Zadanie 3

Treść zadania

Czy przekonanie, że zwiedzanie jest zawłaszczaniem, wyrażone w tekście Olgi Stanisławskiej (tekst 2.), znajduje potwierdzenie w tekście Agnieszki Krzemińskiej (tekst 1.)? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do obu tekstów.

Źródło: arkusz CKE MPOP-P1-100-2305. Otwórz oryginalny PDF

Rozwiązanie

Rozstrzygnięcie: TAK — znajduje potwierdzenie (najczęstsze; CKE dopuszcza również „NIE" przy dobrej argumentacji).

Uzasadnienie (jeśli „TAK"):

Stanisławska wprost pisze, że „zwiedzanie jest obrzędem zawłaszczania", że turyści „symbolicznie biorą w posiadanie ten świat", „przemieszczają się po kuli ziemskiej, jakby przechadzali się alejkami planetarnego supermarketu".
Krzemińska to potwierdza, opisując turystyfikację świata — turyści naruszają prywatność miejscowej ludności, niszczą kulturę i przyrodę dla własnej wygody, „zaspokojenie zachcianek przez budowę odpowiedniej infrastruktury" prowadzi do degradacji środowiska. Cytuje Jost Krippendorfa, który zaproponował metaforę uroborosa — turysta zjada własny ogon, niszcząc atrakcyjność miejsca, które chce zwiedzić.

Klucz CKE — przykład na 2 pkt:
„Tak. W tekście Stanisławskiej podkreślono, że zwiedzanie jest zawłaszczaniem, ponieważ duża liczba turystów może naruszać prywatność miejscowej ludności. Z kolei w tekście Krzemińskiej wspomina się, że turystyka pozwala zwiedzającym na zaspokajanie ich zachcianek poprzez zbudowanie odpowiedniej infrastruktury, co może prowadzić do zniszczenia środowiska naturalnego."

Klucz — wariant „NIE":
„W tekście A. Krzemińskiej nie znajdujemy potwierdzenia przekonania, że zwiedzanie jest zawłaszczaniem. Według autorki tekstu 1. zwiedzanie to forma poznania świata i samego siebie. Podczas podróży ludzie nie przypisują sobie miejsc, w których się znajdują, ale czerpią z nich inspiracje."

Typowy błąd / pułapka

Pułapka 1: brak rozstrzygnięcia → 0 pkt. Pułapka 2: odwołanie tylko do jednego tekstu → 1 pkt zamiast 2. Pułapka 3: rozumieć „zawłaszczanie" tylko jako kradzież — to też symboliczne zajmowanie świata, dyktowanie reguł, narzucanie infrastruktury, naruszanie lokalnej kultury.

Materiały źródłowe

Teksty źródłowe (Tekst 1 i Tekst 2) — Teksty 1 i 2 z arkusza CKE. Na podstawie: CKE — arkusz, strona 4 Oryginalny PDF CKE, str. 4

Strona arkusza CKE z tym zadaniem

Zadanie 3 - strona 7 arkusza CKE — Strona 7 arkusza CKE z trescia zadania. Na podstawie: CKE Oryginalny PDF CKE, str. 7

Co znaczy „zwiedzanie jako zawłaszczanie”

Tekst 2 (Stanisławska) — explicit

Stanisławska otwiera tekst zdaniem:

„Zwiedzanie jest obrzędem zawłaszczania. Kawałek po kawałku symbolicznie bierzemy ten świat w posiadanie, do którego przecież mamy prawo — czujemy to instynktownie i powtarzają nam to foldery biur podróży. Przemieszczamy się po kuli ziemskiej, jakbyśmy się przechadzali z koszykiem alejkami planetarnego supermarketu.”

Czyli „zawłaszczanie” to:

symboliczne branie świata w posiadanie;
traktowanie globu jak supermarketu, w którym można brać, co się chce;
naruszanie lokalnej rzeczywistości przez nadmiar turystów.

Tekst 1 (Krzemińska) — implicit (turystyfikacja)

Krzemińska opisuje turystyfikację świata — co dokładnie odpowiada „zawłaszczaniu”:

„Turystyfikacja świata umożliwia jego bezpieczne zwiedzanie i daje zarobek ludziom z branży, ale jednocześnie wymaga przelotów samolotowych, gigantycznej infrastruktury i łączy się z zadeptywaniem zabytków, parków krajobrazowych, umasowieniem rodzimych kultur.”

„Jost Krippendorf, szwajcarski socjolog, symbolem turystyki masowej uczynił uroborosa — czyli węża zjadającego własny ogon: turysta masowy przyjeżdża do atrakcyjnego miejsca, niszczy jego kulturowe i naturalne środowisko, a tym samym — jego niepowtarzalność i atrakcyjność.”

Krzemińska też zauważa inscenizowanie rzeczywistości dla turystów („w zorganizowanych dla turystów wioskach Papuasów czy Masajów”), co jest formą wzajemnego zawłaszczenia kultury.

Porównanie — tabela

Stanisławska	Krzemińska
zwiedzanie = obrzęd zawłaszczania	turystyfikacja = niszczenie miejsc, kultur
symboliczne posiadanie	konkretne naruszenie infrastruktury
supermarket planety	uroboros — niszczenie tego, co się ceni
naruszanie prywatności miejscowych	umasowienie rodzimych kultur
inscenizowana egzotyka	inscenizowane wioski (Papuasy, Masaje)

→ Tezy obu autorek się zazębiają — Krzemińska potwierdza diagnozę Stanisławskiej, choć używa innych pojęć (turystyfikacja, uroboros, masowość zamiast „zawłaszczania”).

Wzorcowa odpowiedź (2 pkt) — wariant „tak”

Punktacja CKE

2 pkt — rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie w odniesieniu do obu tekstów.
1 pkt — rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie w odniesieniu do jednego tekstu.
0 pkt — odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.