Zadanie 28
Matura z geografii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: XI.4 — struktury zużycia energii (OZE / nieodnawialne).
XI.6 — pozytywne i negatywne skutki źródeł energii.
Treść zadania
Zadanie 28.
Na wykresach przedstawiono strukturę produkcji energii elektrycznej w latach 2000 i 2021 w Polsce, w Hiszpanii oraz w dwóch innych państwach Europy, oznaczonych literami X i Y. Legenda obejmuje źródła: węgiel kamienny i brunatny, ropa naftowa, gaz ziemny, energia jądrowa, woda, wiatr, energia słoneczna, inne źródła odnawialne.
Na podstawie: H. Ritchie, M. Roser (2021) – Energy, Our World in Data, www.ourworldindata.org
Zadanie 28.1. (0–1)
Przedstaw dwie zmiany, wspólne dla Polski i Hiszpanii, które zaszły między rokiem 2000 a rokiem 2021 w bilansie energetycznym tych krajów i są korzystne dla środowiska przyrodniczego.
- ......................
- ......................
Zadanie 28.2. (0–1)
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.
Strukturze produkcji energii elektrycznej w Szwajcarii, oznaczonej na wykresach:
A. literą X, B. literą Y,
sprzyja występowanie w tym kraju:
1. bogatych zasobów nieodnawialnych surowców energetycznych. 2. odpowiednich warunków przyrodniczych lub pozaprzyrodniczych dla hydroenergetyki i energetyki jądrowej. 3. korzystnych warunków klimatycznych dla energetyki wiatrowej.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
28.1. Dwie wspólne zmiany 2000→2021 korzystne dla środowiska:
- Spadek udziału węgla kamiennego i brunatnego (w Polsce ~95% → 70%; w Hiszpanii ~36% → 5%) → mniej emisji CO₂, SO₂, NOₓ, pyłów.
- Wzrost udziału energetyki wiatrowej (i innych OZE — fotowoltaika, biogaz) → ograniczenie emisji gazów cieplarnianych.
- (Również: rozwój energetyki słonecznej, spadek udziału ropy naftowej.)
28.2. Szwajcaria = Y (oznaczona Y na wykresach).
Struktura Y (2000 i 2021): głównie woda (hydroenergetyka — ~55%) + energia jądrowa (~40%). Szwajcaria ma korzystne warunki przyrodnicze dla hydroenergetyki (Alpy — wysokie góry, opady, jeziora, rzeki górskie). Brak własnych surowców energetycznych → energetyka jądrowa + hydro.
Odpowiedź B2: literą Y, sprzyja występowanie w tym kraju odpowiednich warunków przyrodniczych lub pozaprzyrodniczych dla hydroenergetyki i energetyki jądrowej.
Treść zadania (CKE)
Zadanie 28.
Na wykresach przedstawiono strukturę produkcji energii elektrycznej w latach 2000 i 2021 w Polsce, w Hiszpanii oraz w dwóch innych państwach Europy, oznaczonych literami X i Y.
Zadanie 28.1. (0–1)
Przedstaw dwie zmiany, wspólne dla Polski i Hiszpanii, które zaszły między rokiem 2000 a rokiem 2021 w bilansie energetycznym tych krajów i są korzystne dla środowiska przyrodniczego.
Zadanie 28.2. (0–1)
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.
Strukturze produkcji energii elektrycznej w Szwajcarii, oznaczonej na wykresach:
| literą | sprzyja występowanie w tym kraju | |
|---|---|---|
| A. | literą X, | 1. bogatych zasobów nieodnawialnych surowców energetycznych. |
| B. ✓ | literą Y, | 2. ✓ odpowiednich warunków przyrodniczych lub pozaprzyrodniczych dla hydroenergetyki i energetyki jądrowej. |
| 3. korzystnych warunków klimatycznych dla energetyki wiatrowej. |
Co zrobić?
28.1. — wspólne zmiany 2000→2021
Czytaj wykresy Polski i Hiszpanii:
- Polska 2000: ~95% węgiel. 2021: ~70% węgiel + wzrost OZE (wiatr, słońce, biomasa).
- Hiszpania 2000: ~36% węgiel. 2021: ~5% węgiel + duży udział wiatru, słońca, gazu.
