Zadanie 23
Matura z geografii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: I.7 (zakres rozszerzony) — identyfikuje zależności przyczynowo-skutkowe, funkcjonalne i czasowe między elementami przestrzeni geograficznej.
X.1 (zakres rozszerzony) — charakteryzuje różne typy rolnictwa, przedstawia ich uwarunkowania.
I.5 (zakres podstawowy) — interpretuje dane liczbowe przedstawione w postaci tabel.
Treść zadania
Zadanie 23. (0–2)
W tabeli przedstawiono dane dotyczące uprawy pszenicy w wybranych państwach świata w 2020 roku.
| Państwo | Plony pszenicy z 1 ha w dt |
|---|---|
| Argentyna | 29 |
| Australia | 15 |
| Belgia | 90 |
| Niemcy | 78 |
Na podstawie: www.ourworldindata.org
Dlaczego Australię i Belgię spośród państw podanych w tabeli wyróżniają – odpowiednio – najmniejsze i największe plony pszenicy? Przedstaw argument odnoszący się do uwarunkowania przyrodniczego przyczyniającego się do wielkości plonów w Australii oraz argument odnoszący się do uwarunkowania pozaprzyrodniczego przyczyniającego się do wielkości plonów w Belgii.
- Australia – argument odnoszący się do uwarunkowania przyrodniczego: ......................
- Belgia – argument odnoszący się do uwarunkowania pozaprzyrodniczego: ......................
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
Australia (najmniejsze plony 15 dt/ha) — uwarunkowanie przyrodnicze:
- część Australii leży na obszarze z deficytem wody (małe opady, duże nasłonecznienie sprzyjające suszy) — warunki niekorzystne dla uprawy pszenicy;
- część Australii leży w klimacie kontynentalnym strefy klimatów zwrotnikowych;
- niska żyzność gleb na obszarach pustynnych i półpustynnych.
Belgia (największe plony 90 dt/ha) — uwarunkowanie pozaprzyrodnicze:
- intensywne nawożenie;
- wysoka intensywność produkcji rolniczej;
- wysoka mechanizacja.
(Przykładowe odpowiedzi z zasad oceniania CKE.)
Treść zadania (CKE)
Zadanie 23. (0–2)
W tabeli przedstawiono dane dotyczące uprawy pszenicy w wybranych państwach świata w 2020 roku.
Dlaczego Australię i Belgię spośród państw podanych w tabeli wyróżniają – odpowiednio – najmniejsze i największe plony pszenicy? Przedstaw argument odnoszący się do uwarunkowania przyrodniczego przyczyniającego się do wielkości plonów w Australii oraz argument odnoszący się do uwarunkowania pozaprzyrodniczego przyczyniającego się do wielkości plonów w Belgii.
- Australia – argument odnoszący się do uwarunkowania przyrodniczego: …
- Belgia – argument odnoszący się do uwarunkowania pozaprzyrodniczego: …
Co zrobić?
Klucz: dwa różne uwarunkowania:
- Przyrodnicze = klimat, gleby, wody, ukształtowanie.
- Pozaprzyrodnicze = ekonomia, technologia, polityka, agrotechnika.
Australia — niskie plony (15 dt/ha):
- Deficyt wody — duża część Australii leży w klimacie o małych opadach i dużym nasłonecznieniu, sprzyjającym suszy.
- Klimat kontynentalny strefy zwrotnikowej w części kraju — niekorzystny dla pszenicy.
- Niska żyzność gleb na obszarach pustynnych i półpustynnych.
Wynik: ograniczenia przyrodnicze (głównie niedobór wody) → niskie plony.
Belgia — wysokie plony (90 dt/ha):
- Intensywne nawożenie w celu uzyskania wysokich plonów.
- Wysoka intensywność produkcji rolniczej (duże nakłady na hektar).
- Wysoka mechanizacja rolnictwa.
- Ochrona chemiczna roślin.
Polecenie wymaga uwarunkowania pozaprzyrodniczego — nie pisz tu o klimacie ani glebach Belgii.
Konstrukcja odpowiedzi (2 pkt):
- Australia: JEDEN argument przyrodniczy (klimat / gleba / woda).
- Belgia: JEDEN argument pozaprzyrodniczy (nawożenie / mechanizacja / intensywność produkcji).
Punktacja CKE
- 2 pkt — poprawne argumenty odnoszące się do Australii i Belgii.
- 1 pkt — poprawny argument odnoszący się do Australii albo Belgii.
- 0 pkt — odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Po co to umieć
Plony rolne zależą od czynników:
- przyrodniczych: klimat (opady, temperatura), gleby, dostępność wody;
- pozaprzyrodniczych: nawożenie, mechanizacja, ochrona roślin, nakłady pracy i kapitału, polityka rolna.
W tabeli różnica jest bardzo duża: plony w Belgii (90 dt/ha) są sześć razy wyższe niż w Australii (15 dt/ha).
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „plony pszenicy, Australia vs Belgia, klimat suchy vs intensywne rolnictwo” zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl