Zadanie 14
Matura z WOS-u, maj 2020, poziom rozszerzony
Wymaganie: Podstawa programowa WOS PR: II.10 - znajomosc samorzadu terytorialnego w Polsce (gmina, powiat, wojewodztwo); ustawa o samorzadzie gminnym.
Treść zadania
Przepisy prawne dotyczace samorzadu gminnego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 1990, nr 16, poz. 95 - Ustawa o samorzadzie gminnym; stan prawny na 25 lutego 2020 r.):
Przepis 1. Do wylacznej wlasciwosci [...] [tego organu w gminie wiejskiej] nalezy: 1) uchwalanie statutu gminy; [...] 4) uchwalanie budzetu gminy, rozpatrywanie sprawozdania z wykonania budzetu [...].
Przepis 2. [Ten organ] jest organem wykonawczym w gminie [niebedacej miastem na prawach powiatu], w ktorej siedziba wladz znajduje sie w miescie polozonym na terytorium tej gminy.
Do kazdego przepisu prawnego dopisz nazwe wlasciwego organu gminy.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-202005. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Przepis 1: rada gminy (uchwalajacy statut, budzet, sprawozdania - to kompetencje organu stanowiacego i kontrolnego gminy)
Przepis 2: burmistrz (organ wykonawczy w gminie miejsko-wiejskiej, gdzie siedziba wladz jest w miescie)
Wyjasnienie organow wykonawczych w polskim samorzadzie gminnym (art. 26 ustawy o samorzadzie gminnym):
- wojt - gmina wiejska;
- burmistrz - gmina miejsko-wiejska lub gmina miejska (do 100 tys. mieszkancow);
- prezydent miasta - miasto powyzej 100 tys. mieszkancow lub miasto na prawach powiatu.
Klucz w przepisie 2: "gmina niebedaca miastem na prawach powiatu, w ktorej siedziba wladz znajduje sie w miescie polozonym na terytorium tej gminy" = gmina miejsko-wiejska (siedziba w miescie, ale gmina obejmuje takze obszary wiejskie). Organem wykonawczym w takiej gminie jest burmistrz.
Przepis 1 latwy. Glowna pulapka w przepisie 2 - student wybiera "wojt" widzac "gmina" ogolnie. Klucz: dokladnie wczytac sie - "siedziba wladz znajduje sie w MIESCIE polozonym na terytorium tej gminy" - to wskazuje na gmine miejsko-wiejska, gdzie organem wykonawczym jest burmistrz, NIE wojt. Wojt jest tylko w gminach wiejskich (czysto wiejskich, bez miasta).
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Samorzad gminny w Polsce - struktura organow
Polski samorzad gminny opiera sie na Ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorzadzie gminnym (Dz.U. 1990, nr 16, poz. 95). Gmina jest najnizsza jednostka samorzadu terytorialnego.
W kazdej gminie wystepuja dwa organy:
- Organ stanowiacy i kontrolny - rada gminy (we wszystkich rodzajach gmin; w miastach na prawach powiatu pelni jednoczesnie funkcje rady powiatu).
- Organ wykonawczy - jednoosobowy:
- wojt - w gminie wiejskiej (gmina nie majaca miasta);
- burmistrz - w gminie, w ktorej siedziba wladz znajduje sie w miescie (gmina miejsko-wiejska) lub gmina miejska do 100 tys. mieszkancow;
- prezydent miasta - w miescie powyzej 100 tys. mieszkancow oraz w miastach, gdzie do dnia wejscia w zycie ustawy o samorzadzie terytorialnym (1990) prezydent miasta byl organem wykonawczo-zarzadzajacym; oraz w miastach na prawach powiatu.
Od 2002 r. (wybory bezposrednie wojtow, burmistrzow i prezydentow) wszystkie te organy sa wybierane bezposrednio przez mieszkancow w glosowaniu powszechnym.
Przepis 1: rada gminy
Wylaczne kompetencje rady gminy (art. 18 ust. 2 ustawy o samorzadzie gminnym):
- uchwalanie statutu gminy;
- ustalanie wynagrodzenia wojta;
- uchwalanie budzetu gminy, rozpatrywanie sprawozdania z wykonania budzetu;
- udzielanie absolutorium organowi wykonawczemu;
- uchwalanie miejscowych planow zagospodarowania przestrzennego;
- uchwalanie podatkow i oplat lokalnych;
- podejmowanie uchwal w sprawie zaciagania pozyczek i kredytow;
- uchwalanie programow gospodarczych;
- nadawanie honorowego obywatelstwa.
Sygnaly w przepisie 1: “uchwalanie statutu gminy”, “uchwalanie budzetu gminy”, “sprawozdanie z wykonania budzetu” - wszystkie wskazuja na rade gminy.
Przepis 2: burmistrz
Klucz: “organ wykonawczy w gminie niebedacej miastem na prawach powiatu, w ktorej siedziba wladz znajduje sie w miescie polozonym na terytorium tej gminy”.
Rozkladaem na kawalki:
- “organ wykonawczy” → wojt / burmistrz / prezydent miasta;
- “niebedacej miastem na prawach powiatu” → wyklucza prezydenta miasta na prawach powiatu (np. Warszawa, Krakow, Wroclaw);
- “siedziba wladz znajduje sie w miescie polozonym na terytorium tej gminy” → wskazuje, ze w gminie JEST miasto (siedziba), ale gmina nie jest wylacznie miastem - to definicja gminy miejsko-wiejskiej.
Organem wykonawczym gminy miejsko-wiejskiej (a takze gminy miejskiej do 100 tys.) jest burmistrz.
Wojt nie pasuje, bo wojt jest tylko w gminie czysto wiejskiej (bez miasta na terytorium). Prezydent miasta nie pasuje, bo przepis wyklucza miasta na prawach powiatu (gdzie sa prezydenci).
Statystyka
W Polsce jest (stan 2020):
- ok. 1547 gmin wiejskich (wojt);
- ok. 638 gmin miejsko-wiejskich (burmistrz);
- ok. 302 gmin miejskich (burmistrz lub prezydent);
- 66 miast na prawach powiatu (prezydent miasta).
Razem ok. 2477 gmin w Polsce.
Odpowiedzi
- Przepis 1: rada gminy
- Przepis 2: burmistrz
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „samorzad gminny, organy gminy, rada gminy, wojt" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl