Zadanie 3
Matura z geografii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: XIII.3 (zakres rozszerzony) — przedstawia specyficzne cechy środowiska przyrodniczego Bieszczad.
I.3 (zakres podstawowy) — czyta i interpretuje treści różnych map, w tym topograficznych.
VI.3 (zakres podstawowy) — identyfikuje czynniki wpływające na piętrowe zróżnicowanie roślinności.
Treść zadania
Zadanie 3. (0–1)
W tabeli z wykazem pięter roślinnych oznaczono literami X i Y wybrane obszary w Polsce, wśród których są Bieszczady.
| Piętro | Tatry Wysokie | X | Y |
|---|---|---|---|
| turniowe | + | – | – |
| halne | + | + | + |
| kosówki (kosodrzewiny) | + | – | + |
| regla górnego | + | – | + |
| regla dolnego | + | + | + |
Legenda: + piętro występuje, – piętro nie występuje.
Na podstawie: Geografia Polski. Środowisko przyrodnicze, red. L. Starkel, Warszawa 1999.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.
- W Bieszczadach górna granica lasu oddziela piętro regla górnego od piętra kosówki. — P / F
- Na podstawie mapy szczegółowej Tatr można stwierdzić, że trasa Kolei Goryczkowej (pole J3/4) przecina górną granicę lasu. — P / F
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
- F — w Bieszczadach (X = brak regla górnego i kosówek, tylko halne + regiel dolny) górna granica lasu oddziela regiel dolny od piętra połonin (halnego), nie regiel górny od kosówki.
- P — na mapie szczegółowej dolna część trasy Kolei Goryczkowej (pole J3/4) przebiega przez obszar oznaczony jako las, a górna — powyżej niego, w stronę Kasprowego Wierchu.
Według tabeli w Bieszczadach (kolumna X) nie występują piętra regla górnego ani kosówki, więc górna granica lasu oddziela tam regiel dolny od piętra halnego (połonin).
Treść zadania (CKE)
Zadanie 3. (0–1)
W tabeli z wykazem pięter roślinnych oznaczono literami X i Y wybrane obszary w Polsce, wśród których są Bieszczady.
| Piętro | Tatry Wysokie | X | Y |
|---|---|---|---|
| turniowe | + | – | – |
| halne | + | + | + |
| kosówki (kosodrzewiny) | + | – | + |
| regla górnego | + | – | + |
| regla dolnego | + | + | + |
- piętro występuje, – piętro nie występuje
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.
| Nr | Zdanie | Ocena |
|---|---|---|
| 1. | W Bieszczadach górna granica lasu oddziela piętro regla górnego od piętra kosówki. | P / F |
| 2. | Na podstawie mapy szczegółowej Tatr można stwierdzić, że trasa Kolei Goryczkowej (pole J3/4) przecina górną granicę lasu. | P / F |
Co zrobić?
Identyfikacja X i Y z tabeli:
- X ma piętra: halne + regiel dolny (brak turniowego, kosówek, regla górnego) → niskie góry → Bieszczady (max ~1346 m n.p.m.).
- Y ma piętra: halne + kosówki + regiel górny + regiel dolny (brak turniowego) → wyższe góry, ale bez piętra turniowego → np. Karkonosze lub Babia Góra.
Zdanie 1: “W Bieszczadach górna granica lasu oddziela regiel górny od kosówki” → FAŁSZ. W Bieszczadach nie ma regla górnego ani kosówek. Górna granica lasu jest tu między reglem dolnym a piętrem halnym (połoninami) — bezpośrednie przejście las → łąka, bez warstw pośrednich.
Zdanie 2: „Trasa Kolei Goryczkowej (J3/4) przecina górną granicę lasu” → PRAWDA. Na mapie szczegółowej:
- dolna część trasy — w Dolinie Goryczkowej, na obszarze oznaczonym jako las;
- górna część — na stokach Kasprowego Wierchu, powyżej lasu.
Trasa przekracza więc górną granicę lasu. Uwaga: to nie jest kolej linowa z Kuźnic na Kasprowy Wierch — na mapie jest oznaczona osobno.
Punktacja CKE
- 1 pkt — dwie poprawne odpowiedzi.
- 0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Po co to umieć
Piętrowość roślinna gór Polski (według tabeli z zadania):
- Tatry Wysokie: 5 pięter (regiel dolny → regiel górny → kosówka → hale → turnie).
- Obszar Y (np. Karkonosze, Babia Góra): 4 piętra, bez turniowego.
- Bieszczady (X): regiel dolny i od razu piętro halne (połoniny).
Im wyższe góry, tym zwykle więcej pięter — temperatura powietrza spada z wysokością średnio o ok. 0,6°C na 100 m.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „piętra roślinne, Bieszczady, Tatry Wysokie, piętrowość roślinności w górach” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl