Zadanie 19 — rozwiązanie, matura geografii maj 2025, PR

Treść zadania

Zadanie 19. (0–1)

Na wykresie przedstawiono medianę wieku mieszkańców Polski oraz innych wybranych krajów oznaczonych numerami 1–4 w latach 1980, 2000 i 2020. Mediana dzieli populację każdego z krajów na dwie części o równej liczebności w ten sposób, że poniżej i powyżej jej wartości znajduje się jednakowa liczba mieszkańców.

Wartości mediany wieku (w latach) odczytane z wykresu: Polska – 1980: ok. 29, 2000: ok. 35, 2020: ok. 42. Kraj 1 – 1980: ok. 18, 2000: ok. 17, 2020: ok. 20. Kraj 2 – 1980: ok. 33, 2000: ok. 37, 2020: ok. 40. Kraj 3 – 1980: ok. 33, 2000: ok. 41, 2020: ok. 48. Kraj 4 – 1980: ok. 20, 2000: ok. 25, 2020: ok. 31.

Na podstawie: World Population Prospects, www.population.un.org

Wśród państw oznaczonych na wykresie numerami 1–4 znajdują się: Turcja, Etiopia, Japonia i Norwegia.

Który kraj oznaczono numerem 4 na wykresie? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.

A. TurcjaB. EtiopiaC. JaponiaD. Norwegia

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

A. Turcja — mediana wieku 20→31 lat odpowiada krajowi w trakcie transformacji demograficznej.

Pozostałe:

Kraj 1 (stała mediana ~17-20): Etiopia (wciąż młoda populacja)
Kraj 2 (mediana 33→40): Norwegia (rozwinięta, umiarkowanie starzejąca)
Kraj 3 (mediana 32→48): Japonia (najszybciej starzejąca się)

Treść zadania (CKE)

Zadanie 19. (0–1)

Na wykresie przedstawiono medianę wieku mieszkańców Polski oraz innych wybranych krajów oznaczonych numerami 1–4 w latach 1980, 2000 i 2020.

Wykres słupkowy mediany wieku w Polsce i 4 krajach (1, 2, 3, 4) w latach 1980, 2000, 2020 — Mediana wieku: Polska ~30→42, Kraj 1 ~17-20 (Etiopia), Kraj 2 ~33-40 (Norwegia), Kraj 3 ~32-48 (Japonia), Kraj 4 ~20-31 (Turcja). Na podstawie: World Population Prospects, www.population.un.org Oryginalny PDF CKE, str. 23

Wśród państw oznaczonych na wykresie numerami 1–4 znajdują się: Turcja, Etiopia, Japonia i Norwegia.

Który kraj oznaczono numerem 4 na wykresie? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.

A. Turcja ✓
B. Etiopia
C. Japonia
D. Norwegia

Co zrobić?

Mediana wieku = wiek, który dzieli populację na dwie równe części. Wskaźnik zaawansowania transformacji demograficznej:

Niska (~17-25): kraje rozwijające się, dużo dzieci.
Średnia (~25-35): transformacja.
Wysoka (~35-50): kraje rozwinięte, starzenie.

Klasyfikacja krajów:

Etiopia: stała ~17-20 lat (młoda populacja).
Turcja: wzrost z ~20 do ~31 (klasyczna transformacja).
Norwegia: ~33-40 (umiarkowane starzenie).
Japonia: ~32-48 (najszybciej starzejąca).

Kraj 4 (mediana 20→31) = Turcja (A).

Punktacja CKE

1 pkt — poprawna odpowiedź.

Po co to umieć

Transformacja demograficzna świata:

Faza 1: wysokie urodzenia + wysokie zgony (mediana ~18, niewiele krajów dziś).
Faza 2: wysokie urodzenia + spadek zgonów (Afryka — Etiopia, Niger).
Faza 3: spadek urodzeń + niskie zgony (Azja Płd. — Indie, Turcja).
Faza 4-5: niskie urodzenia + niskie zgony, starzenie (Europa, Japonia).

Mediana wieku to proxy dla fazy transformacji.