.).
OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development) zostala zalozona w 1961 r. (jako kontynuacja Organizacji Europejskiej Wspolpracy Gospodarczej OEEC z 1948 r. - organu zarzadzajacego planem Marshalla). Siedziba: Paryz.
Pulapka A (Rada Europy): zalozona 1949, Polska od 1991 (NIE 1996), organizacja gloweniem POLITYCZNA (prawa czlowieka, demokracja), nie gospodarcza. Pulapka B (RPMB): Rada Panstw Morza Baltyckiego - regionalna organizacja Baltyku, Polska od 1992. Pulapka D (OBWE): Organizacja Bezpieczenstwa i Wspolpracy w Europie - kontynuacja KBWE; Polska od 1975 (KBWE) / 1995 (OBWE). Tylko OECD = 1996 i organizacja gospodarcza.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Organizacja Wspolpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD)
OECD (ang. Organisation for Economic Co-operation and Development; fr. Organisation de coopération et de développement économiques - OCDE) to organizacja miedzyrzadowa skupiajaca wysoko rozwiniete panstwa.
Zalozenie: 30 wrzesnia 1961 r. (kontynuacja Organizacji Europejskiej Wspolpracy Gospodarczej OEEC z 1948 r.). Siedziba: Paryz (Chateau de la Muette).
Liczba czlonkow (stan na 2020 r.): 37 panstw (obecnie 38, po przystapieniu Kostaryki w 2021 r. i Kolumbii). W tym wszystkie panstwa UE-15, USA, Kanada, Australia, Japonia, Korea Pld, kraje EFTA, Polska, Czechy, Wegry, Slowacja, Slowenia, Estonia, Lotwa, Litwa, Chile, Meksyk, Izrael, Turcja.
Daty czlonkostwa Polski w organizacjach miedzynarodowych
| Organizacja | Rok przystapienia Polski |
|---|---|
| ONZ | 1945 (czlonek-zalozyciel) |
| Rada Europy | 1991 |
| Bank Swiatowy, MFW | 1986 |
| Rada Panstw Morza Baltyckiego | 1992 |
| GATT/WTO | 1967 (GATT) / 1995 (WTO) |
| OBWE | 1995 (KBWE od 1975) |
| OECD | 1996 (listopad) |
| NATO | 1999 |
| Unia Europejska | 2004 |
| Strefa Schengen | 2007 |
Kryteria czlonkostwa OECD
OECD nie ma sztywnych prawnych kryteriow, ale trzy niepisane wartosci (cytat z tekstu):
- Demokracja (pluralizm polityczny);
- Poszanowanie praw czlowieka i swobod obywatelskich;
- Stabilny wzrost w ramach otwartej gospodarki rynkowej.
Dlatego Rosja, mimo wczesniejszych staran (negocjacje od 2007 r.), nigdy nie zostala czlonkiem - po aneksji Krymu w 2014 r. proces zostal calkowicie wstrzymany.
Glowne dzialania OECD
- Analizy i statystyki (PISA - test wynikow uczniow; raporty Going for Growth; Economic Outlook);
- Standardy miedzynarodowe (m.in. konwencje antykorupcyjne, podatkowe BEPS);
- Forum dialogu miedzy panstwami rozwinietymi (a coraz wiecej z krajami rozwiniajacymi sie - tzw. Key Partners: Chiny, Indie, Brazylia, RPA, Indonezja);
- DAC (Development Assistance Committee) - kontrola pomocy rozwojowej.
Analiza odpowiedzi
A. Rada Europy (Council of Europe, RE):
- zalozona 5 maja 1949 r. (Londyn);
- siedziba: Strasburg;
- 47 panstw (przed wykluczeniem Rosji w 2022 r.);
- Polska od 26 listopada 1991 r. (NIE 1996 r.);
- charakter polityczny (prawa czlowieka, demokracja, panstwo prawa), nie gospodarczy;
- glowny instrument: Europejska Konwencja Praw Czlowieka (1950) + Europejski Trybunal Praw Czlowieka.
NIE pasuje - inna data czlonkostwa Polski, inny charakter (nie gospodarczy).
B. Rada Panstw Morza Baltyckiego (RPMB):
- zalozona 1992;
- Polska od poczatku (1992);
- regionalna organizacja krajow Baltyku.
NIE pasuje - nie skupia “wysoko rozwinietych panstw” calego swiata, regionalna, data nie pasuje.
C. OECD - PASUJE WSZYSTKO: gospodarcza, wysoko rozwiniete panstwa, Polska od 1996, kryteria demokracji + gospodarki rynkowej.
D. OBWE (Organizacja Bezpieczenstwa i Wspolpracy w Europie):
- kontynuacja KBWE od 1995;
- Polska od 1975 (KBWE) / 1995 (OBWE);
- organizacja bezpieczenstwa, nie gospodarcza;
- “trzy koszyki”: polityczno-wojskowy, ekonomiczno-srodowiskowy, humanitarny.
NIE pasuje - inny charakter (bezpieczenstwo, nie gospodarka), inna data.
Odpowiedz
C. Organizacja Wspolpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD)
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „OECD, organizacje miedzynarodowe, czlonkostwo Polski" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl