Zadanie 25
Matura z geografii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: 25.1: X.1 (zakres rozszerzony) — charakteryzuje różne typy rolnictwa, przedstawia ich uwarunkowania oraz wyróżnia główne cechy regionów rolniczych na świecie; I.3 (zakres podstawowy) — czyta i interpretuje treści różnych map; X.1 (zakres podstawowy) — wyjaśnia wpływ czynników przyrodniczych na rozwój rolnictwa na świecie.
25.2: I.7 i X.1 (zakres rozszerzony); I.3, X.1 i X.3 (zakres podstawowy) — m.in. wyjaśnia zasięg geograficzny głównych upraw.
Treść zadania
Zadanie 25.
Na mapie numerami 1–3 oznaczono wybrane obszary rolnicze. Opis mapy: obszary leżą w Ameryce Północnej, w USA — obszar 1 w północnej części środkowych USA, na zachód od Wielkich Jezior (ok. 45°N); obszar 2 na południowy zachód od Wielkich Jezior (ok. 42°N); obszar 3 nad dolną Missisipi, w pobliżu wybrzeża Zatoki Meksykańskiej (ok. 30°N).
Na podstawie: www.wikimedia.org
Zadanie 25.1. (0–1)
Które uwarunkowanie przyrodnicze jest charakterystyczne dla obszaru rolniczego oznaczonego numerem 1? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.
A. Całoroczny okres wegetacyjny.
B. Średnia roczna amplituda temperatury powietrza <15 °C.
C. Obecność gleb strefowych o wysokich klasach bonitacyjnych.
D. Roczne sumy opadów atmosferycznych >1500 mm z przewagą w chłodnej porze roku.
Zadanie 25.2. (0–2)
Uzupełnij tabelę. Przyporządkuj do każdego z obszarów oznaczonych numerami 2 i 3 po dwie charakterystyczne dla nich rośliny uprawne wybrane spośród podanych.
bawełna, burak cukrowy, maniok, soja, trzcina cukrowa
| Obszar | Rośliny uprawne |
|---|---|
| 2 | .......... |
| 3 | .......... |
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
25.1. — C. Obecność gleb strefowych o wysokich klasach bonitacyjnych (żyzne gleby czarnoziemne prerii w środkowej części USA).
- A — nie: zimą jest tam mróz, okres wegetacyjny nie trwa cały rok.
- B — nie: klimat jest kontynentalny, z dużą roczną amplitudą temperatury.
- D — nie: to nie jest obszar z sumami opadów >1500 mm z przewagą w chłodnej porze roku.
25.2. (zasady oceniania CKE)
- Obszar 2: burak cukrowy, soja
- Obszar 3: bawełna, trzcina cukrowa
Treść zadania (CKE)
Zadanie 25.
Na mapie numerami 1–3 oznaczono wybrane obszary rolnicze.
Zadanie 25.1. (0–1)
Które uwarunkowanie przyrodnicze jest charakterystyczne dla obszaru rolniczego oznaczonego numerem 1? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.
- A. Całoroczny okres wegetacyjny.
- B. Średnia roczna amplituda temperatury powietrza <15 °C.
- C. Obecność gleb strefowych o wysokich klasach bonitacyjnych. ✓
- D. Roczne sumy opadów atmosferycznych >1500 mm z przewagą w chłodnej porze roku.
Zadanie 25.2. (0–2)
Uzupełnij tabelę. Przyporządkuj do każdego z obszarów oznaczonych numerami 2 i 3 po dwie charakterystyczne dla nich rośliny uprawne wybrane spośród podanych: bawełna, burak cukrowy, maniok, soja, trzcina cukrowa.
| Obszar | Rośliny uprawne |
|---|---|
| 2 | burak cukrowy, soja (ok. 42°N — klimat umiarkowany) |
| 3 | bawełna, trzcina cukrowa (ok. 30°N — klimat podzwrotnikowy) |
Co zrobić?
25.1. — uwarunkowanie obszaru 1
Obszar 1 — wnętrze kontynentu, ok. 45°N, na zachód od Wielkich Jezior. Specyfika:
- Klimat umiarkowany kontynentalny — ciepłe lato i mroźna zima.
- Gleby strefowe obszarów trawiastych (preriowe, czarnoziemne) — żyzne, wysokich klas bonitacyjnych.
Eliminuj opcje:
- A (całoroczny okres wegetacyjny) — błąd: zimy są mroźne.
- B (amplituda <15°C) — błąd: w klimacie kontynentalnym roczna amplituda temperatury jest duża.
- C ✓ — gleby strefowe o wysokich klasach bonitacyjnych.
- D (opady >1500 mm z przewagą w chłodnej porze) — błąd: we wnętrzu kontynentu opady są znacznie mniejsze, a przewaga opadów w chłodnej porze roku cechuje klimat śródziemnomorski.
Odpowiedź: C.
25.2. — rośliny dla obszarów 2 i 3
Obszar 2 (ok. 42°N, na południowy zachód od Wielkich Jezior) — klimat umiarkowany ciepły, żyzne gleby → rośliny strefy umiarkowanej: burak cukrowy, soja.
Obszar 3 (ok. 30°N, nad dolną Missisipi przy Zatoce Meksykańskiej) — klimat podzwrotnikowy, gorące i wilgotne lato → bawełna, trzcina cukrowa.
Eliminuj:
- Burak cukrowy — roślina strefy umiarkowanej → pasuje do obszaru 2, nie do 3.
- Maniok — roślina strefy międzyzwrotnikowej → nie pasuje do żadnego z tych obszarów.
Punktacja CKE
- 25.1: 1 pkt — poprawna odpowiedź (C); 0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
- 25.2: 2 pkt — dwa poprawne przyporządkowania w obu wierszach tabeli; 1 pkt — dwa poprawne przyporządkowania w jednym wierszu albo po jednym poprawnym przyporządkowaniu w obu wierszach; 0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Po co to umieć
Rozmieszczenie upraw zależy od warunków klimatycznych i glebowych: w strefie umiarkowanej uprawia się m.in. zboża, soję i buraka cukrowego, a w strefie podzwrotnikowej — m.in. bawełnę i trzcinę cukrową.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „rolnictwo Ameryki Płn, kukurydza, soja, bawełna, trzcina cukrowa” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl