m Matura-Online.pl Rozwiązania zadań maturalnych
MGEP-R0-100-2505 • Otwarte krótkie • 2 pkt • Trudność: ★★★★☆

Zadanie 14

Matura z geografii, maj 2025, poziom rozszerzony

Wymaganie:

III.2 — zmiany pogody przy frontach atmosferycznych. III.4 — analiza mapy synoptycznej.

Treść zadania

Zadanie 14. (0–2)

Na mapie synoptycznej przedstawiono sytuację w wybranym dniu kwietnia w Europie. Na mapie zaznaczono: niże (N) i wyże (W), izobary, fronty atmosferyczne ciepłe i chłodne.

Na podstawie: www.wetterpate.de

Front atmosferyczny, który znajdował się m.in. nad środkową Polską i krajami bałtyckimi, przyniósł tam zachmurzenie. W wyniku ruchów mas powietrza na tym froncie dochodziło m.in. do wypiętrzania się chmur takich jak Cumulonimbus.

Wyjaśnij, w jaki sposób na tego rodzaju froncie atmosferycznym dochodzi do powstawania chmur rozbudowanych w pionie. Uwzględnij termikę i przemieszczanie się dwóch mas powietrza występujących na tym froncie.

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Front chłodny powstaje, gdy zimna masa powietrza (cięższa, gęstsza) napiera od tyłu na ciepłą masę powietrza (lżejszą, mniej gęstą). Zimne powietrze gwałtownie podsuwa się pod ciepłe i wypycha je w górę. Ruch ciepłego powietrza ku górze jest bardzo silny i pionowy → szybkie ochładzanie i kondensacja pary wodnej na dużej wysokości → powstają chmury kłębiaste Cumulonimbus o ogromnym rozwoju pionowym (do 12 km). Z nich padają intensywne opady przelotne, burze, grad.

Typowy błąd / pułapka

Front ciepły = łagodne opady warstwowe (Nimbostratus, Stratus). Front chłodny = burze i Cumulonimbus. Różnica wynika z prędkości i kąta nasunięcia mas powietrza.

Treść zadania (CKE)

Zadanie 14. (0–2)

Na mapie synoptycznej przedstawiono sytuację w wybranym dniu kwietnia w Europie.

Mapa synoptyczna Europy: niże baryczne (N) nad środkową Polską, fronty atmosferyczne ciepłe i chłodne
Mapa synoptyczna w wybranym dniu kwietnia. Front chłodny przemieszcza się nad środkową Polską i krajami bałtyckimi. Na podstawie: www.wetterpate.de Oryginalny PDF CKE, str. 18

Front atmosferyczny, który znajdował się m.in. nad środkową Polską i krajami bałtyckimi, przyniósł tam zachmurzenie. W wyniku ruchów mas powietrza na tym froncie dochodziło m.in. do wypiętrzania się chmur takich jak Cumulonimbus.

Wyjaśnij, w jaki sposób na tego rodzaju froncie atmosferycznym dochodzi do powstawania chmur rozbudowanych w pionie. Uwzględnij termikę i przemieszczanie się dwóch mas powietrza występujących na tym froncie.

Co zrobić?

Klucz: front chłodny vs ciepły:

  • Front ciepły — ciepłe powietrze łagodnie wsuwa się na zimne (cięższe). Powolne wznoszenie → chmury warstwowe (Stratus, Nimbostratus) → długotrwałe opady jednostajne.
  • Front chłodny — zimne powietrze gwałtownie podsuwa się pod ciepłe. Szybkie pionowe wynoszenie → chmury kłębiaste (Cumulonimbus) → krótkie ulewy, burze, grad.

Mechanizm na froncie chłodnym (krok po kroku):

  1. Dwie masy powietrza: ciepła (lżejsza, mniej gęsta) i chłodna (cięższa, gęstsza).
  2. Chłodna napiera od tyłu (zwykle z W lub NW) na ciepłą.
  3. Chłodne powietrze jako cięższe podsuwa się pod ciepłe (klin).
  4. Ciepłe powietrze zostaje wypchnięte pionowo w górę z dużą prędkością.
  5. Pionowe wznoszenie → adiabatyczne ochłodzenie (~1°C / 100 m wzlot) → kondensacja pary wodnej.
  6. Kondensacja zachodzi na dużej wysokości → powstają chmury Cumulonimbus (do 12-15 km wysokości).
  7. Z Cumulonimbus → intensywne opady przelotne, burze, grad.

Konstrukcja odpowiedzi (2 pkt) musi zawierać:

  1. Mechanizm przemieszczania mas (zimna pod ciepłą).
  2. Pionowe wznoszenie ciepłej + ochłodzenie + kondensacja.
  3. Powstawanie Cumulonimbus (rozbudowanych pionowo).

Punktacja CKE

  • 2 pkt — pełne wyjaśnienie: zimna masa wpycha ciepłą pionowo w górę + kondensacja.
  • 1 pkt — wyjaśnienie częściowe.

Po co to umieć

Mapa synoptyczna = język meteorologa:

  • Izobary — linie równego ciśnienia.
  • N (niż) i W (wyż) — ośrodki baryczne.
  • Czerwone półkola = front ciepły. Niebieskie trójkąty = front chłodny.
  • Strzałki = wiatr.

W Polsce większość pogody pochodzi z niżów atlantyckich, które przemieszczają fronty z W na E. Front chłodny często kończy cykl niżu — przynosi burze i ochłodzenie.

Podobne zadania

klimatogramy Ameryki Płd, Rio de Janeiro, prądy morskie, geomorfologia Rio

Zadanie 13 (3 pkt)

### Zadanie 13. Na fotografii przedstawiono fragment Rio de Janeiro i jego okolic (23°S, 43°W). Poniżej przedstawiono klimatogramy dla trzech stacji położonych na wybrzeżu Ameryki Południowej, wśród których jest stacja w Rio de Janeiro. Klimatogramy oznaczono literami A, B, C i pokazują średnie miesięczne temperatury powietrza (°C) oraz sumy opadów (mm). Na podstawie: www.wikimedia.org; www.climate-data.org ### Zadanie 13.1. (0–1) W tabeli podano współrzędne geograficzne dwóch stacji meteorologicznych spośród przedstawionych na klimatogramach. **Uzupełnij tabelę. Wpisz obok współrzędnych geograficznych literę, którą oznaczono właściwy klimatogram.** | Współrzędne geograficzne stacji meteorologicznej | Klimatogram (wpisz literę A, B albo C) | |:-:|:-:| | 11°N, 72°W | .......... | | 33°S, 72°W | .......... | ### Zadanie 13.2. (0–1) **Oceń, czy poniższe informacje o prądach morskich płynących wzdłuż wybrzeży Ameryki Południowej są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.** 1. Prąd Brazylijski płynie w kierunku wysokich szerokości geograficznych położonych na półkuli południowej. — **P / F** 2. Prąd Brazylijski i prąd płynący w tych samych szerokościach geograficznych wzdłuż zachodniego wybrzeża Ameryki Południowej są prądami tego samego rodzaju pod względem warunków termicznych. — **P / F** ### Zadanie 13.3. (0–1) Akweny przedstawione na fotografii stanowią ograniczenie w zagospodarowaniu przestrzennym Rio de Janeiro. **Przedstaw dwa przyrodnicze uwarunkowania, które ograniczają zabudowę obszaru lądowego widocznego na fotografii, inne niż odnoszące się do wód powierzchniowych.** 1. ...................... 2. ......................

geomorfologia eoliczna, wydmy vs ostaniec/grzyb skalny, klimat suchy

Zadanie 15 (2 pkt)

### Zadanie 15. (0–2) Na fotografiach oznaczonych literami A i B przedstawiono wypukłe formy terenu, które powstały na obszarach o podobnych warunkach klimatycznych. Fotografia A — wydmy piaszczyste na pustyni. Fotografia B — grzyb skalny (ostaniec o szerokim kapeluszu i wąskiej podstawie). Na podstawie: www.static.wikia.nocookie.net; www.wikimedia.org **Podaj jedno podobieństwo i jedną różnicę w genezie wypukłych form terenu przedstawionych na fotografiach.** - Podobieństwo: ...................... - Różnica: ......................

Rozumiesz, jak to rozwiązać?

Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji

matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „meteorologia, mapa synoptyczna Europy, front chłodny, chmury Cumulonimbus" zrobisz samodzielnie.

Otwórz matury-online.pl