Zadanie 23
Matura z geografii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: X.1 — typy rolnictwa świata + uwarunkowania.
XIX.1 — związki produkcji rolnej z klimatem, glebami, gospodarką.
Treść zadania
Zadanie 23. (0–2)
W tabeli przedstawiono dane dotyczące uprawy pszenicy w wybranych państwach świata w 2020 roku.
| Państwo | Plony pszenicy z 1 ha w dt |
|---|---|
| Argentyna | 29 |
| Australia | 15 |
| Belgia | 90 |
| Niemcy | 78 |
Na podstawie: www.ourworldindata.org
Dlaczego Australię i Belgię spośród państw podanych w tabeli wyróżniają – odpowiednio – najmniejsze i największe plony pszenicy? Przedstaw argument odnoszący się do uwarunkowania przyrodniczego przyczyniającego się do wielkości plonów w Australii oraz argument odnoszący się do uwarunkowania pozaprzyrodniczego przyczyniającego się do wielkości plonów w Belgii.
- Australia – argument odnoszący się do uwarunkowania przyrodniczego: ......................
- Belgia – argument odnoszący się do uwarunkowania pozaprzyrodniczego: ......................
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Australia (najmniejsze plony 15 dt/ha) — uwarunkowanie przyrodnicze:
- suchy klimat (znaczna część rolnictwa pszenicy w Australii leży na obszarach półpustynnych z opadami 250-500 mm) → ograniczone zasoby wody, mała wilgotność gleby → niskie plony.
- gleby słabej jakości (zubożałe, sodowe na wielu obszarach).
- częste susze i niewielkie sumy opadów w pasie pszenicznym.
Belgia (największe plony 90 dt/ha) — uwarunkowanie pozaprzyrodnicze:
- wysoka kultura agrotechniczna — intensywne nawożenie (kwalifikowane nasiona, najwyższe dawki nawozów mineralnych w UE).
- zaawansowana mechanizacja (precyzyjne maszyny, GPS, drony).
- wysokie nakłady inwestycyjne (Belgia = jedno z najbogatszych państw UE).
- dotacje WPR Unii Europejskiej wspierające intensywne rolnictwo.
- ochrona chemiczna (środki ochrony roślin, biostymulatory).
Treść zadania (CKE)
Zadanie 23. (0–2)
W tabeli przedstawiono dane dotyczące uprawy pszenicy w wybranych państwach świata w 2020 roku.
Dlaczego Australię i Belgię spośród państw podanych w tabeli wyróżniają – odpowiednio – najmniejsze i największe plony pszenicy? Przedstaw argument odnoszący się do uwarunkowania przyrodniczego przyczyniającego się do wielkości plonów w Australii oraz argument odnoszący się do uwarunkowania pozaprzyrodniczego przyczyniającego się do wielkości plonów w Belgii.
- Australia – argument odnoszący się do uwarunkowania przyrodniczego: …
- Belgia – argument odnoszący się do uwarunkowania pozaprzyrodniczego: …
Co zrobić?
Klucz: dwa różne uwarunkowania:
- Przyrodnicze = klimat, gleby, wody, ukształtowanie.
- Pozaprzyrodnicze = ekonomia, technologia, polityka, agrotechnika.
Australia — niskie plony (15 dt/ha):
- Klimat suchy / półpustynny — pas pszeniczny (zachodnia + południowa Australia) ma opady 250-500 mm/rok (na granicy uprawy).
- Częste susze i niska wilgotność powietrza.
- Gleby słabej jakości — zubożałe, czasem zasolone (sodowe).
- Brak nawadniania w dużej części obszaru.
Wynik: przyrodnicze ograniczenia (klimat) → niskie plony.
Belgia — wysokie plony (90 dt/ha):
- Wysoka kultura agrotechniczna — intensywne nawożenie (NPK, mikroelementy).
- Najwyższe dawki nawozów w UE.
- Zaawansowana mechanizacja — GPS, precyzyjne maszyny, drony, czujniki.
- Ochrona chemiczna roślin (herbicydy, fungicydy, biostymulatory).
- Dotacje WPR (Wspólna Polityka Rolna UE) — wsparcie ekonomiczne.
- Mała powierzchnia kraju — każde pole jest intensywnie wykorzystywane.
Klimat Belgii jest dobry (morski, umiarkowane opady), ale pozaprzyrodnicze czynniki (technologia + ekonomia) wyjaśniają rekordowe plony.
Konstrukcja odpowiedzi (2 pkt):
- Australia: JEDEN argument przyrodniczy (klimat / gleba / woda).
- Belgia: JEDEN argument pozaprzyrodniczy (technologia / dotacje / nawożenie).
Punktacja CKE
- 2 pkt — oba argumenty poprawne.
- 1 pkt — jeden poprawny.
Po co to umieć
Plony rolne zależą od wielu czynników:
- Przyrodnicze: klimat (opady, temp.), gleby, woda.
- Pozaprzyrodnicze: technologia (nawozy, maszyny, GMO), ekonomia (dotacje, kredyty), polityka (regulacje UE).
Polska = średnie plony pszenicy (~50 dt/ha) — niższe od UE Zachodniej (Belgia, Niemcy 80-90), wyższe od krajów rozwijających się (Indie 30-35, Afryka 10-20).
Podobne zadania
rolnictwo Polski, województwo opolskie, lubuskie, podlaskie, kujawsko-pomorskie
Zadanie 24 (3 pkt)
### Zadanie 24. Na mapach oznaczonych numerami 1 i 2 przedstawiono wybrane informacje o rolnictwie Polski. Mapa 1 — pracujący w rolnictwie według województw w 2022 roku (pracujący w rolnictwie ogółem w tys. oraz na 100 ha użytków rolnych). Mapa 2 — udział w zbiorach zbóż i plony zbóż według województw w 2022 roku (udział w zbiorach zbóż w % oraz plony z 1 ha w dt). Na podstawie: *Rocznik Statystyczny Rolnictwa 2023*, www.stat.gov.pl ### Zadanie 24.1. (0–2) **Uzupełnij tabelę – obok każdego z opisów wpisz nazwę właściwego województwa. Nazwy województw wybierz spośród podanych poniżej.** *lubuskie, łódzkie, opolskie, świętokrzyskie* | Opis | Nazwa województwa | |---|---| | W tym województwie okres wegetacyjny jest jednym z najdłuższych w Polsce. W strukturze gleb przeważają gleby brunatne i bielicowe, ale występują też czarnoziemy. Mimo małej liczby pracujących w rolnictwie na 100 ha użytków rolnych plony zbóż w tym województwie należą do najwyższych w Polsce, co przyczynia się do przewagi produkcji roślinnej w strukturze towarowej produkcji rolniczej. | .......... | | W tym województwie okres wegetacyjny jest jednym z najdłuższych w Polsce. W strukturze gleb przeważają gleby niskich klas bonitacyjnych. Województwo charakteryzuje się strukturą użytkowania gruntów o małym udziale użytków rolnych, do którego przyczynia się duża lesistość, małą liczbą pracujących w rolnictwie na 100 ha użytków rolnych i niskim udziałem w krajowych zbiorach zbóż. | .......... | ### Zadanie 24.2. (0–1) **Przedstaw, z czego wynika różnica w wielkości plonów zbóż między województwem kujawsko-pomorskim a województwem podlaskim. Odnieś się do odpowiedniego uwarunkowania przyrodniczego, przyczyniającego się do różnicy w plonach zbóż między tymi województwami.**
rolnictwo Ameryki Płn, kukurydza, soja, bawełna, trzcina cukrowa
Zadanie 25 (3 pkt)
### Zadanie 25. Na mapie numerami 1–3 oznaczono wybrane obszary rolnicze (na terenie Ameryki Północnej: obszar 1 — środkowa część USA, obszar 2 — położony bardziej na południe, obszar 3 — pogranicze USA i Meksyku). Na podstawie: www.wikimedia.org ### Zadanie 25.1. (0–1) **Które uwarunkowanie przyrodnicze jest charakterystyczne dla obszaru rolniczego oznaczonego numerem 1? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.** **A.** Całoroczny okres wegetacyjny. **B.** Średnia roczna amplituda temperatury powietrza <15 °C. **C.** Obecność gleb strefowych o wysokich klasach bonitacyjnych. **D.** Roczne sumy opadów atmosferycznych >1500 mm z przewagą w chłodnej porze roku. ### Zadanie 25.2. (0–2) **Uzupełnij tabelę. Przyporządkuj do każdego z obszarów oznaczonych numerami 2 i 3 po dwie charakterystyczne dla nich rośliny uprawne wybrane spośród podanych.** *bawełna, burak cukrowy, maniok, soja, trzcina cukrowa* | Obszar | Rośliny uprawne | |:-:|---| | 2 | .......... | | 3 | .......... |
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „plony pszenicy, Australia vs Belgia, klimat suchy vs intensywne rolnictwo" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl