Zadanie 18
Matura z geografii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: I.7 (zakres rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej.
XXI.1 (zakres rozszerzony) — charakteryzuje problemy demograficzne w skali krajowej.
I.5 (zakres podstawowy) — interpretuje dane liczbowe przedstawione w postaci wykresów.
XV.2 (zakres podstawowy) — analizuje strukturę demograficzną ludności Polski na podstawie piramidy wieku i płci.
Treść zadania
Zadanie 18. (0–2)
Na wykresach przedstawiono dane dotyczące struktury ludności Polski według wieku i płci w 2011 roku oraz w 2021 roku. Piramidy pokazują liczebność (w tys.) mężczyzn i kobiet w pięcioletnich grupach wieku od 0–4 do 95–99 oraz ≥100 lat.
Na podstawie: Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021. Raport z wstępnych wyników, Warszawa 2022.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.
- W 2011 roku współczynnik feminizacji w grupie ludności w wieku przedprodukcyjnym wynosił powyżej 100. — P / F
- Liczebność roczników należących do powojennego wyżu kompensacyjnego była wyższa w 2021 roku niż w 2011 roku. — P / F
- Liczba osób w wieku przedprodukcyjnym była większa w 2011 roku niż w 2021 roku. — P / F
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
- F — w młodszych grupach wieku liczba mężczyzn jest większa od liczby kobiet (rodzi się więcej chłopców niż dziewczynek), więc współczynnik feminizacji w wieku przedprodukcyjnym był poniżej 100.
- F — Wyż kompensacyjny (powojenny baby boom) to roczniki ur. 1946-1955. W 2011 mieli 56-65 lat, w 2021: 66-75. W 2021 ich liczebność jest niższa (zgony w starszym wieku).
- P — w 2011 było więcej osób w wieku przedprodukcyjnym (0-17) niż w 2021, bo proces depopulacji i starzenia trwał między tymi datami.
Klucz: FFP
Treść zadania (CKE)
Zadanie 18. (0–2)
Na wykresach przedstawiono dane dotyczące struktury ludności Polski według wieku i płci w 2011 roku oraz w 2021 roku.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe.
| Nr | Zdanie | Ocena |
|---|---|---|
| 1. | W 2011 roku współczynnik feminizacji w grupie ludności w wieku przedprodukcyjnym wynosił powyżej 100. | P / F |
| 2. | Liczebność roczników należących do powojennego wyżu kompensacyjnego była wyższa w 2021 roku niż w 2011 roku. | P / F |
| 3. | Liczba osób w wieku przedprodukcyjnym była większa w 2011 roku niż w 2021 roku. | P / F |
Co zrobić?
Zdanie 1: feminizacja przedprodukcyjnych >100? → FAŁSZ.
Współczynnik feminizacji = liczba kobiet na 100 mężczyzn. Na piramidzie z 2011 r. w grupach 0–4 do 15–19 lat słupki mężczyzn są dłuższe niż słupki kobiet → w wieku przedprodukcyjnym (0–17 lat) współczynnik feminizacji był poniżej 100. Przyczyna: rodzi się nieco więcej chłopców niż dziewczynek.
Przewaga kobiet pojawia się dopiero w starszych grupach wieku (kobiety żyją dłużej).
Zdanie 2: wyż kompensacyjny w 2021 > 2011? → FAŁSZ.
Wyż kompensacyjny = roczniki urodzone w pierwszych latach po II wojnie światowej:
- W 2011 r. były w grupach ok. 55–64 lat (na piramidzie wyraźnie liczne).
- W 2021 r. były w grupach ok. 65–74 lat (część osób zmarła w międzyczasie).
Liczebność maleje w czasie (zgony) — w 2021 mniej niż w 2011.
Zdanie 3: liczba przedprodukcyjnych 2011 > 2021? → PRAWDA.
Porównaj na obu piramidach grupy od 0–4 do 15–19 lat. Najwyraźniejsza różnica dotyczy grupy 15–19 lat: w 2011 r. była znacznie liczniejsza niż w 2021 r. W sumie osób w wieku przedprodukcyjnym (0–17 lat) było więcej w 2011 r. — to skutek niskiej liczby urodzeń w Polsce.
Punktacja CKE
- 2 pkt — trzy poprawne odpowiedzi.
- 1 pkt — dwie poprawne odpowiedzi.
- 0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Po co to umieć
Piramida wieku Polski ma wyraźne wyże i niże demograficzne. Na piramidzie z 2021 r. widać m.in. powojenny wyż kompensacyjny (grupy ok. 65–74 lat) i wyż z przełomu lat 70. i 80. (grupy ok. 35–44 lat). Liczne roczniki „przesuwają się” w górę piramidy co 10 lat o dwie pięcioletnie grupy wieku.
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „piramidy wieku Polski 2011 vs 2021, starzenie społeczeństwa” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl