Zadanie 24
Matura z geografii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: XV.7 — najkorzystniejsze warunki dla rolnictwa.
XIX.1 — związki produkcji rolnej z klimatem i glebami.
Treść zadania
Zadanie 24.
Na mapach oznaczonych numerami 1 i 2 przedstawiono wybrane informacje o rolnictwie Polski. Mapa 1 — pracujący w rolnictwie według województw w 2022 roku (pracujący w rolnictwie ogółem w tys. oraz na 100 ha użytków rolnych). Mapa 2 — udział w zbiorach zbóż i plony zbóż według województw w 2022 roku (udział w zbiorach zbóż w % oraz plony z 1 ha w dt).
Na podstawie: Rocznik Statystyczny Rolnictwa 2023, www.stat.gov.pl
Zadanie 24.1. (0–2)
Uzupełnij tabelę – obok każdego z opisów wpisz nazwę właściwego województwa. Nazwy województw wybierz spośród podanych poniżej.
lubuskie, łódzkie, opolskie, świętokrzyskie
| Opis | Nazwa województwa |
|---|---|
| W tym województwie okres wegetacyjny jest jednym z najdłuższych w Polsce. W strukturze gleb przeważają gleby brunatne i bielicowe, ale występują też czarnoziemy. Mimo małej liczby pracujących w rolnictwie na 100 ha użytków rolnych plony zbóż w tym województwie należą do najwyższych w Polsce, co przyczynia się do przewagi produkcji roślinnej w strukturze towarowej produkcji rolniczej. | .......... |
| W tym województwie okres wegetacyjny jest jednym z najdłuższych w Polsce. W strukturze gleb przeważają gleby niskich klas bonitacyjnych. Województwo charakteryzuje się strukturą użytkowania gruntów o małym udziale użytków rolnych, do którego przyczynia się duża lesistość, małą liczbą pracujących w rolnictwie na 100 ha użytków rolnych i niskim udziałem w krajowych zbiorach zbóż. | .......... |
Zadanie 24.2. (0–1)
Przedstaw, z czego wynika różnica w wielkości plonów zbóż między województwem kujawsko-pomorskim a województwem podlaskim. Odnieś się do odpowiedniego uwarunkowania przyrodniczego, przyczyniającego się do różnicy w plonach zbóż między tymi województwami.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
24.1. Opis 1 (wysokie plony, mała liczba pracujących w rolnictwie, przewaga produkcji roślinnej, gleby brunatne+bielicowe+czarnoziemy, długi okres wegetacyjny) → opolskie (Płaskowyż Głubczycki, czarne ziemie).
Opis 2 (długi okres wegetacyjny, gleby niskich klas bonitacyjnych, mały udział użytków rolnych, duża lesistość, niska liczba pracujących w rolnictwie, niski udział w zbiorach zbóż) → lubuskie (Bory Lubuskie — 49% lesistości, gleby bielicowe, sandry).
24.2. Różnica plonów kujawsko-pomorskie vs podlaskie:
- Kujawsko-pomorskie ma żyzne gleby brunatne i czarne ziemie kujawskie (jedne z najlepszych w Polsce) → wysokie plony zbóż (50+ dt/ha).
- Podlaskie ma gleby bielicowe na sandrach (gleby niskich klas bonitacyjnych), krótszy okres wegetacyjny (klimat kontynentalny) → niskie plony (~40 dt/ha).
Treść zadania (CKE)
Zadanie 24.
Na mapach oznaczonych numerami 1 i 2 przedstawiono wybrane informacje o rolnictwie Polski.
Zadanie 24.1. (0–2)
Uzupełnij tabelę – obok każdego z opisów wpisz nazwę właściwego województwa. Nazwy województw wybierz spośród podanych: lubuskie, łódzkie, opolskie, świętokrzyskie.
| Opis | Województwo |
|---|---|
| W tym województwie okres wegetacyjny jest jednym z najdłuższych w Polsce. W strukturze gleb przeważają gleby brunatne i bielicowe, ale występują też czarnoziemy. Mimo małej liczby pracujących w rolnictwie na 100 ha użytków rolnych plony zbóż w tym województwie należą do najwyższych w Polsce, co przyczynia się do przewagi produkcji roślinnej w strukturze towarowej produkcji rolniczej. | opolskie |
| W tym województwie okres wegetacyjny jest jednym z najdłuższych w Polsce. W strukturze gleb przeważają gleby niskich klas bonitacyjnych. Województwo charakteryzuje się strukturą użytkowania gruntów o małym udziale użytków rolnych, do którego przyczynia się duża lesistość, małą liczbą pracujących w rolnictwie na 100 ha użytków rolnych i niskim udziałem w krajowych zbiorach zbóż. | lubuskie |
Zadanie 24.2. (0–1)
Przedstaw, z czego wynika różnica w wielkości plonów zbóż między województwem kujawsko-pomorskim a województwem podlaskim. Odnieś się do odpowiedniego uwarunkowania przyrodniczego, przyczyniającego się do różnicy w plonach zbóż między tymi województwami.
Co zrobić?
24.1. — dopasowanie województw
Opis 1: “długi okres wegetacyjny + gleby brunatne, bielicowe, czarnoziemy + wysokie plony + przewaga produkcji roślinnej”:
- Czarnoziemy → Płaskowyż Głubczycki (Śląsk Opolski) lub Wyżyna Lubelska. Z opcji: opolskie (Płaskowyż Głubczycki, najżyźniejsze gleby Polski).
Opis 2: “długi okres wegetacyjny + gleby niskich klas + duża lesistość + niski udział w zbiorach zbóż”:
- Duża lesistość → Bory Lubuskie (49% lesistości — jeden z najwyższych w Polsce).
- Z opcji: lubuskie.
24.2. — różnica plonów kujawsko-pomorskie vs podlaskie
Kujawsko-pomorskie (wysokie plony):
- Czarne ziemie kujawskie — bardzo żyzne gleby (Niż Wisły).
- Gleby brunatne dobrej jakości.
- Klimat łagodniejszy (zachodnia Polska).
- Długi okres wegetacyjny.
Podlaskie (niskie plony):
- Gleby bielicowe na sandrach (Pojezierze Mazurskie + Suwalskie).
- Klimat kontynentalny → krótszy okres wegetacyjny, mroźniejsze zimy.
- Niższa jakość gleb (klasy V-VI).
Uzasadnienie różnicy: żyzność gleb + klimat (długość okresu wegetacyjnego). Klucz: powiązanie gleba → plon + ewentualnie klimat → plon.
Punktacja CKE
- 24.1: 2 pkt — oba poprawne; 1 pkt — jedno.
- 24.2: 1 pkt — poprawna różnica z odniesieniem do uwarunkowania przyrodniczego.
Po co to umieć
Regiony rolnicze Polski wg żyzności:
- Najlepsze: Kujawy, Płaskowyż Głubczycki, Wyżyna Lubelska, Małopolska Lessowa — czarnoziemy, czarne ziemie.
- Średnie: Wielkopolska, Mazowsze — gleby brunatne.
- Słabsze: Pojezierza, Sandry Mazowsza, Pomorze Zachodnie — bielice.
- Najsłabsze: tereny pojeziorne, bagienne (Polesie, Biebrza) — łąki/pastwiska.
Geografia rolnictwa Polski to klasyk zadań CKE.
Podobne zadania
plony pszenicy, Australia vs Belgia, klimat suchy vs intensywne rolnictwo
Zadanie 23 (2 pkt)
### Zadanie 23. (0–2) W tabeli przedstawiono dane dotyczące uprawy pszenicy w wybranych państwach świata w 2020 roku. | Państwo | Plony pszenicy z 1 ha w dt | |---|:-:| | Argentyna | 29 | | Australia | 15 | | Belgia | 90 | | Niemcy | 78 | Na podstawie: www.ourworldindata.org **Dlaczego Australię i Belgię spośród państw podanych w tabeli wyróżniają – odpowiednio – najmniejsze i największe plony pszenicy? Przedstaw argument odnoszący się do uwarunkowania przyrodniczego przyczyniającego się do wielkości plonów w Australii oraz argument odnoszący się do uwarunkowania pozaprzyrodniczego przyczyniającego się do wielkości plonów w Belgii.** - Australia – argument odnoszący się do uwarunkowania przyrodniczego: ...................... - Belgia – argument odnoszący się do uwarunkowania pozaprzyrodniczego: ......................
rolnictwo Ameryki Płn, kukurydza, soja, bawełna, trzcina cukrowa
Zadanie 25 (3 pkt)
### Zadanie 25. Na mapie numerami 1–3 oznaczono wybrane obszary rolnicze (na terenie Ameryki Północnej: obszar 1 — środkowa część USA, obszar 2 — położony bardziej na południe, obszar 3 — pogranicze USA i Meksyku). Na podstawie: www.wikimedia.org ### Zadanie 25.1. (0–1) **Które uwarunkowanie przyrodnicze jest charakterystyczne dla obszaru rolniczego oznaczonego numerem 1? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.** **A.** Całoroczny okres wegetacyjny. **B.** Średnia roczna amplituda temperatury powietrza <15 °C. **C.** Obecność gleb strefowych o wysokich klasach bonitacyjnych. **D.** Roczne sumy opadów atmosferycznych >1500 mm z przewagą w chłodnej porze roku. ### Zadanie 25.2. (0–2) **Uzupełnij tabelę. Przyporządkuj do każdego z obszarów oznaczonych numerami 2 i 3 po dwie charakterystyczne dla nich rośliny uprawne wybrane spośród podanych.** *bawełna, burak cukrowy, maniok, soja, trzcina cukrowa* | Obszar | Rośliny uprawne | |:-:|---| | 2 | .......... | | 3 | .......... |
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „rolnictwo Polski, województwo opolskie, lubuskie, podlaskie, kujawsko-pomorskie" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl