Zadanie 8
Matura z geografii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: V.3 — klasyfikacja skał, geneza skał osadowych.
Treść zadania
Zadanie 8. (0–1)
Na fotografiach oznaczonych literami X i Y przedstawiono wybrane okruchowe skały osadowe (fotografia X — luźne otoczaki o zaokrąglonych krawędziach; fotografia Y — skała zbudowana ze scementowanych otoczaków; skala 1 cm).
Na podstawie: www.pgi.gov.pl
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.
Na fotografii oznaczonej literą Y przedstawiono:
A. porfir, B. zlepieniec,
który powstaje ze skały przedstawionej na fotografii X na skutek procesu:
1. diagenezy. 2. metamorfizmu. 3. wietrzenia.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
B1 = zlepieniec, który powstaje z otoczaków przedstawionych na fotografii X na skutek diagenezy.
Diageneza = lityfikacja skały osadowej (kompakcja + cementacja). Metamorfizm = przeobrażenie skały pod wpływem T i p. Wietrzenie = rozpad mechaniczny/chemiczny — proces odwrotny.
Treść zadania (CKE)
Zadanie 8. (0–1)
Na fotografiach oznaczonych literami X i Y przedstawiono wybrane okruchowe skały osadowe.
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.
Na fotografii oznaczonej literą Y przedstawiono:
| nazwa skały | który powstaje ze skały przedstawionej na fotografii X na skutek procesu | |
|---|---|---|
| A. | porfir, | 1. ✓ diagenezy. |
| B. ✓ | zlepieniec, | 2. metamorfizmu. |
| 3. wietrzenia. |
Co zrobić?
Identyfikuj skały:
- X — luźne otoczaki (rzeczne / morskie) — osad nieskonsolidowany.
- Y — otoczaki scementowane w jedną skałę → zlepieniec (konglomerat).
Eliminuj opcje (nazwa):
- Porfir — skała magmowa wylewna (lawa wulkanu), z fenokryształami. NIE pasuje.
- Zlepieniec ✓ — skała osadowa okruchowa z otoczaków + spoiwo.
Proces przekształcenia X → Y:
- Diageneza ✓ — lityfikacja skały osadowej. Składa się z kompakcji (ciśnienie wody/osadów ściska osad) + cementacji (substancje rozpuszczone osadzają się jako spoiwo: krzemionka, węglany).
- Metamorfizm — przeobrażenie skały już istniejącej pod wpływem temperatury i ciśnienia (granit → gnejs). NIE pasuje (zbyt drastyczna zmiana).
- Wietrzenie — proces odwrotny (skała rozpada się na okruchy). NIE pasuje.
Odpowiedź: B1.
Punktacja CKE
- 1 pkt — poprawna odpowiedź.
Po co to umieć
Cykl skał:
- Osadzanie (sedymentacja) — z wody, wiatru, lodu.
- Diageneza — osad → skała osadowa (zlepieniec, piaskowiec, wapień).
- Metamorfizm — skała osadowa/magmowa → metamorficzna (gnejs, marmur, łupek).
- Topnienie → magma → skała magmowa (granit, bazalt).
- Wietrzenie → ponowne osady.
To wielki cykl geologiczny, w którym skały krążą po milionach lat. Każdy typ skały reprezentuje inny etap.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „skały osadowe okruchowe, diageneza, zlepieniec" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl