Zadanie 29
Matura z WOS-u, maj 2021, poziom rozszerzony
Wymaganie: Stosunki międzynarodowe – konflikty regionalne (izraelsko-palestyński);
metody pokojowego rozstrzygania sporów (Karta NZ).
Treść zadania
29.1. Uzupełnij tekst – podaj nazwę państwa (A.), cyfrę (B.), nazwę struktury polityczno-administracyjnej (C.) oraz nazwę nagrody międzynarodowej (D.).
Wskazani w materiałach źródłowych przywódcy z Bliskiego Wschodu podpisali porozumienie, które miało wygaszać konflikt w (A.) ……… – państwie oznaczonym na mapie numerem (B.) ……. Porozumienie to doprowadziło do utworzenia (C.) ………………………, której pierwszym prezydentem został wskazany w tekście Jasir Arafat. Ci przywódcy otrzymali (D.) ……………………… „za ich wysiłki na rzecz pokoju na Bliskim Wschodzie".
29.2. Rozstrzygnij, czy porozumienie przedstawione w tekście (tzw. Oslo I) było zawarte na zasadzie arbitrażu. Odpowiedź uzasadnij.
Źródło: arkusz CKE MWOP-R0-100-202105. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
29.1. Uzupełnienie tekstu:
(A.) Izrael (Państwo Izrael) – państwo, w którym (i na którego
terytoriach okupowanych) toczył się konflikt izraelsko-palestyński.
Na mapie zwykle numer 1 (najmniejszy fragment przy wschodnim
Morzu Śródziemnym).(B.) Numer odpowiadający Izraelowi na mapie – z opisu mapy
(z numerami 1, 2, 3, 4 i podpisami EGIPT, IRAK) Izrael to numer 1.(C.) Autonomia Palestyńska (Palestyńska Władza Narodowa,
Palestyńska Autonomia, PNA) – struktura polityczno-administracyjna
utworzona na mocy porozumień z Oslo I (1993) na terytoriach Strefy
Gazy i Zachodniego Brzegu Jordanu. Jasir Arafat został jej pierwszym
przewodniczącym/prezydentem (1996).(D.) Pokojowa Nagroda Nobla – w 1994 r. otrzymali ją wspólnie
Icchak Rabin, Szimon Peres i Jasir Arafat „za ich wysiłki na rzecz
pokoju na Bliskim Wschodzie".
29.2. Rozstrzygnięcie: NIE, porozumienie z Oslo I nie było zawarte
na zasadzie arbitrażu.
Uzasadnienie: Arbitraż to metoda pokojowego rozstrzygania sporów,
w której strony dobrowolnie poddają spór rozstrzygnięciu bezstronnego
trzeciego podmiotu (arbitra), którego decyzja jest wiążąca. Tymczasem
porozumienia z Oslo (zarówno Oslo I 1993, jak i Oslo II 1995) zostały
zawarte w wyniku bezpośrednich negocjacji dyplomatycznych między
stronami konfliktu – Izraelem (premier Icchak Rabin) i OWP (Jasir Arafat).
Norwegia (i Stany Zjednoczone – prezydent Bill Clinton na fotografii)
pełniły rolę mediatora / gospodarza rozmów, a nie arbitra – nie
rozstrzygały sporu autorytatywnie, lecz ułatwiały dialog. Treść
porozumienia uzgodniły same strony. To więc negocjacje (z udziałem
mediacji), a nie arbitraż.
Klasyczne rozróżnienie sposobów pokojowego rozstrzygania sporów międzynarodowych: negocjacje (same strony), dobre usługi (osoba trzecia tylko ułatwia kontakt), mediacja (osoba trzecia proponuje rozwiązanie), arbitraż (osoba trzecia rozstrzyga wiążąco), sąd międzynarodowy (MTS). Oslo = mediacja Norwegii, nie arbitraż.
Strona arkusza
Po co to umieć
Konflikt izraelsko-palestyński i porozumienia z Oslo to klasyczny temat z polityki światowej – ważne też w kontekście Pokojowej Nagrody Nobla (Rabin + Peres + Arafat 1994).
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „Porozumienia z Oslo 1993 – Autonomia Palestyńska, Nagroda Nobla" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl