Zadanie 4

Rozwiązanie

Rola uważności (wg Gadomskiej): uważność to świadome, dokładne, zmysłowe przeżywanie chwili — zwrócenie uwagi na to, co widzimy, słyszymy, czujemy, smakujemy. Dzięki temu zwiększa się ilość informacji przetwarzanych przez umysł, co daje wrażenie, że czas trwa dłużej, oraz poczucie kontroli nad nim.

Czy Luecke pisze o tym samym? — Nie. Luecke nie pisze o uważności ani o świadomym przeżywaniu chwili. On pisze o technicznych próbach zaoszczędzenia czasu za pomocą urządzeń (samochody, komputery, kuchenki mikrofalowe). Jego ujęcie jest cywilizacyjno-techniczne, a Gadomskiej — psychologiczne.

Klucz CKE (przykład na 2 pkt): „Według Gadomskiej dzięki dokładnemu / bardziej świadomemu / z wykorzystaniem zmysłów przeżywaniu chwili ma się wrażenie, że trwa ona dłużej. Richard Luecke nie pisze o uważności w kontrolowaniu czasu, ale o próbach zaoszczędzenia czasu za pomocą technicznych udogodnień."

Typowy błąd / pułapka

Trzy główne pułapki:

Tylko wyjaśnić uważność u Gadomskiej, zapomnieć o Lueckem → 1 pkt zamiast 2.
Napisać „tak, Luecke też pisze o uważności" — błąd merytoryczny: Luecke pisze o szybkości, nie o uważności. Od razu 0 pkt za drugą część.
Pomylić uważność z „bycie produktywnym" — to NIE to samo. Uważność = wolne, zmysłowe; produktywność = szybkie, efektywne.

Materiały źródłowe

Strona arkusza CKE z tym zadaniem

Zadanie 4 - strona 7 arkusza CKE — Strona 7 arkusza CKE z trescia zadania. Na podstawie: CKE Oryginalny PDF CKE, str. 7

Co to jest uważność wg Gadomskiej

Cytaty kluczowe (tekst 2)

„Drugi sposób […] bardziej skuteczny, to podejmowanie wysiłku, żeby być bardziej świadomym codziennych doświadczeń. To tak zwana uważność, która oznacza zwrócenie uwagi na to, co widzimy, słyszymy, smakujemy lub wąchamy — nie zaś na nasze myśli.”

„Oznacza przeżywanie trwającej chwili wszystkimi zmysłami, nie w sposób czysto intelektualny, ale poprzez skanowanie ciała, obserwowanie otaczających nas przedmiotów i zjawisk.”

„Jest więc nie tyle poszukiwanie nowych doświadczeń, ile zmiana podejścia do doświadczeń już znanych.”

„Ten otwarty i uważny stosunek do swoich doświadczeń sprawia, że zwiększamy ilość przetwarzanych informacji i dzięki temu mamy większą kontrolę nad tym, jak postrzegamy czas.”

Rola uważności — rozbiór

Definicja: uważność = świadome, zmysłowe doświadczanie chwili (nie intelektualne, nie poszukiwanie nowości).

Mechanizm: zmysłowe przeżywanie → więcej przetworzonych informacji → wrażenie, że chwila trwa dłużej.

Skutek: kontrola nad subiektywnym postrzeganiem czasu. Nie zatrzymamy czasu, ale możemy go „pełniej” przeżyć.

Co pisze Luecke o kontroli czasu

Luecke nie wspomina o uważności. Jego tekst dotyczy:

prób przyśpieszania rzeczywistości (samolot zamiast statku, mikrofalówka, internet);
zegarów i jednostek miary czasu w historii;
ironii: urządzenia mające zaoszczędzić czas prowadzą do większego pośpiechu.

Luecke konkluduje: „nie ma żadnej możliwości uzupełnienia zapasów” czasu — czyli czas dla niego jest poza ludzką kontrolą. To przeciwna perspektywa do Gadomskiej.

Porównanie — tabelka

Aspekt	Gadomska (tekst 2)	Luecke (tekst 1)
Stosunek do kontroli czasu	człowiek MA pewną kontrolę	człowiek NIE ma kontroli, jedyne wyjście — wykorzystać
Sposób działania	uważność, zmysłowe przeżywanie	techniczne urządzenia, przyśpieszanie
Tempo działania	wolne, świadome	szybkie, efektywne
Rejestr	psychologiczny	technologiczno-cywilizacyjny
Wynik	wrażenie, że chwila trwa dłużej	działanie pod presją czasu

Wzorcowa odpowiedź na 2 pkt

Punktacja CKE

2 pkt — poprawne wyjaśnienie ROLI uważności w kontrolowaniu czasu w tekście 2 ORAZ rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie w odniesieniu do tekstu 1.
1 pkt — tylko jeden z dwóch elementów:
- poprawne wyjaśnienie roli uważności w tekście 2 ALBO
- poprawne wyjaśnienie, czym jest uważność, oraz rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie w odniesieniu do tekstu 1.
0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Klucz uniwersalny — porównanie dwóch tekstów

Wypisz tezę każdego autora osobno — najpierw tekst 2, potem tekst 1.
Wskaż punkty wspólne ORAZ rozbieżne — w zadaniach typu „czy o tym samym” rozbieżność liczy się tak samo jak zbieżność.
Rozstrzygnij wprost — „tak/nie/częściowo”, a potem uzasadnij.
Uzasadnij CYTATAMI lub PARAFRAZAMI z obu tekstów. Bez tego — odpowiedź jest pusta.

Treść zadania