Zadanie 3
Matura z geografii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: XIV.1 — krajobrazy Polski (górski), piętrowość roślinna.
Treść zadania
Zadanie 3. (0–1)
W tabeli z wykazem pięter roślinnych oznaczono literami X i Y wybrane obszary w Polsce, wśród których są Bieszczady.
| Piętro | Tatry Wysokie | X | Y |
|---|---|---|---|
| turniowe | + | – | – |
| halne | + | + | + |
| kosówki (kosodrzewiny) | + | – | + |
| regla górnego | + | – | + |
| regla dolnego | + | + | + |
Legenda: + piętro występuje, – piętro nie występuje.
Na podstawie: Geografia Polski. Środowisko przyrodnicze, red. L. Starkel, Warszawa 1999.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.
- W Bieszczadach górna granica lasu oddziela piętro regla górnego od piętra kosówki. — P / F
- Na podstawie mapy szczegółowej Tatr można stwierdzić, że trasa Kolei Goryczkowej (pole J3/4) przecina górną granicę lasu. — P / F
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
- F — w Bieszczadach (X = brak regla górnego i kosówek, tylko halne + regiel dolny) górna granica lasu oddziela regiel dolny od piętra połonin (halnego), nie regiel górny od kosówki.
- P — trasa Kolei Goryczkowej (J3/4) idzie od Kuźnic (~1000 m n.p.m., w lesie) do szczytu Kasprowego Wierchu (~1985 m n.p.m., piętro halne). Przecina górną granicę lasu w okolicy ok. 1500–1550 m n.p.m.
Bieszczady mają niskie szczyty (~1300 m), więc brakuje pięter wysokogórskich: nie ma regla górnego, nie ma kosówek. Górna granica lasu w Bieszczadach to bezpośrednie przejście regiel dolny → połoniny.
Treść zadania (CKE)
Zadanie 3. (0–1)
W tabeli z wykazem pięter roślinnych oznaczono literami X i Y wybrane obszary w Polsce, wśród których są Bieszczady.
| Piętro | Tatry Wysokie | X | Y |
|---|---|---|---|
| turniowe | + | – | – |
| halne | + | + | + |
| kosówki (kosodrzewiny) | + | – | + |
| regla górnego | + | – | + |
| regla dolnego | + | + | + |
- piętro występuje, – piętro nie występuje
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.
| Nr | Zdanie | Ocena |
|---|---|---|
| 1. | W Bieszczadach górna granica lasu oddziela piętro regla górnego od piętra kosówki. | P / F |
| 2. | Na podstawie mapy szczegółowej Tatr można stwierdzić, że trasa Kolei Goryczkowej (pole J3/4) przecina górną granicę lasu. | P / F |
Co zrobić?
Identyfikacja X i Y z tabeli:
- X ma piętra: halne + regiel dolny (brak turniowego, kosówek, regla górnego) → niskie góry → Bieszczady (max ~1346 m n.p.m.).
- Y ma piętra: halne + kosówki + regiel górny + regiel dolny (brak turniowego) → wyższe góry → Tatry Zachodnie lub Babia Góra.
Zdanie 1: “W Bieszczadach górna granica lasu oddziela regiel górny od kosówki” → FAŁSZ. W Bieszczadach nie ma regla górnego ani kosówek. Górna granica lasu jest tu między reglem dolnym a piętrem halnym (połoninami) — bezpośrednie przejście las → łąka, bez warstw pośrednich.
Zdanie 2: “Kolei Goryczkowa (J3/4) przecina górną granicę lasu” → PRAWDA. Trasa kolei idzie:
- Kuźnice (~1000 m n.p.m.) — w lesie reglowym.
- Kasprowy Wierch (~1985 m n.p.m.) — piętro halne / turniowe.
W trakcie podejścia kolejka przekracza górną granicę lasu (~1550 m w Tatrach).
Punktacja CKE
- 1 pkt — dwie poprawne oceny.
Po co to umieć
Piętrowość roślinna gór Polski:
- Tatry (Wysokie i Zachodnie): 5 pięter (regiel dolny → regiel górny → kosówka → hale → turnie).
- Karkonosze: 4 piętra (brak turniowego).
- Babia Góra: 4 piętra.
- Bieszczady: 2 piętra (regiel dolny + połoniny) — najuboższa piętrowość.
- Świętokrzyskie / Pieniny: 1-2 piętra (zbyt niskie).
Im wyższe góry, tym więcej pięter. Klimat chłodzi się z wysokością ~0,6°C / 100 m.
Podobne zadania
budowa geologiczna Tatr, płaszczowiny, kras podziemny, jaskinie Doliny Kościeliskiej
Zadanie 4 (2 pkt)
### Zadanie 4. Na mapie geologicznej przedstawiono budowę geologiczną obszaru Tatr położonego w Polsce w zasięgu fragmentu mapy szczegółowej. W tabeli przedstawiono trasy dwóch wycieczek. Turysta szedł szlakami turystycznymi PTTK. | Nr wycieczki | Trasa wycieczki (pola mapy szczegółowej) | |:-:|---| | 1 | Kiry (pole D1) – schronisko PTTK na hali Ornak (pole C4) – Iwaniacka Przełęcz (pole B4) – Błyszcz (pole B6) | | 2 | Kuźnice (pole J1) – Myślenickie Turnie (pole J2) – Kasprowy Wierch (pole J4) | ### Zadanie 4.1. (0–1) **Na podstawie mapy geologicznej przedstaw jedną różnicę w budowie geologicznej między obszarem przedstawionym w polu D1 mapy szczegółowej a obszarem przedstawionym na północ od granicy Polski w polu B6 mapy szczegółowej, przecinanymi przez trasę wycieczki oznaczonej numerem 1. Odnieś się do wieku skał występujących na tych obszarach.** ### Zadanie 4.2. (0–1) Na mapie szczegółowej wzdłuż tras obu wycieczek przedstawiono formy krasowe. **Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.** Przez obszar charakteryzujący się występowaniem na mapie szczegółowej liczniejszych form krasu podziemnego przebiega trasa wycieczki oznaczonej: **A.** numerem 1, **B.** numerem 2, a do obecności tych form wzdłuż tras obu wycieczek przyczynia się występowanie skał: **1.** okruchowych wieku mezozoicznego. **2.** węglanowych wieku mezozoicznego. **3.** węglanowych wieku kenozoicznego.
rzeki Polski, Pilica, Narew, Warta
Zadanie 11 (2 pkt)
### Zadanie 11. (0–2) Na mapie kolorem niebieskim oznaczono wybrane rzeki, wśród których są: Bug, Narew, Pilica, San i Warta. **Uzupełnij tabelę. Obok każdego opisu wpisz nazwę rzeki wybranej spośród oznaczonych kolorem niebieskim na mapie.** | Opis rzeki | Nazwa rzeki | |---|---| | Jest jedną z rzek wypływających z Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Na tej rzece utworzono zbiornik retencyjny m.in. w celu zaopatrywania Łodzi w wodę. Jej ujście jest położone na obszarze staroglacjalnym. | .......... | | Źródła tej rzeki są położone poza granicami Polski. Jest rzeką nizinną, przecinającą wiele torfowisk. Krajobraz fragmentu jej doliny jest chroniony w parku narodowym. Jeden z jej dopływów jest rzeką od niej dłuższą. | .......... | | Rzeka od źródeł często zmienia kierunek. Na niektórych odcinkach płynie pradolinami. Jej ujście jest położone na obszarze, który był objęty ostatnim zlodowaceniem. W pobliżu jej ujścia do rzeki głównej utworzono park narodowy. | .......... |
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „piętra roślinne, Bieszczady, Tatry, Kolei Goryczkowa" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl