Zadanie 18
Matura z geografii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: XV.3 — skutki współczesnych przemian demograficznych w Polsce.
Treść zadania
Zadanie 18. (0–2)
Na wykresach przedstawiono dane dotyczące struktury ludności Polski według wieku i płci w 2011 roku oraz w 2021 roku. Piramidy pokazują liczebność (w tys.) mężczyzn i kobiet w pięcioletnich grupach wieku od 0–4 do 95–99 oraz ≥100 lat.
Na podstawie: Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021. Raport z wstępnych wyników, Warszawa 2022.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.
- W 2011 roku współczynnik feminizacji w grupie ludności w wieku przedprodukcyjnym wynosił powyżej 100. — P / F
- Liczebność roczników należących do powojennego wyżu kompensacyjnego była wyższa w 2021 roku niż w 2011 roku. — P / F
- Liczba osób w wieku przedprodukcyjnym była większa w 2011 roku niż w 2021 roku. — P / F
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
- F — Współczynnik feminizacji w wieku przedprodukcyjnym (0-17 lat) ZAWSZE jest poniżej 100 (rodzi się więcej chłopców niż dziewczyn — naturalne, ~105 chłopców na 100 dziewczyn).
- F — Wyż kompensacyjny (powojenny baby boom) to roczniki ur. 1946-1955. W 2011 mieli 56-65 lat, w 2021: 66-75. W 2021 ich liczebność jest niższa (zgony w starszym wieku).
- P — w 2011 było więcej osób w wieku przedprodukcyjnym (0-17) niż w 2021, bo proces depopulacji i starzenia trwał między tymi datami.
Klucz: FFP
Treść zadania (CKE)
Zadanie 18. (0–2)
Na wykresach przedstawiono dane dotyczące struktury ludności Polski według wieku i płci w 2011 roku oraz w 2021 roku.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.
| Nr | Zdanie | Ocena |
|---|---|---|
| 1. | W 2011 roku współczynnik feminizacji w grupie ludności w wieku przedprodukcyjnym wynosił powyżej 100. | P / F |
| 2. | Liczebność roczników należących do powojennego wyżu kompensacyjnego była wyższa w 2021 roku niż w 2011 roku. | P / F |
| 3. | Liczba osób w wieku przedprodukcyjnym była większa w 2011 roku niż w 2021 roku. | P / F |
Co zrobić?
Zdanie 1: feminizacja przedprodukcyjnych >100? → FAŁSZ.
Współczynnik feminizacji = liczba kobiet / 100 mężczyzn. W wieku przedprodukcyjnym (0-17 lat) rodzi się więcej chłopców (~105 chłopców na 100 dziewczynek — biologiczna stała). Więc feminizacja poniżej 100 (~95 kobiet na 100 mężczyzn).
Powyżej 100 feminizacja występuje dopiero w wieku poprodukcyjnym (kobiety żyją dłużej).
Zdanie 2: wyż kompensacyjny w 2021 > 2011? → FAŁSZ.
Wyż kompensacyjny = roczniki 1946-1955 (powojenny baby boom):
- W 2011 r. mieli 56-65 lat (jeszcze duża liczebność).
- W 2021 r. mają 66-75 lat (część zmarła w międzyczasie).
Liczebność maleje w czasie (zgony) — w 2021 mniej niż w 2011.
Zdanie 3: liczba przedprodukcyjnych 2011 > 2021? → PRAWDA.
Polska po 2010 r. ma bardzo niską dzietność (~1,3 dziecka/kobietę). Stopniowo mniej dzieci rodzi się każdego roku. Roczniki przedprodukcyjne kurczą się.
W 2021 r. przedprodukcyjne (0-17) były mniej liczne niż w 2011 (dzieci urodzone w 2010-2020 to mniej liczne pokolenie).
Punktacja CKE
- 2 pkt — trzy poprawne oceny.
- 1 pkt — dwie poprawne.
Po co to umieć
Piramida wieku Polski — kluczowe wyże i niże:
- Wyż kompensacyjny 1946-55 (po II WŚ).
- Wyż lat 80. (~1980-85, dzieci kompensacyjnego).
- Niż lat 90. (transformacja, emigracja, niska dzietność).
- Wyż lat 2000-2010 (echo wyżu lat 80.).
- Niż po 2010 r. (kontynuacja, kryzys demograficzny).
To falowanie pokoleń to klasyk demografii. Każdy wyż powraca za ~30 lat jako echo.
Podobne zadania
mediana wieku, Turcja, Etiopia, Japonia, Norwegia
Zadanie 19 (1 pkt)
### Zadanie 19. (0–1) Na wykresie przedstawiono medianę wieku mieszkańców Polski oraz innych wybranych krajów oznaczonych numerami 1–4 w latach 1980, 2000 i 2020. Mediana dzieli populację każdego z krajów na dwie części o równej liczebności w ten sposób, że poniżej i powyżej jej wartości znajduje się jednakowa liczba mieszkańców. Wartości mediany wieku (w latach) odczytane z wykresu: Polska – 1980: ok. 29, 2000: ok. 35, 2020: ok. 42. Kraj 1 – 1980: ok. 18, 2000: ok. 17, 2020: ok. 20. Kraj 2 – 1980: ok. 33, 2000: ok. 37, 2020: ok. 40. Kraj 3 – 1980: ok. 33, 2000: ok. 41, 2020: ok. 48. Kraj 4 – 1980: ok. 20, 2000: ok. 25, 2020: ok. 31. Na podstawie: *World Population Prospects*, www.population.un.org Wśród państw oznaczonych na wykresie numerami 1–4 znajdują się: Turcja, Etiopia, Japonia i Norwegia. **Który kraj oznaczono numerem 4 na wykresie? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.** **A.** Turcja **B.** Etiopia **C.** Japonia **D.** Norwegia
gęstość zaludnienia Afryki, Algieria, Nigeria, RPA
Zadanie 22 (2 pkt)
### Zadanie 22. (0–2) Na mapie przedstawiono gęstość zaludnienia i wybrane miasta Afryki. Legenda: liczba mieszkańców na 1 km² — powyżej 200, 100–200, 50–100, 10–50, 1–10, poniżej 1; obszary niezamieszkane; miasta. Na podstawie: *Atlas geograficzny*, Warszawa 2020. Literami A–D oznaczono opisy odnoszące się do gęstości zaludnienia w wybranych krajach Afryki: **A.** Do dużej gęstości zaludnienia na wybrzeżu tego kraju przyczyniają się obecność delty rzeki i bogate złoża ropy naftowej. **B.** Ograniczeniem dla gęstości zaludnienia na południe od stolicy kraju jest występowanie gór i obszarów pustynnych. **C.** Do dużej gęstości zaludnienia na tym obszarze przyczynia się obecność jednego z największych jezior Afryki. **D.** Zasoby złóż surowców mineralnych, takich jak węgiel kamienny, złoto, diamenty i rudy metali, przyczyniają się do dużej gęstości zaludnienia w rejonach ich wydobycia. **Uzupełnij tabelę. Wpisz obok nazwy każdego z krajów literę, którą oznaczono właściwy opis wybrany z podanych.** | Kraj | Opis (wpisz literę) | |---|---| | Algieria | .......... | | Nigeria | .......... | | Republika Południowej Afryki | .......... |
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „piramidy wieku Polski 2011 vs 2021, starzenie społeczeństwa" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl