Zadanie 15
Matura z WOS-u, maj 2020, poziom rozszerzony
Wymaganie: Podstawa programowa WOS PR: II.11 - znajomosc finansow publicznych, dochodow jednostek samorzadu terytorialnego, ustawy o dochodach JST.
Treść zadania
O finansach publicznych w Rzeczypospolitej Polskiej. Tekst opisuje forme dochodow przekazywana przez panstwo ze srodkow budzetowych roznym podmiotom (jednostkom niepanstwowym, instytucjom spolecznym, osobom fizycznym, gminom) w celu wsparcia ich dzialalnosci. Te ostatnie uzyskuja ja automatycznie, a dochody te przeznacza sie na realizacje zadan publicznych. W przypadku gmin ta forma dochodow sklada sie z kilku czesci, m.in. oswiatowej. (Na podstawie: mfiles.pl)
Zaznacz poprawne dokonczenie zdania.
Dochody, ktorych dotyczy tekst, to
A. darowizna. B. subwencja. C. dotacja celowa. D. srodki pochodzace z budzetu Unii Europejskiej.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-202005. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
B. subwencja
Klucze w tekscie:
- "uzyskuja ja automatycznie" - subwencja jest przekazywana bezwarunkowo, na podstawie ustawowych algorytmow (a nie po wniosku, jak dotacja).
- "przeznacza sie na realizacje zadan publicznych" (ogolnie, nie na konkretny cel - to odroznia od dotacji celowej).
- "sklada sie z kilku czesci, m.in. oswiatowej" - subwencja ogolna dla jednostek samorzadu terytorialnego sklada sie z trzech czesci: wyrownawczej, rownowazacej (dla powiatow regionalnej), oswiatowej.
Subwencja oswiatowa jest najwiekszym strumieniem srodkow z budzetu panstwa do gmin (na finansowanie szkol).
Glowna pulapka: dotacja CELOWA (C) - przekazywana NA KONKRETNY CEL (np. budowa drogi, program rzadowy). Subwencja - swobodnie. Klucz: tekst mowi "automatycznie" i "na realizacje zadan publicznych" (ogolnie) - to subwencja. Drugi blad: darowizna (A) - to dochod cywilnoprawny, nie publicznoprawny - nie pasuje do "panstwo ze srodkow budzetowych". Srodki UE (D) - to dochody z budzetu Unii, nie panstwa.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Dochody jednostek samorzadu terytorialnego (JST)
Wedlug Ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorzadu terytorialnego dochody JST dziela sie na:
1. Dochody wlasne (autonomiczne):
- udzialy w podatkach panstwowych (PIT, CIT) - dla gmin: 39,34% z PIT mieszkancow gminy, 6,71% z CIT;
- podatki i oplaty lokalne (od nieruchomosci, od srodkow transportowych, rolny, lesny, od czynnosci cywilnoprawnych, oplata skarbowa, targowa, miejscowa itp.);
- dochody z majatku gminy (dzierzawa, sprzedaz);
- dochody z dzialalnosci gospodarczej.
2. Subwencja ogolna z budzetu panstwa - dochod transferowy.
3. Dotacje z budzetu panstwa - dochod transferowy.
4. Srodki z budzetu UE (np. fundusze strukturalne).
Subwencja vs Dotacja - kluczowa roznica
| Cecha | Subwencja ogolna | Dotacja celowa |
|---|---|---|
| Cel | swobodny - na realizacje zadan wlasnych | scisle okreslony cel |
| Tryb przyznawania | automatycznie wg algorytmu w ustawie | na wniosek, decyzja organu |
| Rozliczenie | brak (brak obowiazku zwrotu po realizacji) | scisle rozliczana; niewykorzystane srodki sie zwraca |
| Charakter | obowiazkowy, bezwarunkowy | warunkowy |
Subwencja ogolna - czesci
Subwencja ogolna sklada sie z trzech czesci (dla gmin i powiatow):
- Czesc wyrownawcza - zmniejsza dysproporcje w dochodach podatkowych miedzy JST (skladniki: kwota podstawowa + kwota uzupelniajaca).
- Czesc rownowazaca (dla gmin) lub regionalna (dla wojewodztw) - dla JST tracacych na zmianach systemowych.
- Czesc oswiatowa - na realizacje zadan oswiatowych (prowadzenie szkol). Najwieksza czesc subwencji, w 2020 r. ok. 50 mld zl rocznie dla wszystkich JST.
Sygnal w tekscie “oswiatowa” = niemal pewny wskaznik subwencji, poniewaz tylko subwencja ogolna ma czesc oswiatowa. Dotacje celowe nie maja “czesci oswiatowej” - sa po prostu na konkretne dzialania (np. dotacja na podreczniki, dotacja na “Wyprawke szkolna”).
Analiza odpowiedzi
A. Darowizna - nieprawidlowe. Darowizna to cywilnoprawne, jednostronne przekazanie majatku. Panstwo nie przekazuje gminom srodkow jako “darowizny” - to byloby nieproporcjonalne do struktury budzetowej.
B. Subwencja - prawidlowe. Pasuje “automatycznie”, “na realizacje zadan publicznych”, “czesci m.in. oswiatowa”.
C. Dotacja celowa - nieprawidlowe. Dotacja celowa jest WARUNKOWA, na konkretny cel, nie “automatyczna”. W tekscie wyraznie pojawia sie “automatycznie” i “na realizacje zadan publicznych” (ogolnie).
D. Srodki z UE - nieprawidlowe. Tekst mowi “panstwo ze srodkow budzetowych” - to budzet panstwowy, nie unijny. Srodki UE sa odrebnym strumieniem.
Odpowiedz
B. subwencja
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „finanse samorzadu, subwencja, dotacja, dochody gmin" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl