Zadanie 16
Matura z geografii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: I.7 (zakres rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej.
VI.1 (zakres rozszerzony) — rozpoznaje typ gleby i wnioskuje o przydatności rolniczej na podstawie obserwacji profilu glebowego.
Treść zadania
Zadanie 16. (0–2)
Na fotografii przedstawiono profil jednej z gleb występujących w Polsce. Na profilu widoczne są: cienki poziom próchniczny, pod nim jasny (białawy) poziom wymywania, niżej brunatno-rdzawy poziom wzbogacenia oraz piaszczyste podłoże macierzyste.
Na podstawie: www.zasobynauki.pl
Zaznacz nazwę gleby, której profil przedstawiono na fotografii, a następnie wykaż, z czego wynika mała możliwość wykorzystania tej gleby pod uprawę buraka cukrowego. Odnieś się do odpowiedniej cechy widocznej na fotografii.
Mała możliwość wykorzystania pod uprawę buraka cukrowego gleby przedstawionej na fotografii wynika z: ......................
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
D. gleba bielicowa
Mała przydatność dla buraka cukrowego wynika z:
- małej zawartości substancji organicznych (próchnicy) w warstwie przypowierzchniowej — cienki poziom próchniczny;
- występowania jasnego poziomu bielicowania (wymywania związków organicznych przez wodę opadową);
- obecności piasków o niskiej zdolności zatrzymywania wody.
(Przykładowe odpowiedzi z zasad oceniania CKE.)
Uprawa buraka cukrowego wymaga gleb o dużej zawartości próchnicy i dużej zdolności magazynowania wody. Odpowiedź musi odnosić się do cechy widocznej na fotografii.
Treść zadania (CKE)
Zadanie 16. (0–2)
Na fotografii przedstawiono profil jednej z gleb występujących w Polsce.
Zaznacz nazwę gleby, której profil przedstawiono na fotografii, a następnie wykaż, z czego wynika mała możliwość wykorzystania tej gleby pod uprawę buraka cukrowego. Odnieś się do odpowiedniej cechy widocznej na fotografii.
- A. mada
- B. rędzina
- C. gleba brunatna
- D. gleba bielicowa ✓
Mała możliwość wykorzystania pod uprawę buraka cukrowego gleby przedstawionej na fotografii wynika z: …
Co zrobić?
Rozpoznawanie typów gleb po profilu:
- Mada — gleba z osadów rzecznych, często warstwowana.
- Rędzina — płytka gleba na skałach węglanowych, z okruchami skały macierzystej.
- Gleba brunatna — brunatny poziom pod próchnicą, bez jasnego poziomu wymywania.
- Bielicowa — charakterystyczny jasny poziom wymywania między próchnicą a rdzawym poziomem wzbogacenia. Powstaje zwykle pod lasami iglastymi na piaskach.
Z fotografii widać jasny pas pod próchnicą → bielica = D.
Cechy widoczne na fotografii, które ograniczają uprawę:
- Cienki poziom próchniczny — mało substancji organicznej.
- Jasny poziom wymywania — woda opadowa wymyła z niego związki organiczne i mineralne w głąb profilu.
- Piaszczyste podłoże — słabo zatrzymuje wodę.
Wymagania buraka cukrowego: gleby żyzne, zasobne w próchnicę, dobrze magazynujące wodę (np. czarnoziemy, czarne ziemie, mady, gleby brunatne). Gleba bielicowa na piaskach tych warunków nie spełnia.
Konstrukcja odpowiedzi (2 pkt):
- Nazwa: D — gleba bielicowa.
- Uzasadnienie z odniesieniem do cechy widocznej na fotografii (np. cienka próchnica, jasny poziom wymywania, podłoże piaszczyste) i do wymagań buraka cukrowego.
Punktacja CKE
- 2 pkt — poprawna nazwa gleby i poprawna odpowiedź odnosząca się do cechy gleby.
- 1 pkt — poprawna nazwa gleby albo poprawna odpowiedź odnosząca się do cechy gleby.
- 0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Po co to umieć
Rozpoznanie typu gleby z profilu pozwala wnioskować o jej przydatności rolniczej. Gleby bielicowe, ubogie w próchnicę i często piaszczyste, mają niską przydatność rolniczą, a burak cukrowy i pszenica wymagają gleb żyznych.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „gleby Polski, bielica, profil glebowy, burak cukrowy” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl