Zadanie 27 — rozwiązanie, matura WOS-u maj 2020, PR

Treść zadania

O procedurze budzetowej w Unii Europejskiej (Kompendium wiedzy o Unii Europejskiej, red. E. Malaszynska, B. Gruchman, Warszawa 2018, s. 102-103):

"Procedura budzetowa, czyli proces planowania, uchwalania i wykonywania budzetu ogolnego, jest przedstawiona w art. 314 TFUE. Okreslono w nim kolejne kroki, etapy oraz ograniczenia czasowe obowiazujace tzw. wladze budzetowe - dwie instytucje, od ktorych zalezy ostateczny ksztalt budzetu i ktore ponosza odpowiedzialnosc za jego planowanie i uchwalenie, tj. [...] [1] i Parlament. Procedura ta rozpoczyna sie najpozniej 1 wrzesnia roku poprzedzajacego rok, w ktorym budzet ma byc wykonywany. Jest to ostateczny termin przedlozenia przez [...] [2] wstepnego projektu budzetu."

Zaznacz poprawne dokonczenie zdania. Numerami 1 i 2 oznaczono w tekscie dwa organy Unii Europejskiej -

A. [1] Rade i [2] Komisje. B. [1] Trybunal Obrachunkowy i [2] Komisje. C. [1] Komisje i [2] Europejski Bank Centralny. D. [1] Europejski Bank Centralny i [2] Trybunal Obrachunkowy.

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-202005. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

A. [1] Rade i [2] Komisje

Kluczowe informacje:

[1] Rada (Rada Unii Europejskiej) - tekst mowi, ze "wladze budzetowe" to dwie instytucje: [1] i Parlament. Druga obok Parlamentu instytucja zaangazowana w uchwalanie budzetu UE to Rada UE (zwana takze "Rada Ministrow"). Rada i Parlament Europejski sa wspolustawodawcami w UE - razem przyjmuja wiekszosc aktow prawnych, w tym budzet.
[2] Komisja (Komisja Europejska) - przedklada wstepny projekt budzetu (preliminarz). To rola wykonawcza i inicjatywna Komisji w UE; KE przygotowuje propozycje aktow prawnych, w tym budzetu.

Art. 314 TFUE (Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej) opisuje role wszystkich trzech instytucji:

Komisja - przedklada wstepny projekt budzetu (najpozniej 1 wrzesnia roku poprzedzajacego);
Rada - przyjmuje stanowisko (zwiazane z pierwszym czytaniem);
Parlament Europejski - przyjmuje stanowisko, ma ostatnie slowo;
Komitet pojednawczy Rady i Parlamentu - w razie sporu (3-tygodniowa procedura).

Typowy błąd / pułapka

Glowne pulapki:

Trybunal Obrachunkowy (B, D) - to organ KONTROLNY, sprawdza wydatkowanie budzetu PO fakcie. Nie uczestniczy w uchwalaniu budzetu.
EBC (C, D) - prowadzi polityke pieniezna euro, nie zajmuje sie budzetem UE.
Pamietaj triada: inicjatywa - Komisja; decyzja - Rada + Parlament; kontrola - Trybunal Obrachunkowy + NIK panstw.

Strona arkusza CKE z trescia zadania

Zadanie 27 - WOS 2020 PR — Strona arkusza CKE 2020 PR WOS - zadanie 27. Na podstawie: CKE 2020 Oryginalny PDF CKE, str. 18

Rozwiazanie

Instytucje Unii Europejskiej

Po Traktacie z Lizbony (2009) UE ma 7 instytucji (art. 13 TUE):

Parlament Europejski (PE) - przedstawiciele obywateli UE, wybierani bezposrednio.
Rada Europejska - szefowie panstw lub rzadow + Przewodniczacy RE + Przewodniczacy KE; wytycza ogolne kierunki polityki.
Rada Unii Europejskiej (Rada UE, Rada Ministrow) - ministrowie panstw czlonkowskich; wspolustawodawca z PE.
Komisja Europejska (KE) - “rzad UE”; inicjatywa ustawodawcza, wykonanie, straz traktatow.
Trybunal Sprawiedliwosci Unii Europejskiej (TSUE) - sad UE.
Europejski Bank Centralny (EBC) - polityka pieniezna strefy euro.
Trybunal Obrachunkowy (ETO) - kontrola finansowa UE.

Procedura budzetowa UE (art. 314 TFUE)

Etapy:

Komisja Europejska przygotowuje wstepny projekt budzetu (do 1 wrzesnia roku poprzedzajacego).
Rada UE przyjmuje stanowisko do projektu (do 1 pazdziernika).
Parlament Europejski rozpatruje stanowisko Rady - pierwsze czytanie (42 dni).
Jezeli sa rozbieznosci - Komitet pojednawczy (przedstawiciele Rady i PE) - 21 dni na uzgodnienie wspolnego projektu.
Jezeli Komitet uzgodni - drugie czytania w Radzie i PE (14 dni).
PE moze odrzucic budzet kwalifikowana wiekszoscia; w razie braku porozumienia - prowizorium budzetowe (1/12 ubieglorocznego budzetu miesiecznie).

Dwie wladze budzetowe: Rada UE i Parlament Europejski.

Komisja: przedklada projekt budzetu i jest wykonawca.

Trybunal Obrachunkowy (ETO)

Zalozenie: 1975 r.; siedziba: Luksemburg.
27 czlonkow (po 1 z kazdego panstwa czlonkowskiego), mianowanych przez Rade na 6 lat.
Funkcja KONTROLNA, NIE budzetowa-uchwaleniowa: sprawdza, czy wydatki UE byly legalne, prawidlowe i gospodarne.
Co rok publikuje raport roczny - na jego podstawie PE udziela absolutorium Komisji za wykonanie budzetu.

ETO nie uczestniczy w uchwalaniu budzetu - dziala dopiero PO jego wykonaniu.

Europejski Bank Centralny (EBC)

Z siedziba we Frankfurcie nad Menem;
Glowny cel: stabilnosc cen w strefie euro (inflacja blisko 2%);
Prowadzi polityke pieniezna (stopy procentowe, podaz pieniadza);
NIE zajmuje sie budzetem UE - polityka fiskalna nalezy do panstw czlonkowskich i instytucji unijnych (Rada, Parlament).

Analiza odpowiedzi

A. [1] Rada i [2] Komisja - PRAWIDLOWE:

[1] = Rada (jako druga obok PE wladza budzetowa);
[2] = Komisja (przedklada projekt).

B. [1] Trybunal Obrachunkowy i [2] Komisja - NIE: ETO nie jest wladza budzetowa, to organ kontrolny.

C. [1] Komisja i [2] EBC - NIE: Komisja przedklada projekt, ale nie uchwala go (rola innej instytucji, nie wladza budzetowa); EBC nie zajmuje sie budzetem.

D. [1] EBC i [2] Trybunal Obrachunkowy - NIE: ani EBC, ani ETO nie sa wladzami budzetowymi.

Triada budzetowa UE (pamiec klucza)

Inicjatywa → Komisja Europejska (przedklada projekt);
Uchwalanie → Rada UE + Parlament Europejski (wspolnie - “wladze budzetowe”);
Kontrola → Trybunal Obrachunkowy (po wykonaniu).

Odpowiedz