Zadanie 28
Matura z geografii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: 28.1: I.7 (zakres rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej; I.5 (zakres podstawowy) — interpretuje dane liczbowe przedstawione w postaci wykresów; XI.5 (zakres podstawowy) — ocenia zmiany bilansu energetycznego świata i Polski.
28.2: I.7 (zakres rozszerzony); I.5 (zakres podstawowy); XI.4 (zakres podstawowy) — porównuje strukturę produkcji energii w Polsce ze strukturą w innych krajach.
Treść zadania
Zadanie 28.
Na wykresach przedstawiono strukturę produkcji energii elektrycznej w latach 2000 i 2021 w Polsce, w Hiszpanii oraz w dwóch innych państwach Europy, oznaczonych literami X i Y. Legenda obejmuje źródła: węgiel kamienny i brunatny, ropa naftowa, gaz ziemny, energia jądrowa, woda, wiatr, energia słoneczna, inne źródła odnawialne.
Na podstawie: H. Ritchie, M. Roser (2021) – Energy, Our World in Data, www.ourworldindata.org
Zadanie 28.1. (0–1)
Przedstaw dwie zmiany, wspólne dla Polski i Hiszpanii, które zaszły między rokiem 2000 a rokiem 2021 w bilansie energetycznym tych krajów i są korzystne dla środowiska przyrodniczego.
- ......................
- ......................
Zadanie 28.2. (0–1)
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.
Strukturze produkcji energii elektrycznej w Szwajcarii, oznaczonej na wykresach:
A. literą X, B. literą Y,
sprzyja występowanie w tym kraju:
1. bogatych zasobów nieodnawialnych surowców energetycznych. 2. odpowiednich warunków przyrodniczych lub pozaprzyrodniczych dla hydroenergetyki i energetyki jądrowej. 3. korzystnych warunków klimatycznych dla energetyki wiatrowej.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
28.1. Dwie wspólne zmiany 2000→2021 korzystne dla środowiska:
- Spadek udziału węgla kamiennego i brunatnego (na wykresie: w Polsce z ok. 95% do ok. 70%, w Hiszpanii z ok. 36% do kilku procent) → mniejsza emisja zanieczyszczeń.
- Wzrost udziału energii wiatru i innych źródeł odnawialnych (m.in. energii słonecznej).
- Wzrost udziału gazu ziemnego — paliwa relatywnie mniej szkodliwego dla środowiska niż węgiel.
28.2. Szwajcaria = Y — na wykresie w obu latach dominują energia wody i energia jądrowa. Szwajcaria ma warunki przyrodnicze dla hydroenergetyki (góry — Alpy) oraz rozwiniętą energetykę jądrową.
Odpowiedź B2: literą Y, sprzyja występowanie w tym kraju odpowiednich warunków przyrodniczych lub pozaprzyrodniczych dla hydroenergetyki i energetyki jądrowej.
Treść zadania (CKE)
Zadanie 28.
Na wykresach przedstawiono strukturę produkcji energii elektrycznej w latach 2000 i 2021 w Polsce, w Hiszpanii oraz w dwóch innych państwach Europy, oznaczonych literami X i Y.
Zadanie 28.1. (0–1)
Przedstaw dwie zmiany, wspólne dla Polski i Hiszpanii, które zaszły między rokiem 2000 a rokiem 2021 w bilansie energetycznym tych krajów i są korzystne dla środowiska przyrodniczego.
Zadanie 28.2. (0–1)
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz odpowiedź 1., 2. albo 3.
Strukturze produkcji energii elektrycznej w Szwajcarii, oznaczonej na wykresach:
| literą | sprzyja występowanie w tym kraju | |
|---|---|---|
| A. | literą X, | 1. bogatych zasobów nieodnawialnych surowców energetycznych. |
| B. ✓ | literą Y, | 2. ✓ odpowiednich warunków przyrodniczych lub pozaprzyrodniczych dla hydroenergetyki i energetyki jądrowej. |
| 3. korzystnych warunków klimatycznych dla energetyki wiatrowej. |
Co zrobić?
28.1. — wspólne zmiany 2000→2021
Czytaj wykresy Polski i Hiszpanii:
- Polska 2000: ~95% węgiel. 2021: ~70% węgiel + wzrost OZE (wiatr, słońce, biomasa).
- Hiszpania 2000: ~36% węgiel. 2021: tylko kilka procent węgla + duży udział gazu, wiatru i energii słonecznej.
Dwie wspólne zmiany:
- Spadek udziału węgla (kamiennego i brunatnego) — w obu krajach. Skutek: mniejsza emisja zanieczyszczeń (m.in. CO₂, SO₂, pyłów).
- Wzrost udziału OZE (energia wiatru, słoneczna) — w obu krajach. Skutek: mniejsza emisja gazów cieplarnianych.
- Można też podać wzrost udziału gazu ziemnego — paliwa relatywnie mniej szkodliwego dla środowiska niż węgiel.
28.2. — Szwajcaria X czy Y?
Charakterystyka Szwajcarii:
- Bardzo mało własnych surowców energetycznych nieodnawialnych (odpada opcja 1).
- Wysokie góry (Alpy) → dobre warunki dla hydroenergetyki.
- Rozwinięta energetyka jądrowa.
Odczyt wykresów:
- X — w 2000 r. węgiel, gaz i ropa, w 2021 r. przewaga energii wiatru; brak energii jądrowej i wodnej → to nie Szwajcaria.
- Y — w obu latach przewaga energii wody (ok. 57% w 2000 r., ok. 61% w 2021 r.) i energii jądrowej (ok. 39% i ok. 28%) → Szwajcaria ✓.
Uzasadnienie: opcja 2 — “odpowiednie warunki przyrodnicze (Alpy → hydroenergetyka) lub pozaprzyrodnicze (rozwinięta technologia → energetyka jądrowa)”.
Odpowiedź: B2.
Punktacja CKE
- 28.1: 1 pkt — dwie poprawne zmiany; 0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
- 28.2: 1 pkt — poprawna odpowiedź (B2); 0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Po co to umieć
Struktura produkcji energii elektrycznej zależy od zasobów i warunków przyrodniczych kraju (węgiel, rzeki górskie, wiatr, nasłonecznienie) oraz od decyzji politycznych i gospodarczych (np. rozwój energetyki jądrowej, odchodzenie od węgla).
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „produkcja energii elektrycznej, Polska, Hiszpania, Szwajcaria, kraj X i Y” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl