Zadanie 11
Matura z geografii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: I.7 (zakres rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej.
XIII.1 (zakres rozszerzony) — wyjaśnia wpływ procesów zewnętrznych na ukształtowanie powierzchni głównych jednostek fizycznogeograficznych Polski.
I.3 (zakres podstawowy) — czyta i interpretuje treści różnych map.
XIV.7 (zakres podstawowy) — identyfikuje cechy sieci rzecznej Polski.
Treść zadania
Zadanie 11. (0–2)
Na mapie kolorem niebieskim oznaczono wybrane rzeki, wśród których są: Bug, Narew, Pilica, San i Warta.
Uzupełnij tabelę. Obok każdego opisu wpisz nazwę rzeki wybranej spośród oznaczonych kolorem niebieskim na mapie.
| Opis rzeki | Nazwa rzeki |
|---|---|
| Jest jedną z rzek wypływających z Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Na tej rzece utworzono zbiornik retencyjny m.in. w celu zaopatrywania Łodzi w wodę. Jej ujście jest położone na obszarze staroglacjalnym. | .......... |
| Źródła tej rzeki są położone poza granicami Polski. Jest rzeką nizinną, przecinającą wiele torfowisk. Krajobraz fragmentu jej doliny jest chroniony w parku narodowym. Jeden z jej dopływów jest rzeką od niej dłuższą. | .......... |
| Rzeka od źródeł często zmienia kierunek. Na niektórych odcinkach płynie pradolinami. Jej ujście jest położone na obszarze, który był objęty ostatnim zlodowaceniem. W pobliżu jej ujścia do rzeki głównej utworzono park narodowy. | .......... |
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
- Rzeka z Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej + zbiornik retencyjny Łódź + ujście na obszarze staroglacjalnym → Pilica (zbiornik Sulejowski → wpada do Wisły w okolicach Warki)
- Źródła poza Polską + nizinna + torfowiska + park narodowy + dopływ dłuższy → Narew (źródła na Białorusi, Narwiański Park Narodowy, Bug jest dłuższym dopływem)
- Często zmienia kierunek + pradoliny + ujście na obszarze ostatniego zlodowacenia + park narodowy przy ujściu → Warta (Wielkopolska, pradoliny, Park Narodowy Ujście Warty)
Treść zadania (CKE)
Zadanie 11. (0–2)
Na mapie kolorem niebieskim oznaczono wybrane rzeki, wśród których są: Bug, Narew, Pilica, San i Warta.
Uzupełnij tabelę. Obok każdego opisu wpisz nazwę rzeki wybranej spośród oznaczonych kolorem niebieskim na mapie.
| Opis rzeki | Nazwa rzeki |
|---|---|
| Jest jedną z rzek wypływających z Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Na tej rzece utworzono zbiornik retencyjny m.in. w celu zaopatrywania Łodzi w wodę. Jej ujście jest położone na obszarze staroglacjalnym. | Pilica |
| Źródła tej rzeki są położone poza granicami Polski. Jest rzeką nizinną, przecinającą wiele torfowisk. Krajobraz fragmentu jej doliny jest chroniony w parku narodowym. Jeden z jej dopływów jest rzeką od niej dłuższą. | Narew |
| Rzeka od źródeł często zmienia kierunek. Na niektórych odcinkach płynie pradolinami. Jej ujście jest położone na obszarze, który był objęty ostatnim zlodowaceniem. W pobliżu jej ujścia do rzeki głównej utworzono park narodowy. | Warta |
Co zrobić?
Opis 1: “wypływa z Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej + zbiornik retencyjny dla Łodzi + ujście na obszarze staroglacjalnym”:
- Wyżyna Krak.-Częst. jako obszar źródłowy → odpadają Bug (źródła na Ukrainie) i Narew (źródła na Białorusi).
- Zbiornik Sulejowski utworzono m.in. do zaopatrywania Łodzi w wodę → Pilica.
- Ujście Pilicy w okolicach Warki — Nizina Mazowiecka (obszar staroglacjalny).
Opis 2: “źródła poza Polską + nizinna + torfowiska + park narodowy + dopływ dłuższy”:
- Źródła poza Polską → Bug (Ukraina), Narew (Białoruś).
- Park narodowy w dolinie + torfowiska → Narwiański Park Narodowy → Narew.
- Dłuższy dopływ — Bug jest dłuższy niż Narew, a jest jej dopływem. Ten warunek wyklucza Bug.
Opis 3: “często zmienia kierunek + pradoliny + ujście na obszarze ostatniego zlodowacenia + park narodowy przy ujściu”:
- Pradoliny + zmiany kierunku → Warta (płynie najpierw na N, potem na W, zatacza dużą pętlę przez Wielkopolskę).
- Ujście Warty do Odry koło Kostrzyna — obszar objęty ostatnim zlodowaceniem (młodoglacjalny).
- Park Narodowy „Ujście Warty” — przy ujściu do Odry.
Punktacja CKE
- 2 pkt — trzy poprawne odpowiedzi.
- 1 pkt — dwie poprawne odpowiedzi.
- 0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Po co to umieć
Główne rzeki Polski i ich dopływy:
- Wisła: m.in. Pilica, Narew (z Bugiem), San, Wieprz, Drwęca, Brda.
- Odra: m.in. Warta, Bóbr, Nysa Łużycka, Nysa Kłodzka.
Parki narodowe w dolinach rzek (przykłady): Narwiański (Narew), Biebrzański (Biebrza — dopływ Narwi), „Ujście Warty”.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „rzeki Polski, Pilica, Narew, Warta” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl