Zadanie 18 — rozwiązanie, matura geografii maj 2025, PR

Treść zadania

Zadanie 18. (0–2)

Na wykresach przedstawiono dane dotyczące struktury ludności Polski według wieku i płci w 2011 roku oraz w 2021 roku. Piramidy pokazują liczebność (w tys.) mężczyzn i kobiet w pięcioletnich grupach wieku od 0–4 do 95–99 oraz ≥100 lat.

Na podstawie: Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021. Raport z wstępnych wyników, Warszawa 2022.

Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.

W 2011 roku współczynnik feminizacji w grupie ludności w wieku przedprodukcyjnym wynosił powyżej 100. — P / F
Liczebność roczników należących do powojennego wyżu kompensacyjnego była wyższa w 2021 roku niż w 2011 roku. — P / F
Liczba osób w wieku przedprodukcyjnym była większa w 2011 roku niż w 2021 roku. — P / F

Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

F — Współczynnik feminizacji w wieku przedprodukcyjnym (0-17 lat) ZAWSZE jest poniżej 100 (rodzi się więcej chłopców niż dziewczyn — naturalne, ~105 chłopców na 100 dziewczyn).
F — Wyż kompensacyjny (powojenny baby boom) to roczniki ur. 1946-1955. W 2011 mieli 56-65 lat, w 2021: 66-75. W 2021 ich liczebność jest niższa (zgony w starszym wieku).
P — w 2011 było więcej osób w wieku przedprodukcyjnym (0-17) niż w 2021, bo proces depopulacji i starzenia trwał między tymi datami.

Klucz: FFP

Treść zadania (CKE)

Zadanie 18. (0–2)

Na wykresach przedstawiono dane dotyczące struktury ludności Polski według wieku i płci w 2011 roku oraz w 2021 roku.

Dwie piramidy wieku Polski: 2011 i 2021. Wyraźne przesunięcie peakow w górę = starzenie. — Piramidy wieku i płci Polski w 2011 i 2021 r. Widoczne przesunięcie ludności w starsze grupy. Na podstawie: Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021. Raport z wstępnych wyników, Warszawa 2022 Oryginalny PDF CKE, str. 22

Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.

Nr	Zdanie	Ocena
1.	W 2011 roku współczynnik feminizacji w grupie ludności w wieku przedprodukcyjnym wynosił powyżej 100.	P / F
2.	Liczebność roczników należących do powojennego wyżu kompensacyjnego była wyższa w 2021 roku niż w 2011 roku.	P / F
3.	Liczba osób w wieku przedprodukcyjnym była większa w 2011 roku niż w 2021 roku.	P / F

Co zrobić?

Zdanie 1: feminizacja przedprodukcyjnych >100? → FAŁSZ.

Współczynnik feminizacji = liczba kobiet / 100 mężczyzn. W wieku przedprodukcyjnym (0-17 lat) rodzi się więcej chłopców (~105 chłopców na 100 dziewczynek — biologiczna stała). Więc feminizacja poniżej 100 (~95 kobiet na 100 mężczyzn).

Powyżej 100 feminizacja występuje dopiero w wieku poprodukcyjnym (kobiety żyją dłużej).

Zdanie 2: wyż kompensacyjny w 2021 > 2011? → FAŁSZ.

Wyż kompensacyjny = roczniki 1946-1955 (powojenny baby boom):

W 2011 r. mieli 56-65 lat (jeszcze duża liczebność).
W 2021 r. mają 66-75 lat (część zmarła w międzyczasie).

Liczebność maleje w czasie (zgony) — w 2021 mniej niż w 2011.

Zdanie 3: liczba przedprodukcyjnych 2011 > 2021? → PRAWDA.

Polska po 2010 r. ma bardzo niską dzietność (~1,3 dziecka/kobietę). Stopniowo mniej dzieci rodzi się każdego roku. Roczniki przedprodukcyjne kurczą się.

W 2021 r. przedprodukcyjne (0-17) były mniej liczne niż w 2011 (dzieci urodzone w 2010-2020 to mniej liczne pokolenie).

Punktacja CKE

2 pkt — trzy poprawne oceny.
1 pkt — dwie poprawne.

Po co to umieć

Piramida wieku Polski — kluczowe wyże i niże:

Wyż kompensacyjny 1946-55 (po II WŚ).
Wyż lat 80. (~1980-85, dzieci kompensacyjnego).
Niż lat 90. (transformacja, emigracja, niska dzietność).
Wyż lat 2000-2010 (echo wyżu lat 80.).
Niż po 2010 r. (kontynuacja, kryzys demograficzny).

To falowanie pokoleń to klasyk demografii. Każdy wyż powraca za ~30 lat jako echo.