Zadanie 13
Matura z geografii, maj 2025, poziom rozszerzony
Wymaganie: III.5 — strefy klimatyczne i typy klimatu.
IV.3 — układ prądów morskich.
XV.5 — cechy indywidualne miast (Rio).
Treść zadania
Zadanie 13.
Na fotografii przedstawiono fragment Rio de Janeiro i jego okolic (23°S, 43°W).
Poniżej przedstawiono klimatogramy dla trzech stacji położonych na wybrzeżu Ameryki Południowej, wśród których jest stacja w Rio de Janeiro. Klimatogramy oznaczono literami A, B, C i pokazują średnie miesięczne temperatury powietrza (°C) oraz sumy opadów (mm).
Na podstawie: www.wikimedia.org; www.climate-data.org
Zadanie 13.1. (0–1)
W tabeli podano współrzędne geograficzne dwóch stacji meteorologicznych spośród przedstawionych na klimatogramach.
Uzupełnij tabelę. Wpisz obok współrzędnych geograficznych literę, którą oznaczono właściwy klimatogram.
| Współrzędne geograficzne stacji meteorologicznej | Klimatogram (wpisz literę A, B albo C) |
|---|---|
| 11°N, 72°W | .......... |
| 33°S, 72°W | .......... |
Zadanie 13.2. (0–1)
Oceń, czy poniższe informacje o prądach morskich płynących wzdłuż wybrzeży Ameryki Południowej są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.
- Prąd Brazylijski płynie w kierunku wysokich szerokości geograficznych położonych na półkuli południowej. — P / F
- Prąd Brazylijski i prąd płynący w tych samych szerokościach geograficznych wzdłuż zachodniego wybrzeża Ameryki Południowej są prądami tego samego rodzaju pod względem warunków termicznych. — P / F
Zadanie 13.3. (0–1)
Akweny przedstawione na fotografii stanowią ograniczenie w zagospodarowaniu przestrzennym Rio de Janeiro.
Przedstaw dwa przyrodnicze uwarunkowania, które ograniczają zabudowę obszaru lądowego widocznego na fotografii, inne niż odnoszące się do wód powierzchniowych.
- ......................
- ......................
Źródło: arkusz CKE MGEP-R0-100-2505. Otwórz oryginalny PDF
Rozwiązanie
13.1. Klimatogramy:
- 11°N, 72°W (Karaiby, Kolumbia/Wenezuela): klimat równikowy/podrównikowy — całoroczna wysoka temperatura ~26-28°C, opady > 1500 mm. To klimatogram A lub B z najwyższymi temperaturami i obfitymi opadami.
- 33°S, 72°W (Chile środkowe, Valparaíso): klimat śródziemnomorski/podzwrotnikowy umiarkowanie ciepły — temperatura 10-20°C, opady w zimie półkuli S (VI-VIII), suche lato. To klimatogram C (z opadami w zimie półkuli S).
13.2. — PF
- P — Prąd Brazylijski (ciepły) płynie wzdłuż wschodniego wybrzeża Ameryki Płd na S w kierunku wysokich szerokości.
- F — Prąd Brazylijski jest ciepły, a Prąd Peruwiański (Humboldta) wzdłuż zachodniego wybrzeża — zimny. NIE są tego samego rodzaju termicznie.
13.3. Dwa uwarunkowania ograniczające zabudowę Rio:
- bardzo strome stoki gór (Sugar Loaf, Corcovado — granitowe stoliwa) — niemożliwa zabudowa techniczna.
- gęsta roślinność lasów tropikalnych (Tijuca, jeden z największych miejskich lasów świata) chroniona prawnie.
- obszary zagrożone osuwiskami (intensywne opady na stromych stokach).
Treść zadania (CKE)
Zadanie 13.
Na fotografii przedstawiono fragment Rio de Janeiro i jego okolic (23°S, 43°W).
Poniżej przedstawiono klimatogramy dla trzech stacji położonych na wybrzeżu Ameryki Południowej, wśród których jest stacja w Rio de Janeiro.
Zadanie 13.1. (0–1)
W tabeli podano współrzędne geograficzne dwóch stacji meteorologicznych spośród przedstawionych na klimatogramach.
Uzupełnij tabelę. Wpisz obok współrzędnych geograficznych literę, którą oznaczono właściwy klimatogram.
| Współrzędne geograficzne stacji | Klimatogram (A, B albo C) |
|---|---|
| 11°N, 72°W | … (klimat równikowy/podrównikowy) |
| 33°S, 72°W | … (klimat śródziemnomorski) |
Zadanie 13.2. (0–1)
Oceń, czy poniższe informacje o prądach morskich płynących wzdłuż wybrzeży Ameryki Południowej są prawdziwe.
| Nr | Zdanie | Ocena |
|---|---|---|
| 1. | Prąd Brazylijski płynie w kierunku wysokich szerokości geograficznych położonych na półkuli południowej. | P / F |
| 2. | Prąd Brazylijski i prąd płynący w tych samych szerokościach geograficznych wzdłuż zachodniego wybrzeża Ameryki Południowej są prądami tego samego rodzaju pod względem warunków termicznych. | P / F |
Zadanie 13.3. (0–1)
Akweny przedstawione na fotografii stanowią ograniczenie w zagospodarowaniu przestrzennym Rio de Janeiro.
Przedstaw dwa przyrodnicze uwarunkowania, które ograniczają zabudowę obszaru lądowego widocznego na fotografii, inne niż odnoszące się do wód powierzchniowych.
Co zrobić?
13.1. — dopasowanie klimatogramów
11°N, 72°W — Karaiby (Kolumbia, Wenezuela). Klimat równikowy/podrównikowy:
- T całoroczna ~26-28°C, mała amplituda.
- Opady duże, sezon deszczowy + okres suchy (sawanna).
- Dopasuj do klimatogramu z wysokimi temperaturami i dużymi opadami.
33°S, 72°W — środkowe Chile (Valparaíso, Santiago). Klimat śródziemnomorski:
- T: latem 18-22°C, zimą 8-12°C, średnia amplituda.
- Opady w zimie półkuli S (VI-VIII), suche lato (XII-II).
- Dopasuj do klimatogramu z chłodniejszymi temperaturami i opadami w zimie.
13.2. — prądy morskie
Zdanie 1: “Prąd Brazylijski płynie w kierunku wysokich szerokości S” → PRAWDA. Prąd Brazylijski odchodzi od równika na południe wzdłuż wschodniego wybrzeża Ameryki Płd.
Zdanie 2: “Prąd Brazylijski i prąd zachodniego wybrzeża Ameryki Płd są tego samego rodzaju termicznie” → FAŁSZ.
- Brazylijski (wschód, 30°S) = CIEPŁY.
- Peruwiański / Humboldta (zachód, 30°S) = ZIMNY.
Różne rodzaje termicznie!
13.3. — ograniczenia zabudowy Rio
Rio de Janeiro ma unikalny krajobraz miejski:
- Strome granitowe stoliwa (Pão de Açúcar — Sugar Loaf, Corcovado z Chrystusem Odkupicielem).
- Las tropikalny Tijuca (jeden z największych lasów miejskich świata, chroniony).
- Plaże (Copacabana, Ipanema — wąski pas).
- Wąskie doliny między wzgórzami i oceanem.
Dwa uwarunkowania ograniczające zabudowę (inne niż wody):
- Strome stoki gór (granitowe) → niemożliwa zabudowa techniczna.
- Las tropikalny Tijuca → prawnie chroniony obszar (Park Narodowy).
- Zagrożenie osuwiskami → intensywne opady na stromych stokach.
Punktacja CKE
- 13.1: 1 pkt — dwa poprawne dopasowania.
- 13.2: 1 pkt — dwie poprawne oceny.
- 13.3: 1 pkt — dwa poprawne uwarunkowania.
Po co to umieć
Asymetria zwrotnikowa Ameryki Płd.:
- E wybrzeże (Brazylia): ciepły Prąd Brazylijski → bujny tropikalny las.
- W wybrzeże (Chile, Peru): zimny Prąd Peruwiański → pustynia Atakama (najsuchsza na świecie).
Ten kontrast napędza całą biogeografię subkontynentu — od dżungli Amazonii (mokra) do pustyń atakamskich (najsuchsze miejsce na Ziemi).
Podobne zadania
ustroje rzeczne, Amu-daria, Indus, monsun letni, topnienie lodowców
Zadanie 10 (3 pkt)
### Zadanie 10. Na wykresach przedstawiono średnie miesięczne przepływy dwóch rzek w Azji – Amu-darii i Indusu – których górne odcinki znajdują się na obszarach o podobnej szerokości geograficznej. Ujścia tych rzek są położone w innych strefach klimatycznych. Fragmenty dorzeczy obu rzek leżą powyżej 7 000 m n.p.m. Amu-daria: maksimum przepływu w lipcu (ok. 3 tys. m³/s), minimum w miesiącach zimowych. Indus: maksimum przepływu w lipcu–sierpniu (ok. 7 tys. m³/s), minimum w miesiącach zimowych. Na podstawie: www.sage.nelson.wisc.edu ### Zadanie 10.1. (0–2) Indus jest rzeką o ustroju złożonym. **Przedstaw wspólne uwarunkowanie, które przyczynia się do wartości najwyższych przepływów Amu-darii i Indusu, oraz inne uwarunkowanie, które przyczynia się do wartości najwyższych przepływów tylko Indusu.** - Wspólne uwarunkowanie wartości najwyższych przepływów: ...................... - Uwarunkowanie wartości najwyższych przepływów Indusu (inne niż wskazane powyżej): ...................... ### Zadanie 10.2. (0–1) **Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F — jeśli jest fałszywa.** 1. Ujścia obu rzek – Amu-darii i Indusu – są położone na obszarze bezodpływowym. — **P / F** 2. Gospodarcze wykorzystanie wód Amu-darii przyczyniło się do zmniejszenia powierzchni Jeziora Aralskiego. — **P / F**
gęstość zaludnienia Afryki, Algieria, Nigeria, RPA
Zadanie 22 (2 pkt)
### Zadanie 22. (0–2) Na mapie przedstawiono gęstość zaludnienia i wybrane miasta Afryki. Legenda: liczba mieszkańców na 1 km² — powyżej 200, 100–200, 50–100, 10–50, 1–10, poniżej 1; obszary niezamieszkane; miasta. Na podstawie: *Atlas geograficzny*, Warszawa 2020. Literami A–D oznaczono opisy odnoszące się do gęstości zaludnienia w wybranych krajach Afryki: **A.** Do dużej gęstości zaludnienia na wybrzeżu tego kraju przyczyniają się obecność delty rzeki i bogate złoża ropy naftowej. **B.** Ograniczeniem dla gęstości zaludnienia na południe od stolicy kraju jest występowanie gór i obszarów pustynnych. **C.** Do dużej gęstości zaludnienia na tym obszarze przyczynia się obecność jednego z największych jezior Afryki. **D.** Zasoby złóż surowców mineralnych, takich jak węgiel kamienny, złoto, diamenty i rudy metali, przyczyniają się do dużej gęstości zaludnienia w rejonach ich wydobycia. **Uzupełnij tabelę. Wpisz obok nazwy każdego z krajów literę, którą oznaczono właściwy opis wybrany z podanych.** | Kraj | Opis (wpisz literę) | |---|---| | Algieria | .......... | | Nigeria | .......... | | Republika Południowej Afryki | .......... |
Rozumiesz, jak to rozwiązać?
Przećwicz podobne typy zadań w aplikacji
matury-online.pl ma tysiące zadań pogrupowanych po dziedzinach. Sprawdź, czy temat „klimatogramy Ameryki Płd, Rio de Janeiro, prądy morskie, geomorfologia Rio" zrobisz samodzielnie.
Otwórz matury-online.pl