Zadanie 6
Matura z fizyki, maj 2024, poziom rozszerzony
Wymaganie: I.6) tworzy […] rysunki schematyczne lub blokowe dla zilustrowania zjawisk […]; VII.4) analizuje natężenie pola wytwarzanego przez układ ładunków punktowych i oblicza jego wartość. Wymagania egzaminacyjne 2024.
Treść zadania
Zadanie 6. (0–3)
Trzy punktowe, ujemne ładunki elektryczne umieszczono nieruchomo w próżni w wierzchołkach kwadratu o boku : w lewym dolnym wierzchołku, w prawym dolnym, w prawym górnym (). Ładunki i leżą więc na końcach jednej przekątnej. Lewy górny wierzchołek jest pusty. Punkt przecięcia przekątnych oznaczamy jako .
Na rysunku narysuj i podpisz – wektor wypadkowego natężenia pola elektrycznego w punkcie . Zachowaj odpowiedni kierunek i zwrot. Zapisz wzór pozwalający wyznaczyć w zależności tylko od , oraz odpowiedniej stałej fizycznej.
Źródło: arkusz CKE MFAP-R0-100-2405. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Odległość każdego wierzchołka od : , więc .
Pole ładunku ujemnego jest skierowane do tego ładunku. Ładunki i są równe i leżą na przeciwnych końcach przekątnej, więc ich natężenia w punkcie mają równe wartości i przeciwne zwroty – znoszą się: .
Zostaje tylko pole od :
Wektor leży na odcinku i ma zwrot w stronę .
Pułapka — zła odległość od środka kwadratu. Środek kwadratu jest w odległości od każdego wierzchołka, a nie .
Pułapka — pomylenie zwrotu pola ładunku ujemnego. Natężenie pola ładunku ujemnego jest skierowane do ładunku, a dodatniego – od ładunku.
Pułapka — dodawanie wartości zamiast wektorów. Natężenia od i mają przeciwne zwroty i równe wartości, więc się znoszą – wynik zależy tylko od .
Strona arkusza CKE z treścią zadania
Klucz — superpozycja pól elektrycznych
Natężenie pola od ładunku punktowego: . Kierunek: od (na zewnątrz), do (do środka ładunku).
Superpozycja: pole wypadkowe w punkcie = SUMA WEKTOROWA pól od każdego ładunku. Nigdy skalarna.
Geometria kwadratu: środek kwadratu jest w od każdego wierzchołka. Każda przekątna ma długość .
Po co to umieć
Zasada superpozycji pozwala wyznaczyć pole dowolnego układu ładunków punktowych, np. dipola elektrycznego. Tak samo – wektorowo – dodaje się natężenia pola grawitacyjnego od kilku mas.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „elektrostatyka, pole elektryczne, superpozycja, ładunki punktowe” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl