Zadanie 30
Matura z WOS-u, maj 2020, poziom rozszerzony
Wymaganie: Podstawa programowa WOS PR: IV.9 - znajomosc globalizacji, problemow rozwoju, podzialu Polnoc-Poludnie, etycznej konsumpcji, Fair Trade.
Treść zadania
O "Sprawiedliwym Handlu" (na podstawie: www.fairtrade.org.pl):
"Sprawiedliwy Handel" (Fair Trade) to zorganizowany ruch spoleczny, ktory wykorzystuje podejscie rynkowe, aby poprawiac sytuacje mieszkancow krajow rozwijajacych sie oraz promowac zrownowazony rozwoj. Glowne zalozenia "Sprawiedliwego Handlu" to oferowanie lepszych warunkow handlowych oraz ochrona praw nieuprzywilejowanych producentow i pracownikow z krajow Globalnego Poludnia. Poza uczciwa cena, producenci otrzymuja od partnerow handlowych z Globalnej Polnocy wsparcie, aby moc prowadzic swoja dzialalnosc w sposob zrownowazony, bezpieczny dla ludzi i srodowiska.
Przedstaw korzysci - po jednej dla kazdej z podanych kategorii - jakie niesie za soba udzial w opisanym w tekscie ruchu "Sprawiedliwy Handel".
- korzysc dla nabywcow z Globalnej Polnocy - ............
- korzysc dla spoleczenstw z krajow producentow - ............
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-202005. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Korzysc dla nabywcow z Globalnej Polnocy:
Nabywcy (konsumenci) z Globalnej Polnocy maja mozliwosc etycznej konsumpcji - kupujac produkty oznaczone certyfikatem Fair Trade, maja gwarancje moralna i pewnosc, ze ich pieniadze nie wspieraja wyzysku, pracy dzieci, niegodziwych warunkow pracy w krajach producentow. Konsumenci moga realizowac swoje wartosci (sprawiedliwosc, ekologia, solidarnosc) przez wybor zakupow. Maja tez dostep do produktow wysokiej jakosci (kawa, kakao, banany, herbata) wytwarzanych z mniejszym wplywem na srodowisko.
Alternatywnie: dostep do informacji o pochodzeniu produktow, zwiekszenie spokoju sumienia konsumenta, mozliwosc realnego wplywu na zmiane warunkow zycia w krajach Poludnia poprzez codzienne wybory zakupowe.
Korzysc dla spoleczenstw z krajow producentow:
Spoleczenstwa krajow producentow (Globalne Poludnie) otrzymuja wyzsze, sprawiedliwsze ceny za swoje produkty (kawa, kakao, bananne, herbata, bawelna) - co przeklada sie na lepsze wynagrodzenia, wyzszy standard zycia, ograniczenie ubostwa. Czesc dochodow Fair Trade idzie na fundusze rozwojowe dla spolecznosci (szkoly, szpitale, infrastruktura wodociagowa, oswiata). Producenci sa chronieni przed wyzyskiem posrednikow i wahaniami cen surowcow na rynkach globalnych (gwarantowana cena minimalna).
Alternatywnie: ochrona praw pracownikow (zakaz pracy dzieci, godne warunki pracy), wzmocnienie lokalnych spoldzielni rolniczych, zrownowazony rozwoj (ekologiczne metody upraw), zatrzymanie migracji ekonomicznej.
Glowne bledy:
- Korzysc dla nabywcow: studenci czesto zapominaja, ze nabywca tez "korzysta" - mysla tylko o producentach. Pamietaj: konsumenci kupuja produkty Fair Trade z poczucia sprawiedliwosci - to ICH korzysc moralna/satysfakcja.
- Dla producentow: napisanie "wyzsze ceny" to mialo, trzeba uzupelnic o mechanizmy (gwarantowana cena minimalna, fundusze rozwojowe, premia Fair Trade Premium).
- Nie pomyl Fair Trade z wolnym handlem (free trade) - to przeciwne idee. Fair Trade interweniuje w cene, free trade chce ja zostawic rynkowi.
Strona arkusza CKE z trescia zadania
Rozwiazanie
Fair Trade (Sprawiedliwy Handel) - kontekst
Geneza ruchu: korzeni siegaja lat 40. XX w. (sklepy chrzescijanskich kosciolow w USA importujace rzeczywiscia z Puerto Rico). Wspolczesny ruch sformalizowany w latach 80.-90.
Glowne organizacje:
- Fairtrade International (zalozona 1997 jako FLO - Fairtrade Labelling Organizations) - najwiekszy system certyfikacji.
- World Fair Trade Organization (WFTO, dawniej IFAT).
- Network of European Worldshops (NEWS).
- European Fair Trade Association (EFTA).
Glowne produkty Fair Trade:
- Kawa (najwiekszy rynek Fair Trade);
- Kakao i czekolada;
- Banany;
- Herbata;
- Cukier trzcinowy;
- Bawelna;
- Kwiaty;
- Rekodzielo, biżuteria.
