Zadanie 3
Matura z WOS-u, czerwiec 2020, poziom rozszerzony
Wymaganie:
Treść zadania
Materiał źródłowy: tekst „O współczesnym społeczeństwie polskim” (E. Bendyk, Ile wsi we wsi, „Polityka” 2017, nr 43): wbrew światowym tendencjom opisywanym przez pojęcie urbanizacji, oznaczającej wielką wędrówkę ze wsi do miast, Polacy rozpoczęli XXI w. na opak – ruszając na wieś. Obecnie na terenach wiejskich mieszka 40% mieszkańców Polski i jeśli nie nastąpią gwałtowne zmiany, w połowie stulecia na wsi mieszkać będzie blisko 45% z niespełna 34 mln Polaków.
3.1. Podaj nazwę typu ruchliwości społecznej, którego dotyczy tekst.
3.2. Uzasadnij, że proces, którego dotyczy tekst, nie oznacza zasilenia sektora rolnego gospodarki.
Źródło: arkusz CKE MWO-R1_1P-202. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
3.1. Przykładowa odpowiedź z zasad oceniania CKE: jest to ruchliwość pozioma związana ze zjawiskiem kontrurbanizacji. 1 p.
3.2. Przykładowa odpowiedź CKE: wieś w Polsce „odrolnia się”, a nowi mieszkańcy wsi to osoby, które przeprowadziły się na wieś, ale często pracują w mieście lub zdalnie albo są w wieku emerytalnym. Migracja na wieś nie oznacza więc pracy w rolnictwie, a nowi mieszkańcy wsi nie zasilają pierwszego sektora gospodarki. 1 p.
W 3.1 przeprowadzka z miasta na wieś bez zmiany pozycji społecznej to ruchliwość pozioma (przestrzenna), a nie pionowa – pionowa oznacza awans lub degradację społeczną.
W 3.2 trzeba wyjaśnić, że nowi mieszkańcy wsi zwykle nie podejmują pracy w rolnictwie (pracują w mieście, zdalnie albo są emerytami).
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Rozwiązanie
3.1. Typ ruchliwości społecznej
Socjologia rozróżnia dwa podstawowe typy ruchliwości społecznej:
- pionową – zmianę pozycji w hierarchii społecznej (awans lub degradację);
- poziomą – zmianę miejsca w strukturze społecznej bez zmiany pozycji w hierarchii, w tym zmianę miejsca zamieszkania (ruchliwość przestrzenna, terytorialna).
Tekst opisuje przeprowadzki z miast na wieś, czyli ruchliwość poziomą związaną ze zjawiskiem kontrurbanizacji (odwrotności urbanizacji) – tak brzmi przykładowa odpowiedź w zasadach oceniania CKE.
3.2. Dlaczego nie zasila sektora rolnego
Sektor rolny (rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo) to I sektor gospodarki. Aby go zasilić, nowi mieszkańcy wsi musieliby podjąć pracę w rolnictwie. Przykładowa odpowiedź CKE wskazuje, że wieś w Polsce „odrolnia się”: nowi mieszkańcy wsi przeprowadzili się na wieś, ale często pracują w mieście lub zdalnie albo są w wieku emerytalnym. Migracja na wieś nie oznacza więc pracy w rolnictwie.
Odpowiedź powinna pokazać różnicę między mieszkaniem na wsi a pracą w rolnictwie – przeprowadzka na wieś to wybór miejsca zamieszkania, a nie zmiana zawodu na rolnika.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „ruchliwość społeczna pozioma, kontrurbanizacja, przemiany wsi” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl