Zadanie 24
Matura z geografii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: I.7 (zakres rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej (w zasadach oceniania CKE oznaczone jako I.3).
XIX.1 (zakres rozszerzony) — wykazuje związki kierunków produkcji rolnej, w tym struktury upraw, z klimatem, ukształtowaniem powierzchni, żyznością gleb i zasobami wodnymi.
I.3 (zakres podstawowy) — czyta i interpretuje treści różnych map.
XV.7 (zakres podstawowy) — wskazuje obszary o najkorzystniejszych warunkach dla rozwoju rolnictwa.
Treść zadania
Zadanie 24.
Na mapach oznaczonych numerami 1 i 2 przedstawiono wybrane informacje o rolnictwie Polski. Mapa 1 — pracujący w rolnictwie według województw w 2022 roku (pracujący w rolnictwie ogółem w tys. oraz na 100 ha użytków rolnych). Mapa 2 — udział w zbiorach zbóż i plony zbóż według województw w 2022 roku (udział w zbiorach zbóż w % oraz plony z 1 ha w dt).
Na podstawie: Rocznik Statystyczny Rolnictwa 2023, www.stat.gov.pl
Zadanie 24.1. (0–2)
Uzupełnij tabelę – obok każdego z opisów wpisz nazwę właściwego województwa. Nazwy województw wybierz spośród podanych poniżej.
lubuskie, łódzkie, opolskie, świętokrzyskie
| Opis | Nazwa województwa |
|---|---|
| W tym województwie okres wegetacyjny jest jednym z najdłuższych w Polsce. W strukturze gleb przeważają gleby brunatne i bielicowe, ale występują też czarnoziemy. Mimo małej liczby pracujących w rolnictwie na 100 ha użytków rolnych plony zbóż w tym województwie należą do najwyższych w Polsce, co przyczynia się do przewagi produkcji roślinnej w strukturze towarowej produkcji rolniczej. | .......... |
| W tym województwie okres wegetacyjny jest jednym z najdłuższych w Polsce. W strukturze gleb przeważają gleby niskich klas bonitacyjnych. Województwo charakteryzuje się strukturą użytkowania gruntów o małym udziale użytków rolnych, do którego przyczynia się duża lesistość, małą liczbą pracujących w rolnictwie na 100 ha użytków rolnych i niskim udziałem w krajowych zbiorach zbóż. | .......... |
Zadanie 24.2. (0–1)
Przedstaw, z czego wynika różnica w wielkości plonów zbóż między województwem kujawsko-pomorskim a województwem podlaskim. Odnieś się do odpowiedniego uwarunkowania przyrodniczego, przyczyniającego się do różnicy w plonach zbóż między tymi województwami.
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
24.1. Opis 1 (wysokie plony, mała liczba pracujących w rolnictwie, przewaga produkcji roślinnej, gleby brunatne+bielicowe+czarnoziemy, długi okres wegetacyjny) → opolskie.
Opis 2 (długi okres wegetacyjny, gleby niskich klas bonitacyjnych, mały udział użytków rolnych, duża lesistość, niska liczba pracujących w rolnictwie, niski udział w zbiorach zbóż) → lubuskie.
24.2. Przykładowe odpowiedzi (zasady oceniania CKE):
- w województwie kujawsko-pomorskim wysokim plonom zbóż sprzyjają żyzne gleby (czarne ziemie) i lepsze warunki termiczne;
- w województwie podlaskim jest wysoki udział gleb niskich klas bonitacyjnych (bielicowych, bagiennych) i najkrótszy w Polsce (poza górami) okres wegetacyjny.
Treść zadania (CKE)
Zadanie 24.
Na mapach oznaczonych numerami 1 i 2 przedstawiono wybrane informacje o rolnictwie Polski.
Zadanie 24.1. (0–2)
Uzupełnij tabelę – obok każdego z opisów wpisz nazwę właściwego województwa. Nazwy województw wybierz spośród podanych: lubuskie, łódzkie, opolskie, świętokrzyskie.
| Opis | Województwo |
|---|---|
| W tym województwie okres wegetacyjny jest jednym z najdłuższych w Polsce. W strukturze gleb przeważają gleby brunatne i bielicowe, ale występują też czarnoziemy. Mimo małej liczby pracujących w rolnictwie na 100 ha użytków rolnych plony zbóż w tym województwie należą do najwyższych w Polsce, co przyczynia się do przewagi produkcji roślinnej w strukturze towarowej produkcji rolniczej. | opolskie |
| W tym województwie okres wegetacyjny jest jednym z najdłuższych w Polsce. W strukturze gleb przeważają gleby niskich klas bonitacyjnych. Województwo charakteryzuje się strukturą użytkowania gruntów o małym udziale użytków rolnych, do którego przyczynia się duża lesistość, małą liczbą pracujących w rolnictwie na 100 ha użytków rolnych i niskim udziałem w krajowych zbiorach zbóż. | lubuskie |
Zadanie 24.2. (0–1)
Przedstaw, z czego wynika różnica w wielkości plonów zbóż między województwem kujawsko-pomorskim a województwem podlaskim. Odnieś się do odpowiedniego uwarunkowania przyrodniczego, przyczyniającego się do różnicy w plonach zbóż między tymi województwami.
Co zrobić?
24.1. — dopasowanie województw
Opis 1: “długi okres wegetacyjny + gleby brunatne, bielicowe, czarnoziemy + wysokie plony + przewaga produkcji roślinnej”:
- Czarnoziemy w województwie z najdłuższym okresem wegetacyjnym (południowy zachód Polski) → Płaskowyż Głubczycki. Z opcji: opolskie. Na mapie 2 opolskie ma jedne z najwyższych plonów zbóż.
Opis 2: “długi okres wegetacyjny + gleby niskich klas + duża lesistość + niski udział w zbiorach zbóż”:
- Duża lesistość i gleby niskich klas na zachodzie Polski (długi okres wegetacyjny) → województwo z jedną z najwyższych lesistości w kraju.
- Z opcji: lubuskie.
24.2. — różnica plonów kujawsko-pomorskie vs podlaskie
Kujawsko-pomorskie (wysokie plony):
- Czarne ziemie na Kujawach — żyzne gleby.
- Lepsze warunki termiczne niż na północnym wschodzie Polski.
Podlaskie (niższe plony):
- Wysoki udział gleb niskich klas bonitacyjnych (bielicowych, bagiennych).
- Najkrótszy w Polsce (poza górami) okres wegetacyjny — chłodniejszy klimat o cechach kontynentalnych.
Uzasadnienie różnicy: wystarczy jedno poprawne uwarunkowanie przyrodnicze — żyzność gleb albo warunki termiczne / długość okresu wegetacyjnego — powiązane z plonami.
Punktacja CKE
- 24.1: 2 pkt — dwie poprawne odpowiedzi; 1 pkt — jedna poprawna odpowiedź; 0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
- 24.2: 1 pkt — poprawne wyjaśnienie odnoszące się do uwarunkowania przyrodniczego; 0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Po co to umieć
Plony zbóż w województwach Polski zależą przede wszystkim od żyzności gleb (najżyźniejsze to m.in. czarnoziemy i czarne ziemie) oraz od warunków klimatycznych, w tym długości okresu wegetacyjnego, który jest najdłuższy na południowym zachodzie, a najkrótszy na północnym wschodzie kraju (poza górami).
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „rolnictwo Polski, województwo opolskie, lubuskie, podlaskie, kujawsko-pomorskie” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl