Zadanie 11
Matura z geografii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: XIV.7 — cechy sieci rzecznej Polski.
Treść zadania
Zadanie 11. (0–2)
Na mapie kolorem niebieskim oznaczono wybrane rzeki, wśród których są: Bug, Narew, Pilica, San i Warta.
Uzupełnij tabelę. Obok każdego opisu wpisz nazwę rzeki wybranej spośród oznaczonych kolorem niebieskim na mapie.
| Opis rzeki | Nazwa rzeki |
|---|---|
| Jest jedną z rzek wypływających z Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Na tej rzece utworzono zbiornik retencyjny m.in. w celu zaopatrywania Łodzi w wodę. Jej ujście jest położone na obszarze staroglacjalnym. | .......... |
| Źródła tej rzeki są położone poza granicami Polski. Jest rzeką nizinną, przecinającą wiele torfowisk. Krajobraz fragmentu jej doliny jest chroniony w parku narodowym. Jeden z jej dopływów jest rzeką od niej dłuższą. | .......... |
| Rzeka od źródeł często zmienia kierunek. Na niektórych odcinkach płynie pradolinami. Jej ujście jest położone na obszarze, który był objęty ostatnim zlodowaceniem. W pobliżu jej ujścia do rzeki głównej utworzono park narodowy. | .......... |
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
- Rzeka z Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej + zbiornik retencyjny Łódź + ujście na obszarze staroglacjalnym → Pilica (zbiornik Sulejowski → wpada do Wisły w okolicach Warki)
- Źródła poza Polską + nizinna + torfowiska + park narodowy + dopływ dłuższy → Narew (źródło na Białorusi, Biebrzański PN, Bug jest dłuższym dopływem)
- Często zmienia kierunek + pradoliny + ujście na obszarze ostatniego zlodowacenia + park narodowy przy ujściu → Warta (Wielkopolska, pradoliny, Park Narodowy Ujście Warty)
Treść zadania (CKE)
Zadanie 11. (0–2)
Na mapie kolorem niebieskim oznaczono wybrane rzeki, wśród których są: Bug, Narew, Pilica, San i Warta.
Uzupełnij tabelę. Obok każdego opisu wpisz nazwę rzeki wybranej spośród oznaczonych kolorem niebieskim na mapie.
| Opis rzeki | Nazwa rzeki |
|---|---|
| Jest jedną z rzek wypływających z Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Na tej rzece utworzono zbiornik retencyjny m.in. w celu zaopatrywania Łodzi w wodę. Jej ujście jest położone na obszarze staroglacjalnym. | Pilica |
| Źródła tej rzeki są położone poza granicami Polski. Jest rzeką nizinną, przecinającą wiele torfowisk. Krajobraz fragmentu jej doliny jest chroniony w parku narodowym. Jeden z jej dopływów jest rzeką od niej dłuższą. | Narew |
| Rzeka od źródeł często zmienia kierunek. Na niektórych odcinkach płynie pradolinami. Jej ujście jest położone na obszarze, który był objęty ostatnim zlodowaceniem. W pobliżu jej ujścia do rzeki głównej utworzono park narodowy. | Warta |
Co zrobić?
Opis 1: “wypływa z Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej + zbiornik retencyjny dla Łodzi + ujście na obszarze staroglacjalnym”:
- Wyżyna Krak-Częst. → źródłowy obszar → eliminuje Bug (źródła na Ukrainie/Białorusi) i Narew (Białoruś).
- Zbiornik Sulejowski zaopatruje Łódź w wodę → Pilica.
- Ujście Pilicy w okolicach Dęblina/Warki — Nizina Mazowiecka (staroglacjalna).
Opis 2: “źródła poza Polską + nizinna + torfowiska + park narodowy + dopływ dłuższy”:
- Źródła poza Polską → Bug (Ukraina), Narew (Białoruś), San (Karpaty, ale w Polsce).
- Park narodowy w dolinie + torfowiska → Biebrzański PN lub Narwiański PN → Narew.
- Dłuższy dopływ — Bug (772 km) jest dłuższy niż Narew (484 km). Bug jest dopływem Narwi.
Opis 3: “często zmienia kierunek + pradoliny + ujście na obszarze ostatniego zlodowacenia + park narodowy przy ujściu”:
- Pradoliny + zmiany kierunku → Warta (płynie najpierw na N, potem na W, zatacza dużą pętlę przez Wielkopolskę).
- Ujście Warty do Odry koło Kostrzyna — Pojezierze Lubuskie (młodoglacjalne).
- Park Narodowy Ujście Warty — przy ujściu do Odry.
Punktacja CKE
- 2 pkt — trzy poprawne odpowiedzi.
- 1 pkt — dwie poprawne.
Po co to umieć
System rzeczny Polski — dorzecze Wisły (54% kraju) + Odry (33%) + bezpośrednio do Bałtyku (~10%) + Niemna (~1%) + Dniestru (~0,2%) + Łaby (~0,1%).
Główne rzeki Polski:
- Wisła: Pilica, Bug+Narew, San, Wisłoka, Drwęca, Brda, Wda, Wieprz.
- Odra: Warta, Bóbr, Nysa Łużycka, Nysa Kłodzka.
Parki narodowe rzeczne: Biebrzański (Narew), Narwiański (Narew), Poleski (Bug), Pieniński (Dunajec), Ujście Warty.
Podobne zadania
ustroje rzeczne, Amu-daria, Indus, monsun letni, topnienie lodowców
Zadanie 10 (3 pkt)
### Zadanie 10. Na wykresach przedstawiono średnie miesięczne przepływy dwóch rzek w Azji – Amu-darii i Indusu – których górne odcinki znajdują się na obszarach o podobnej szerokości geograficznej. Ujścia tych rzek są położone w innych strefach klimatycznych. Fragmenty dorzeczy obu rzek leżą powyżej 7 000 m n.p.m. Amu-daria: maksimum przepływu w lipcu (ok. 3 tys. m³/s), minimum w miesiącach zimowych. Indus: maksimum przepływu w lipcu–sierpniu (ok. 7 tys. m³/s), minimum w miesiącach zimowych. Na podstawie: www.sage.nelson.wisc.edu ### Zadanie 10.1. (0–2) Indus jest rzeką o ustroju złożonym. **Przedstaw wspólne uwarunkowanie, które przyczynia się do wartości najwyższych przepływów Amu-darii i Indusu, oraz inne uwarunkowanie, które przyczynia się do wartości najwyższych przepływów tylko Indusu.** - Wspólne uwarunkowanie wartości najwyższych przepływów: ...................... - Uwarunkowanie wartości najwyższych przepływów Indusu (inne niż wskazane powyżej): ...................... ### Zadanie 10.2. (0–1) **Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.** 1. Ujścia obu rzek – Amu-darii i Indusu – są położone na obszarze bezodpływowym. — **P / F** 2. Gospodarcze wykorzystanie wód Amu-darii przyczyniło się do zmniejszenia powierzchni Jeziora Aralskiego. — **P / F**
piętra roślinne, Bieszczady, Tatry, Kolei Goryczkowa
Zadanie 3 (1 pkt)
### Zadanie 3. (0–1) W tabeli z wykazem pięter roślinnych oznaczono literami X i Y wybrane obszary w Polsce, wśród których są Bieszczady. | Piętro | Tatry Wysokie | X | Y | |---|:-:|:-:|:-:| | turniowe | + | – | – | | halne | + | + | + | | kosówki (kosodrzewiny) | + | – | + | | regla górnego | + | – | + | | regla dolnego | + | + | + | Legenda: + piętro występuje, – piętro nie występuje. Na podstawie: *Geografia Polski. Środowisko przyrodnicze*, red. L. Starkel, Warszawa 1999. **Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.** 1. W Bieszczadach górna granica lasu oddziela piętro regla górnego od piętra kosówki. — **P / F** 2. Na podstawie mapy szczegółowej Tatr można stwierdzić, że trasa Kolei Goryczkowej (pole J3/4) przecina górną granicę lasu. — **P / F**
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „rzeki Polski, Pilica, Narew, Warta" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl