Zadanie 12

Materiały źródłowe

Powiększ

Strona arkusza CKE z tym zadaniem

Kontekst — Kordian Juliusza Słowackiego

Kordian (1834) — dramat romantyczny napisany w odpowiedzi na Dziady cz. III Mickiewicza. Słowacki polemizuje z mesjanizmem i Polską jako „Chrystusem narodów”. Bohater Kordian — typ bohatera romantycznego, niepewny siebie, idealista, ostatecznie klęska.

Najważniejsze sceny

Akt	Wydarzenie	Symbolika
I — Polska	Kordian, 15-latek, próbuje samobójstwa, niezdolny znaleźć cel	rozdarcie, „bólu istnienia”
II — Europa	Grand Tour: Anglia, Włochy (audiencja u papieża), Mont Blanc — szczyt	poszukiwanie idei, próba znalezienia sensu
Mont Blanc	Kordian na szczycie wygłasza monolog: „Polska Winkelriedem narodów”	przesilenie ideowe, własna formuła patriotyczna
III — Polska	Kordian wraca, podejmuje misję zabicia cara podczas koronacji, ale przegrywa z Strachem i Imaginacją — pada nieprzytomny przed sypialnią cara	klęska bohatera, niemoc czynu

„Polska Winkelriedem narodów” — kontrformuła Słowackiego (Arnold von Winkelrid, szwajcarski rycerz, który rzucił się na włócznie wrogów, by przebić ścianę dla swoich towarzyszy). Polska ma walczyć aktywnie, nie tylko cierpieć.

Analiza plakatu — elementy graficzne

Plakat jest minimalistyczny, oparty na trzech kolorach (czerń, biel, czerwień) i jednym dominującym motywie: zgarbiony mężczyzna pod ciężarem kuli ziemskiej.

Element 1 — kolory biały i czerwony

Co widać: biała koszula bohatera, czerwony napis „KORDIAN” na dole.

Sens w kontekście dramatu:

• Biel + czerwień = barwy narodowe Polski. Symbolika niepodległościowa, dyskursy patriotyczne, „za naszą i waszą wolność”.
• Czerwień może też oznaczać krew, zbrodnię — Kordian planuje zamach na cara (akt III, sc. V — sypialnia cara), to misja krwawa.
• Biel koszuli — niewinność, czystość ideałów Kordiana (kontrast z planowaną zbrodnią).

Element 2 — mapa Europy / kula ziemska na plecach

Co widać: ogromna ciemna kula z mapą kontynentu europejskiego.

Sens w kontekście dramatu:

• Grand Tour — Kordian odbywa podróż edukacyjną po Europie (akt II): Anglia → Włochy → Mont Blanc. To europejski kontekst dramatu.
• Ciężar idei niepodległościowej — Kordian dźwiga „na barkach” sprawę Polski i Europy. Brzemię misji.
• Wpływ kultury europejskiej — Kordian formuje swoją tożsamość pod wpływem Europy (Włochy, Anglia, papież).

Element 3 — postawa zgarbionego, dźwigającego mężczyzny

Co widać: bohater w pozycji „atlasa” — ugięty pod ciężarem.

Sens w kontekście dramatu:

• Trud i klęska — Kordian próbuje wykonać misję, ale przegrywa z własnymi lękami (Strach i Imaginacja przed sypialnią cara). Postać dźwigająca brzemię, ale upadająca.
• Mityczne Atlasy — odniesienie do tytanа Atlasa dźwigającego niebo. Bohater romantyczny jako tytaniczna, ale skazana na klęskę postać.

Element 4 — twarz/głowa opuszczona, ekspresja wysiłku

Co widać: opuszczona głowa, twarz wyrażająca wysiłek.

Sens w kontekście dramatu:

• Wewnętrzna walka — Kordian zmaga się ze sobą („widmo” Strachu, „Imaginacja”). Nie jest pewny swojej misji.
• Samotność bohatera romantycznego — sam dźwiga misję, nikt mu nie pomaga.
• Klęska psychologiczna — kulminacja przed sypialnią cara, gdy bohater pada nieprzytomny.

Strategia rozwiązania

Wzorcowa odpowiedź

Punktacja CKE

• 2 pkt — poprawne wyjaśnienie sensu dwóch elementów graficznych w kontekście dramatu Kordian.
• 1 pkt — poprawne wyjaśnienie sensu jednego elementu.
• 0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Klucz uniwersalny — interpretacja plakatu

1. Zinwentaryzuj elementy graficzne — kolory, postać, tło, kompozycja, napisy.
2. Wybierz dwa najwyraźniej znaczące — te, które dają się powiązać z fabułą / problematyką tekstu.
3. Wyjaśnij sens każdego w kontekście tekstu — odwołując się do konkretnych scen lub motywów.
4. Pamiętaj o liczbie elementów — polecenie określa, ile masz wybrać.