Zadanie 4
Matura z WOS-u, czerwiec 2020, poziom rozszerzony
Wymaganie: 4.1: 6. Naród, ojczyzna i mniejszości narodowe. Zdający: 2) omawia czynniki sprzyjające asymilacji oraz służące zachowaniu tożsamości narodowej; 8. Kultura i pluralizm kulturowy. Zdający: 6) wyjaśnia, na czym polega i skąd się bierze pluralizm kulturowy współczesnego społeczeństwa; analizuje konsekwencje tego zjawiska. 4.2: 6. Naród, ojczyzna i mniejszości narodowe. Zdający: 1) przedstawia dwie koncepcje narodu: etniczno-kulturową i polityczną; 11. Obywatel i obywatelstwo. Zdający: 2) wyjaśnia, czym obywatelstwo różni się od narodowości.
Treść zadania
Materiał źródłowy: tekst „O mieszkańcach regionu południowego Tajlandii” (na podstawie: A.W. Jelonek, Wielokulturowość, separatyzm i budowa państwa narodowego w Tajlandii, Kraków 2011). Południe Tajlandii (Pattani) obejmuje pięć graniczących z Malezją muzułmańskich prowincji. Miejscowa ludność od dawna demonstrowała poczucie odrębności wobec tajskiej, buddyjskiej Północy i wykazywała silne związki kulturowe z Malajami (język, religia, dziedzictwo historyczne). Dla znacznej części z nich mową ojczystą jest dialekt malajski (Bahasa Malayu).
W badaniach na Południu jako symbol jedności narodu wskazywany jest król (87,1%). 77% respondentów deklaruje, że języka państwowego nauczyli ich rodzice lub dziadkowie, a 23% wskazuje na szkołę. O przynależności do narodu tajlandzkiego decyduje według nich głównie zamieszkanie na terytorium Tajlandii (50,7%) oraz kultywowanie tajskich tradycji i zwyczajów (33,5%). Czują się oni przede wszystkim muzułmanami (25,8%), Tajami (21,2%) lub Malajami (5,5%); 47% respondentów uznało, że „nie ma to dla nich znaczenia”.
4.1. Sformułuj argument świadczący o wielojęzyczności znacznej części mieszkańców regionu, którego dotyczy tekst.
4.2. Sformułuj argument i kontrargument do tezy: Większość mieszkańców regionu, którego dotyczy tekst, czuje się członkami tajlandzkiego narodu politycznego.
Źródło: arkusz CKE MWO-R1_1P-202. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
4.1. Przykładowa odpowiedź z zasad oceniania CKE: ankietowani znają język tajski, ale językiem ojczystym znacznej części z nich jest dialekt malajskiego. 1 p. (Z tekstu: języka państwowego nauczyli ich rodzice lub dziadkowie – 77% – albo szkoła – 23%).
4.2. Przykładowa odpowiedź CKE:
- Argument: mieszkańcy Południa odczuwają przynależność do narodu tajlandzkiego, bo mieszkają na terytorium Tajlandii (dla większości jest to kryterium decydujące o przynależności do tego narodu), a jako niekwestionowany symbol jedności narodu blisko 90% respondentów wskazuje króla.
- Kontrargument: miejscowa ludność demonstrowała poczucie odrębności wobec tajskości i wykazywała silne związki z Malezją – ponad 30% deklaruje inną niż tajska identyfikację (muzułmańską lub malajską), a dla 47% nie ma to znaczenia.
1 p. – za dwa poprawne elementy (argument i kontrargument).
Uwaga: naród polityczny to wspólnota obywateli państwa niezależnie od pochodzenia etnicznego – argument za tezą może więc opierać się na zamieszkaniu w państwie i symbolu jedności (król), nawet jeśli mieszkańcy różnią się etnicznie i religijnie od reszty kraju.
Argument i kontrargument mają wynikać z danych w tekście.
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
4.1. Wielojęzyczność
Tekst podaje dwie informacje, które razem świadczą o wielojęzyczności:
- dla znacznej części mieszkańców mową ojczystą jest dialekt malajski (Bahasa Malayu);
- respondenci znają język państwowy (tajski) – 77% nauczyło się go od rodziców lub dziadków, a 23% w szkole.
Wniosek (zgodny z przykładową odpowiedzią CKE): mieszkańcy znają język tajski, ale językiem ojczystym znacznej części z nich jest dialekt malajski – posługują się więc co najmniej dwoma językami.
4.2. Naród polityczny – argument i kontrargument
Naród polityczny to wspólnota obywateli państwa niezależnie od pochodzenia etnicznego, języka czy religii. Naród etniczno-kulturowy opiera się na wspólnym pochodzeniu, języku i kulturze.
Argument za tezą (dane z tekstu):
- o przynależności do narodu tajlandzkiego decyduje według respondentów głównie zamieszkanie na terytorium Tajlandii (50,7%) – to kryterium obywatelsko-terytorialne, typowe dla narodu politycznego;
- jako symbol jedności narodu 87,1% badanych wskazuje króla.
Kontrargument (dane z tekstu):
- miejscowa ludność od dawna demonstrowała poczucie odrębności wobec tajskiej, buddyjskiej Północy i ma silne związki kulturowe z Malajami w Malezji;
- 25,8% czuje się przede wszystkim muzułmanami, a 5,5% Malajami (razem ponad 30% wskazuje identyfikację inną niż tajska), a tylko 21,2% – Tajami; dla 47% nie ma to znaczenia.
Za zadanie 4.2 CKE przyznaje 1 pkt tylko za oba elementy – argument i kontrargument.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „wielokulturowość, naród polityczny, Tajlandia” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl