Zadanie 7 — rozwiązanie, matura WOS-u maj 2020, PR

Treść zadania

Schemat: System polityczny jednego z panstw. Krol - "Straznik Dwoch Swiatyn", glowa panstwa i szef rzadu, najwyzsza wladza ustawodawcza, wykonawcza i sadownicza. Ministrowie (czlonkowie rodziny krolewskiej) wyznaczani przez krola. Rada Konsultacyjna (organ doradczy krola, 150 czlonkow wyznaczanych przez krola). Na podstawie: Spoleczenstwo i polityka, red. K.A. Wojtaszczyk, W. Jakubowski, Warszawa 2017, t. II, s. 314.

Odnoszac sie do schematu, sformuluj dwa argumenty swiadczace o tym, ze panstwo, ktorego system polityczny przedstawiono, nie jest panstwem demokratycznym.

Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-202005. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Dwa argumenty z analizy schematu:

Argument 1: Skupienie wszystkich rodzajow wladzy w jednym organie (krolu).
Krol posiada najwyzsza wladze ustawodawcza, wykonawcza I sadownicza jednoczesnie. Narusza to fundamentalna zasade trojpodzialu wladzy Monteskiusza - podstawe panstwa demokratycznego. W panstwie demokratycznym wladza ustawodawcza (parlament), wykonawcza (rzad) i sadownicza (sady) sa rozdzielone i wzajemnie sie kontroluja.

Argument 2: Brak organow pochodzacych z wyborow powszechnych.
Ministrowie sa wyznaczani przez krola (i sa czlonkami rodziny krolewskiej - dziedziczna nominacja), Rada Konsultacyjna takze jest wyznaczana przez krola, a nie wybierana przez obywateli. Nie ma w ogole organu przedstawicielskiego pochodzacego z demokratycznych wyborow powszechnych. W demokracji obywatele wybieraja parlament i wladze samorzadowe.

(Argument alternatywny: Rada Konsultacyjna ma jedynie charakter DORADCZY, co oznacza brak realnej kontroli obywatelskiej nad decyzjami krola - nie ma niezaleznego organu, ktory moglby kwestionowac jego decyzje. Brak rzadow prawa - krol stoi ponad prawem, bo jest jednoczesnie zrodlem prawa i jego stosowania.)

Typowy błąd / pułapka

Czesty blad: argumenty bez ODWOLANIA SIE DO SCHEMATU. Polecenie wymaga, by argumenty wynikaly z materialu zrodlowego - nie wystarczy "panstwo jest absolutystyczne". Drugi blad: argumenty redundantne (oba o tym samym - np. dwa razy o braku wyborow). Musza byc DWA ROZNE argumenty.

Strona arkusza CKE z trescia zadania

Zadanie 7 - WOS 2020 PR — Strona arkusza CKE 2020 PR WOS - zadanie 7. Na podstawie: CKE 2020 Oryginalny PDF CKE, str. 5

Rozwiazanie

Identyfikacja systemu

System przedstawiony na schemacie to monarchia absolutna teokratyczna. Tytul “Straznik Dwoch Swiatyn” (oficjalny tytul krola Arabii Saudyjskiej - po arabsku “Khadim al-Haramayn al-Sharifayn”; odnosi sie do Mekki i Medyny) wskazuje, ze chodzi o Krolestwo Arabii Saudyjskiej lub podobne panstwo monarchii absolutnej Zatoki Perskiej. Z punktu widzenia zadania nie trzeba podawac nazwy konkretnego panstwa - chodzi o cechy systemowe.

Cechy panstwa demokratycznego

Przed sformulowaniem argumentow warto przypomniec, czym jest demokracja:

Suwerennosc narodu - wladza pochodzi od obywateli.
Wybory powszechne - cykliczne, rownoprawne, tajne, bezposrednie.
Trojpodzial wladzy (Monteskiusz) - wladza ustawodawcza, wykonawcza i sadownicza sa rozdzielone.
Panstwo prawa - rzady prawa, a nie ludzi.
Prawa i wolnosci obywatelskie gwarantowane.
Pluralizm polityczny - wieloprartyjnosc, opozycja.

Argument 1: brak trojpodzialu wladzy

Schemat jasno mowi: krol jest “najwyzsza wladza ustawodawcza, wykonawcza i sadownicza”. To kumulacja wszystkich trzech wladz w jednym organie/osobie. Klasyczna definicja despotyzmu (Monteskiusz: “Tam, gdzie wladza ustawodawcza i wykonawcza polaczone sa w jednej osobie […], nie ma wolnosci”). Brak wzajemnej kontroli wladz, brak hamulcow i rownowagi (checks and balances).

Argument 2: brak demokratycznych wyborow

Z schematu wynika, ze:

ministrowie sa wyznaczani przez krola (i sa czlonkami rodziny krolewskiej - dziedziczne stanowiska);
Rada Konsultacyjna (150 czlonkow) jest wyznaczana przez krola - nie wybierana;
nie ma organu wybieranego w wyborach powszechnych.

Obywatele nie maja zatem zadnego instrumentu wplywu na sklad rzadu ani na obsade organow doradczych. W demokracji parlament i wladze lokalne pochodza z wyborow powszechnych.

Alternatywne argumenty

Argument 3 (jesli potrzebny zamiast jednego z powyzszych): Rada Konsultacyjna pelni wylacznie funkcje doradcza - nie ma kompetencji decyzyjnych. Oznacza to brak organu zdolnego zakwestionowac decyzje krola, brak mechanizmu rozliczalnosci wladzy (accountability).

Argument 4: System nie zna podzialu polityki na partie i opozycje - rodzina krolewska monopolizuje stanowiska rzadowe. Brak pluralizmu politycznego.

Argument 5: Krol laczy funkcje glowy panstwa, szefa rzadu i (wraz z tytulem religijnym) najwyzszego autorytetu religijnego. W demokracji wystepuje rozdzial panstwa od kosciola lub przynajmniej swiecki charakter wladzy panstwowej.