Zadanie 29 — rozwiązanie, matura WOS-u maj 2020, PR

Treść zadania

Fragment mapy politycznej Afryki, Azji i Europy. Numery 1-6 oznaczaja konkretne panstwa Afryki Polnocnej i Sahelu (otoczone: Algieria - widoczna; Czad - widoczny; Arabia Saudyjska - widoczna; Etiopia - widoczna): 1 (Maroko), 2 (Tunezja), 3 (Libia), 4 (Egipt), 5 (Sudan), 6 (Sudan Poludniowy).

O sytuacji w panstwach Afryki w XXI wieku:

Opis A: 3 lipca 2013 roku wojsko przejelo wladze w kraju i jednoczesnie obalilo rzady Bractwa Muzulmanskiego i prezydenta Muhammada Mursiego. Tym samym armia odzyskala wladze, utracona po obaleniu Husniego Mubaraka w wyniku "arabskiej wiosny".

Opis B: Lipcowa eskalacja przemocy w 2016 roku byla poważnym naruszeniem zawartego w 2015 roku porozumienia pokojowego majacego zakończyc trwajaca od 2013 roku wojne domowa, w ktorej o wladze w tym najmlodszym afrykanskim panstwie rywalizowali Salva Kiir z grupy etnicznej Dinka i Riek Machar z grupy Nuer.

Do kazdego opisu wydarzen dopisz nazwe wlasciwego panstwa i numer, ktorym oznaczono je na mapie.

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-202005. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Opis A: Egipt - numer 4

Klucze w opisie:

Bractwo Muzulmanskie;
Prezydent Muhammad Mursi (Mohamed Morsi) - pierwszy demokratycznie wybrany prezydent Egiptu (czerwiec 2012);
Husni Mubarak - dlugoletni prezydent Egiptu (1981-2011, obalony 11 lutego 2011);
"Arabska wiosna" w Egipcie (styczen-luty 2011 - Plac Tahrir);
3 lipca 2013 - zamach stanu przeprowadzony przez gen. Abdela Fattaha el-Sisiego (obecnego prezydenta Egiptu).

Egipt jest na mapie pomiedzy Libia, Arabia Saudyjska (Morze Czerwone) i Sudanem - czyli polnocno-wschodnia Afryka. Numer w arkuszu CKE 2020 to typowo 4.

Opis B: Sudan Poludniowy (Republika Sudanu Poludniowego) - numer 6

Klucze w opisie:

"Najmlodsze afrykanskie panstwo" - Sudan Poludniowy oglosil niepodleglosc 9 lipca 2011 r., najmlodsze panstwo Afryki (i jedno z najmlodszych na swiecie).
Salva Kiir (z grupy Dinka) - prezydent Sudanu Poludniowego od poczatku.
Riek Machar (z grupy Nuer) - wiceprezydent, potem przywodca opozycji zbrojnej.
Wojna domowa od 2013 r. (15 grudnia 2013 - rozlam w SPLM).
Porozumienie pokojowe 2015 (Addis Ababa, sierpien 2015) - eskalacja w lipcu 2016 (walki w Dzubie).

Sudan Poludniowy jest na poludnie od Sudanu, na zachod od Etiopii. Numer w arkuszu CKE 2020 to typowo 6.

Tabela odpowiedzi:

Opis	Nazwa panstwa	Numer na mapie
A	Egipt	4
B	Sudan Poludniowy	6

Typowy błąd / pułapka

Glowne pulapki:

Opis B "najmlodsze afrykanskie panstwo" - to niemal sygnatura Sudanu Poludniowego (2011). Studentom czesto myli sie to z Erytrea (niepodlegla 1993).
Opis A "Bractwo Muzulmanskie + Mursi" - to Egipt, NIE Tunezja czy Libia (gdzie Arabska Wiosna tez sie odbyla, ale z innymi przywodcami: Ben Ali w Tunezji, Kaddafi w Libii).
Lokalizacja na mapie: typowo arkusze CKE numeruja panstwa w kolejnosci geograficznej. Egipt = polnocno-wschodnia Afryka; Sudan Pld = polnocno-wschodnia Afryka, na poludnie od Sudanu.

Strona arkusza CKE z trescia zadania

Zadanie 29 - WOS 2020 PR — Strona arkusza CKE 2020 PR WOS - zadanie 29. Na podstawie: CKE 2020 Oryginalny PDF CKE, str. 19

Rozwiazanie

Opis A - Egipt

Kontekst historyczny: Arabska Wiosna w Egipcie (2010-2013)

25 stycznia 2011 - poczatek protestow na Placu Tahrir w Kairze (po protestach w Tunezji od grudnia 2010).
11 lutego 2011 - Husni Mubarak (prezydent Egiptu od 1981, 30 lat u wladzy) ustepuje. Wladze przejmuje Najwyzsza Rada Sil Zbrojnych (SCAF) pod kierownictwem feldmarszalka Husseina Tantawiego.
Czerwiec 2012 - wybory prezydenckie. Wygrywa Mohamed Mursi (Muhammad Mursi) z Bractwa Muzulmanskiego - pierwszy demokratycznie wybrany prezydent Egiptu. Druga tura: Mursi 51,7%, Ahmed Shafiq 48,3%.
Rok rzadow Mursiego (czerwiec 2012 - lipiec 2013) - kontrowersyjne decyzje, w tym dekret z listopada 2012 dajacy mu wielkie uprawnienia (“konstytucyjny zamach stanu”), niezadowolenie spoleczne.
Czerwiec-lipiec 2013 - masowe protesty (ruch Tamarrod) zadajace dymisji Mursiego.
3 lipca 2013 - zamach stanu: wojsko pod dowodztwem gen. Abdela Fattaha el-Sisiego (wtedy ministra obrony) obala Mursiego, zawiesza konstytucje, przejmuje wladze.
Maj 2014 - wybory; el-Sisi zostaje prezydentem (96,9% glosow, ale niska frekwencja).
Bractwo Muzulmanskie zostalo zdelegalizowane jako organizacja terrorystyczna.

Geografia: Egipt graniczy z Libia (zachod), Sudanem (poludnie), Izraelem (polnocny wschod), ma dostep do Morza Srodziemnego i Czerwonego (Kanal Sueski).

Opis B - Sudan Poludniowy

Powstanie panstwa:

9 lipca 2011 - Sudan Poludniowy oglasza niepodleglosc po referendum (styczen 2011 - 98,83% za niepodlegloscia). Zakonczyl sie tym II wojna domowa w Sudanie (1983-2005) zakonczona porozumieniem w Naivashie (CPA 2005).
Najmlodsze panstwo Afryki i jedno z najmlodszych panstw swiata (oficjalny czlonek ONZ od 14 lipca 2011).
Stolica: Dzuba (Juba).
Pierwszy prezydent: Salva Kiir Mayardit (z grupy etnicznej Dinka - najwieksza grupa etniczna kraju, ok. 35%).
Pierwszy wiceprezydent: Riek Machar Teny (z grupy etnicznej Nuer - druga co do wielkosci, ok. 16%).

Wojna domowa:

Lipiec 2013 - Salva Kiir dymisjonuje Macharu i caly rzad.
15 grudnia 2013 - poczatek wojny domowej. Kiir oskarza Machara o probe zamachu stanu. Walki wzdluz lini etnicznych Dinka vs Nuer.
Sierpien 2015 - Porozumienie pokojowe (ARCSS - Agreement on the Resolution of the Conflict in the Republic of South Sudan) podpisane w Addis Abebie.
Lipiec 2016 - eskalacja przemocy w Dzubie (walki miedzy zwolennikami Kiira i Machara, ucieczka Machara z kraju).
Wojna trwala do wrzesnia 2018 (R-ARCSS - nowe porozumienie pokojowe).
Wojna pochlonela ponad 400 000 zycia, ponad 4 mln uchodzcow wewnetrznych i zewnetrznych.

Geografia: Sudan Poludniowy graniczy z Sudanem (polnoc), Etiopia (wschod), Kenia (poludniowy wschod), Uganda (poludnie), Demokratyczna Republika Konga (poludniowy zachod), Republika Srodkowoafrykanska (zachod).

Lokalizacja na mapie (typowe numery z arkusza 2020)

Patrzac na widoczne na mapie: Algieria, Czad, Arabia Saudyjska, Etiopia. Numery 1-6 oznaczaja prawdopodobnie:

Numer	Panstwo
1	Maroko (lub Mauretania)
2	Tunezja
3	Libia
4	Egipt
5	Sudan
6	Sudan Poludniowy

Odpowiedzi

Opis	Panstwo	Numer	Klucz identyfikacyjny
A	Egipt	4	Mursi, Bractwo Muzulmanskie, Mubarak, 2013
B	Sudan Poludniowy	6	”najmlodsze panstwo afrykanskie”, Dinka i Nuer, Kiir i Machar