Standardy Fair Trade:
- Cena minimalna - producenci otrzymuja co najmniej wyznaczona cene minimalna pokrywajaca zrownowazone koszty produkcji (nawet gdy cena rynkowa spada).
- Premia Fair Trade - dodatkowa kwota przeznaczona na rozwoj spolecznosci (szkoly, szpitale, infrastruktura).
- Praca uczciwa - zakaz pracy dzieci, zakaz pracy przymusowej, swoboda zwiazkow zawodowych, godne warunki BHP.
- Zrownowazenie srodowiskowe - ograniczenie pestycydow, zakaz GMO, pielegnacja bioroznorodnosci.
- Transparentnosc lancuchow dostaw.
Pojecia: Globalna Polnoc i Poludnie
Globalna Polnoc:
- Kraje wysoko rozwiniete: Europa Zachodnia i Polnocna, Ameryka Polnocna, Australia, Japonia, Nowa Zelandia, Korea Pld.
- Beneficjenci historii kolonialnej i industrializacji.
- Konsumenci produktow tropikalnych (kawa, kakao, banany itd.).
Globalne Poludnie:
- Kraje rozwijajace sie: wiekszosc Afryki, Ameryki Lacinskiej, Azji Poludniowej i Poludniowo-Wschodniej.
- Czesto byle kolonie europejskie.
- Producenci surowcow i taniej pracy.
Podzial Polnoc-Poludnie zastapil w latach 80. wczesniejszy podzial pierwszy-drugi-trzeci swiat.
Korzysc dla nabywcow z Globalnej Polnocy
Mechanizm: kupujac produkt z certyfikatem Fair Trade, konsument wybiera produkt nieco drozszy, ale z gwarancja etycznego pochodzenia. To akt konsumencki o charakterze moralnym.
Konkretne korzysci dla nabywcy:
- Spokoj sumienia - swiadomosc, ze zakupy nie wspieraja wyzysku, pracy dzieci, znienawidzonych praktyk;
- Realizacja wartosci osobistych (sprawiedliwosc spoleczna, ekologia) przez codzienne wybory;
- Lepsza jakosc produktow - czesto Fair Trade idzie w parze z organicznym, lokalna tradycyjna uprawa;
- Wplyw na zmiane - kazdy zakup to glos za alternatywnym systemem ekonomicznym;
- Transparentnosc - mozna zobaczyc, skad produkty pochodza, jakie sa warunki produkcji.
Argumentacja w klucz CKE: konsument zyskuje “satysfakcje moralna” / “pewnosc etyczna” / “mozliwosc wsparcia rozwoju krajow Poludnia” - to ekonomiczna wartosc dla konsumenta nawet gdy placi wiecej (premia za “wartosc dodana”).
Korzysc dla spoleczenstw z krajow producentow
Mechanizm: Fair Trade przelamuje klasyczny lancuch dostaw, w ktorym najwiecej pieniedzy zarabiaja posrednicy, a producent dostaje ulamek ceny detalicznej.
Konkretne korzysci dla producenta i jego spolecznosci:
- Gwarantowana cena minimalna - producent placony jest co najmniej za pokrycie kosztow zrownowazonej produkcji, niezaleznie od wahan rynku;
- Fair Trade Premium - dodatkowa kwota (zwykle 0,15-0,20 USD za funt kawy) trafia do funduszy spolecznosci - na szkoly, szpitale, drogi, wodociagi, programy zdrowotne;
- Wzmocnienie spoldzielni - Fair Trade wymaga, by producenci dzialali w spoldzielniach demokratycznych - co buduje kapital spoleczny;
- Ochrona praw pracownikow - zakaz pracy dzieci, dostep do szkol, godne warunki pracy;
- Zrownowazone metody upraw - ochrona srodowiska, zachowanie bioroznorodnosci, lepsza zdrowie pracownikow;
- Ograniczenie migracji - gdy mozna godnie zarabiac na wsi, mniej ludzi musi emigrowac do miast lub za granice.
Argumentacja w stylu CKE
Dla nabywcy: “Konsumenci z Globalnej Polnocy maja mozliwosc swiadomego, etycznego wyboru - kupujac produkty Fair Trade maja gwarancje, ze ich pieniadze trafiaja do producentow w sposob sprawiedliwy i wspieraja zrownowazony rozwoj. Daje to konsumentom satysfakcje moralna i poczucie wplywu na zmniejszanie nierownosci globalnych.”
Dla producenta: “Producenci z krajow rozwijajacych sie otrzymuja gwarantowane minimalne ceny za swoje produkty oraz dodatkowa premie Fair Trade, ktora finansuje rozwoj spolecznosci - szkoly, szpitale, infrastrukture. Pozwala to wyrwanie sie z ubostwa, ochrone praw pracownikow i zrownowazony rozwoj spoleczny i srodowiskowy regionu.”
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Sprawiedliwy Handel, globalizacja, etyczna konsumpcja, rozwoj" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl