Zadanie 8
Matura z WOS-u, czerwiec 2020, poziom rozszerzony
Wymaganie: Wymagania ogólne: I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. IV. Znajomość zasad i procedur demokracji. Wymagania szczegółowe: 16. Polityka, ideologie, doktryny i programy polityczne. Zdający: 6) charakteryzuje najważniejsze współczesne doktryny polityczne (chrześcijańska demokracja, konserwatyzm, liberalizm, nacjonalizm, socjaldemokracja, socjalizm).
Treść zadania
O założeniach jednej z ideologii
Społeczeństwo potrzebuje ładu i stratyfikacji społecznej. […] Człowiek jest postrzegany jako istota społeczna związana z naturalnymi grupami. Dzięki uczestnictwu w życiu zbiorowym zostają zaspokojone jego podstawowe potrzeby – bezpieczeństwa, zakorzenienia, statusu […]. Państwem dobrym jest państwo ograniczone, oparte na prawie i reprezentujące nie tylko wolę większości, lecz także tradycję i dalekowzroczny interes zbiorowy.
Idee i ideologie we współczesnym świecie, Warszawa 2008, s. 121–122.
Uzasadnij, że w tekście nie przedstawiono założeń ideologii liberalnej.
Źródło: arkusz CKE MWO-R1_1P-202. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Przykładowa odpowiedź z zasad oceniania CKE:
Tekst dotyczy konserwatyzmu, gdyż przedstawiony jest w nim szacunek dla tradycji, elitaryzm, które nie są typowymi wartościami liberalnymi.
1 pkt – podanie poprawnej odpowiedzi; 0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Nie każdy element tekstu nadaje się na uzasadnienie. „Państwo ograniczone, oparte na prawie” to postulat bliski także liberałom, więc nie odróżnia opisanej ideologii od liberalizmu. Argument musi opierać się na cesze obcej liberalizmowi, np. przywiązaniu do tradycji czy akceptacji stratyfikacji.
Rozwiązanie
Trzeba wskazać w tekście założenie, które nie pasuje do liberalizmu, i krótko to wyjaśnić.
Główne założenia liberalizmu
- indywidualizm – punktem wyjścia jest autonomiczna jednostka, jej wolność i prawa;
- równość wobec prawa i ocenianie ludzi według ich osiągnięć, a nie pozycji odziedziczonej;
- państwo ograniczone, stojące na straży praw jednostki.
Elementy tekstu, które nie są liberalne
- Tradycja – państwo ma reprezentować „także tradycję”. Szacunek dla tradycji jest charakterystyczny dla konserwatyzmu.
- Ład i stratyfikacja – „społeczeństwo potrzebuje ładu i stratyfikacji społecznej”, czyli hierarchii (elitaryzm), a nie traktuje równości szans jednostek jako podstawy porządku społecznego.
- Człowiek jako część „naturalnych grup” – jego potrzeby zaspokaja wspólnota, a nie autonomiczne działanie jednostki; to przeciwieństwo liberalnego indywidualizmu.
Przykładowa odpowiedź CKE: tekst dotyczy konserwatyzmu, bo przedstawia szacunek dla tradycji i elitaryzm, które nie są typowymi wartościami liberalnymi.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „ideologie polityczne, konserwatyzm, liberalizm” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl