Zadanie 20 — rozwiązanie, matura geografii maj 2025, PR

Zadanie 20

Matura z geografii, maj 2025, poziom rozszerzony

Wymaganie:

I.7 (zakres rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej. XIV.3 (zakres rozszerzony) — dokonuje oceny wartości przyrodniczych i kulturowych oraz stanu zachowania krajobrazu. XIV.4 (zakres rozszerzony) — podaje przykłady działań służących zachowaniu walorów krajobrazów przyrodniczych i kulturowych oraz zapobieganiu ich degradacji. I.3 (zakres podstawowy) — czyta i interpretuje treści różnych map. X.5 (zakres podstawowy) — wykazuje znaczenie przyrodnicze, społeczne i gospodarcze lasów.

Treść zadania

Zadanie 20. (0–2)

Na planie z 1935 roku (numer 1) oraz na współczesnym ukośnym zdjęciu lotniczym (numer 2) literą X oznaczono fragmenty wybranego obszaru w Poznaniu, położonego w pobliżu rzeki. Na planie z 1935 roku obszar X (Dębina, obok dzielnicy Dębiec) to las liściasty i iglasty ze zbiornikami wodnymi; obok widać zabudowę mieszkalną i linie kolejowe. Na współczesnym zdjęciu lotniczym obszar X nadal jest zalesiony i ma zbiorniki wodne, a obok niego, za drogą i torami, stoi zabudowa mieszkaniowa.

Na podstawie: www.cyryl.poznan.pl; www.google.com

Uzasadnij trzema argumentami, że pozostawienie użytkowania terenu – takiego jak na planie z 1935 roku – na obszarze oznaczonym literą X jest korzystne dla mieszkańców miasta.

......................
......................
......................

Plan fragmentu Poznania z 1935 roku z osiedlem Dębiec; literą X oznaczono obszar położony w pobliżu rzeki. — 1. Plan z 1935 roku Na podstawie: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505 Oryginalny PDF CKE, str. 24

Współczesne ukośne zdjęcie lotnicze tego samego fragmentu Poznania; literą X oznaczono obszar położony w pobliżu rzeki. — 2. Zdjęcie lotnicze Na podstawie: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505 Oryginalny PDF CKE, str. 24

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Trzy argumenty, np. (przykładowe odpowiedzi na podstawie zasad oceniania CKE):

Jakość powietrza — obszary leśne produkują tlen, zmniejszają ilość zanieczyszczeń w powietrzu.
Rekreacja — tereny leśne i obszary wokół zbiorników wodnych są miejscem wypoczynku mieszkańców.
Mikroklimat — latem tereny leśne mają niższą temperaturę niż tereny zabudowane.
Retencja wód — las sprzyja zatrzymywaniu wody; w razie powodzi zalane zostaną tereny zieleni, a nie zabudowa.
Bioróżnorodność — tereny leśne i zbiorniki wodne sprzyjają różnorodności gatunków.
Tłumienie hałasu.
Estetyka krajobrazu.

Zasady oceniania CKE uznają też argumenty odnoszące się do edukacji ekologicznej lub historycznej mieszkańców.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 20. (0–2)

Na planie z 1935 roku (numer 1) oraz na współczesnym ukośnym zdjęciu lotniczym (numer 2) literą X oznaczono fragmenty wybranego obszaru w Poznaniu, położonego w pobliżu rzeki.

Plan Poznania z 1935 r. z obszarem X (las ze zbiornikami wodnymi, Dębina) obok dzielnicy Dębiec oraz współczesne ukośne zdjęcie lotnicze tej samej okolicy — Plan Poznania (1935) — obszar X: las ze zbiornikami wodnymi (Dębina). Współczesne zdjęcie lotnicze — obszar X nadal zalesiony. Na podstawie: www.cyryl.poznan.pl; www.google.com Oryginalny PDF CKE, str. 24

Uzasadnij trzema argumentami, że pozostawienie użytkowania terenu – takiego jak na planie z 1935 roku – na obszarze oznaczonym literą X jest korzystne dla mieszkańców miasta.

Co zrobić?

Funkcje terenów leśnych i wodnych w mieście (obszar X leży w pobliżu rzeki):

Przyrodnicze:

Jakość powietrza — las produkuje tlen i zmniejsza ilość zanieczyszczeń.
Retencja wód — las sprzyja zatrzymywaniu wody; przy powodzi zalane zostaną tereny zieleni, a nie zabudowa.
Topoklimat — latem tereny leśne są chłodniejsze niż tereny zabudowane.
Bioróżnorodność — las i zbiorniki wodne są siedliskiem wielu gatunków.

Społeczne:

Rekreacja — spacery, bieganie, rower.
Edukacja ekologiczna lub historyczna mieszkańców.

Estetyczno-akustyczne:

Tłumienie hałasu.
Estetyka krajobrazu.

Konstrukcja odpowiedzi (2 pkt) — podaj 3 różne argumenty. Nie powtarzaj tej samej myśli innymi słowami.

Punktacja CKE

2 pkt — trzy poprawne argumenty.
1 pkt — dwa poprawne argumenty.
0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Po co to umieć

Tereny zieleni w miastach łagodzą skutki zabudowy: poprawiają warunki klimatyczne i jakość powietrza, zatrzymują wodę, dają miejsce do wypoczynku. Porównanie starego planu ze współczesnym zdjęciem pozwala ocenić, czy sposób użytkowania terenu się zmienił.