Dwie wspólne zmiany:
- Spadek udziału węgla (kamiennego i brunatnego) — w obu krajach. Skutek: mniej emisji CO₂, SO₂, NOₓ, pyłów.
- Wzrost udziału OZE (energia wiatrowa, słoneczna) — w obu krajach. Skutek: mniej emisji gazów cieplarnianych, mniejsza zależność od surowców kopalnych.
28.2. — Szwajcaria X czy Y?
Charakterystyka Szwajcarii:
- Bardzo mało własnych surowców kopalnych.
- Wysokie góry (Alpy) → idealne warunki dla hydroenergetyki.
- Tradycja energetyki jądrowej (4 elektrownie atomowe, ~30% energii).
- Reszta = woda (~55%) + niewielkie OZE.
Eliminacja:
- Polska = węgiel.
- Hiszpania = mix (wiatr, gaz, słońce).
- X = (zwykle Niemcy lub Francja — duża jądrowa).
- Y = woda + jądrowa = Szwajcaria ✓.
Uzasadnienie: opcja 2 — “odpowiednie warunki przyrodnicze (Alpy → hydroenergetyka) lub pozaprzyrodnicze (rozwinięta technologia → energetyka jądrowa)”.
Odpowiedź: B2.
Punktacja CKE
- 28.1: 1 pkt — dwie poprawne zmiany.
- 28.2: 1 pkt — poprawna odpowiedź A albo B oraz 1./2./3.
Po co to umieć
Mix energetyczny krajów Europy (uproszczone):
- Polska: węgiel (60%+ wciąż), gaz, OZE rosnące.
- Niemcy: gaz, węgiel, OZE (Energiewende, wiatr, słońce); jądrowa wygaszana.
- Francja: jądrowa dominuje (~70%).
- Szwajcaria: woda + jądrowa.
- Norwegia, Islandia: woda + geotermia ~100% OZE.
- Hiszpania, Włochy: gaz + wiatr + słońce.
Każdy kraj ma specyficzny mix wynikający z zasobów naturalnych + polityki.
Podobne zadania
eksport Brazylii vs Korei Płd, struktura towarowa
Zadanie 26 (1 pkt)
### Zadanie 26. (0–1) Na wykresach przedstawiono strukturę towarową eksportu Brazylii i Korei Południowej w 2018 roku. Brazylia (struktura eksportu w %): towary rolno-spożywcze 19,2; surowce z wyjątkiem paliw 31,1; paliwa mineralne, smary i materiały pochodne 12,4; chemikalia i produkty pokrewne 5,1; maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy 17,0; produkty przetwórstwa przemysłowego i inne 15,2. Korea Południowa (struktura eksportu w %): towary rolno-spożywcze 1,2; surowce z wyjątkiem paliw 1,2; paliwa mineralne, smary i materiały pochodne 7,9; chemikalia i produkty pokrewne 13,3; maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy 57,5; produkty przetwórstwa przemysłowego i inne 18,8. Na podstawie: *Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2019*, www.stat.gov.pl **Przedstaw, z czego wynika różnica w strukturze towarowej eksportu Brazylii i Korei Południowej. Odnieś się do innego uwarunkowania niż eksploatacja surowców mineralnych w tych krajach.**
PKB i udział rolnictwa w PKB, Turcja, Indie, Japonia
Zadanie 31 (2 pkt)
### Zadanie 31. (0–2) Na mapie kolorem czerwonym oznaczono trzy wybrane państwa Azji: Turcję (zachodnia część kontynentu), Indie (południowa część) oraz Japonię (wschodnia część kontynentu). Na podstawie: www.naturalearthdata.com; www.cia.gov **Uszereguj państwa oznaczone na mapie kolorem czerwonym według podanych kryteriów. Wpisz we właściwe miejsca nazwy odpowiednich państw.** **1. PKB na 1 mieszkańca w USD według parytetu siły nabywczej w 2023 roku** Wartość najniższa: .......... → .......... → Wartość najwyższa: .......... **2. Udział rolnictwa w % w strukturze PKB w 2023 roku** Udział najniższy: .......... → .......... → Udział najwyższy: ..........
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „produkcja energii elektrycznej, Polska, Hiszpania, Szwajcaria, kraj X i Y" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl